Biologia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
 Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Biologia > Ewolucjonizm > Psychologia ewolucyjna - eseje 
  Indeks
Ewolucjonizm
Psychologia ewolucyjna
Wprowadzenie
Biologia, kultura, seks -
wybór esejów:

Wielkie idee . . .
Spory wokół ewolucji
Polityczna genetyka
Geny i kultura
Egoizm czy . . .
Ludzie i bestie
Myszy i ludzie
Gen agresji
Prawda o kłamstwie
Seks i władza
  Źródło
Esej pochodzi z książki Krzysztofa Szymborskiego
Poprawka z natury


  Ludzie i bestie, cd.
 
       Chimpanzee Politics ma swój wątek sensacyjny, przypominający telewizyjną operę mydlaną. Główną postacią dramatu jest Yeroen, samiec alfa, który na początku opowieści jest przywódcą stada. Jego władza opiera się na sojuszu z grupą samic, przede wszystkim z Mamą, która zajmuje pozycje dominującej samicy. Yeroen odwołuje się do pomocy samic, kiedy jego kierownicza rola jest zagrożona przez młodszego i silniejszego Luita. Z biegiem czasu Luit staje się coraz bardziej agresywny: ostentacyjnie kopuluje z płodnymi samicami na oczach zazdrosnego Yeroena, zachowuje się coraz bardziej prowokacyjnie wobec samego przywódcy, a w końcu przypuszcza frontalny atak. Gdy zdarza się to po raz pierwszy, Yeroen z powodzeniem mobilizuje lojalne samice, z którymi, jakby przewidując tę napaść, spędził w poprzedzających tygodniach – jak każdy dobry polityk przed zbliżającymi się wyborami – ponad dwa razy więcej czasu niż było to jego normalnym zwyczajem. Luit zostaje zapędzony w kąt i zmuszony do pokajania się.
       Niestety, sukces Yeroena nie jest trwały. W następnych tygodniach upokorzony Luit podejmuje próbę rozbicia koalicji popierającej starego przywódcę i czyni to, nie przebierając w środkach. Zamiast zaatakować swego rywala wprost, zachowuje się brutalnie wobec samic, które utrzymują nadal przyjacielskie stosunki z Yeroenem. Jednocześnie, stosując starą zasadę kija i marchewki, jest dla nich miły, a nawet bawi się z ich dziećmi, gdy samice zachowują dystans wobec aktualnego wodza. Wreszcie udaje mu się skłonić do współpracy innego młodszego samca imieniem Nikkie, który razem z Luitem zaczyna naprzykrzać się lojalnym wobec Yeroena samicom. Nikie uzyskuje w nagrodę od swego silniejszego sojusznika pewne ograniczone przywileje seksualne. Gdyby musiał liczyć tylko na własne siły, nie miałby żadnych szans na romantyczne przygody, które wśród szympansów są przywilejem elity władzy. Mając za sobą Nikkiego, Luit dysponuje już wystarczającą siłą, by po całej serii konfrontacji zmusić Yeroena do dymisji i rytualnego uznania swego przywództwa.
       Początkowo wszystko zapowiada, że Luit, który okazuje się mądrym i dojrzałym władcą, i szczególnie leży mu na sercu los nieuprzywilejowanych, czyli głównie samic (wśród ludzi nazywa się to populizmem), będzie sprawował rządy długo i szczęśliwie. Jednakże teraz, kiedy jego cele polityczne zostały osiągnięte, problemem Luita okazuje się jego dawny sojusznik Nikkie, któremu być może trochę przewróciło się w głowie i w efekcie zaczyna przejawiać niezdrowe ambicje. Chcąc nie chcąc, Luit musi się więc sprzymierzyć ze swym obalonym rywalem Yeroenem, by nauczyć Nikkiego, gdzie jest jego prawdziwe miejsce w stadzie. Okazuje się to poważnym błędem taktycznym. Stara zasada, dobrze znana doświadczonym politykom, głosi: nigdy nie ufaj konkurentowi, którego pokonałeś. Grając na politycznych ambicjach Nikkiego, Yeroen w efekcie zamachu pałacowego obsadza go na tytularnym stanowisku przywódcy, a sam tymczasem przez następny rok korzysta ze znacznie istotniejszego przywileju, będąc najbardziej seksualnie aktywnym samcem w grupie.
       Wbrew naiwnym przekonaniom wielu przyjaciół zwierząt, życie w stadzie szympansów jest brutalne i akty agresji często przekraczają granice zachowań czysto rytualnych. Również historia szympansów z Arnhem ma dość ponury koniec. Już po zakończeniu przez de Waala pracy nad książką nastąpiła tam seria dramatycznych wydarzeń. Najpierw Nikkie i Yeroen weszli w konflikt, co umożliwiło Luitowi powrót do władzy. Pewnej nocy został on brutalnie zaatakowany przez swych dwóch rywali (de Waal nie ma wątpliwości, że o dziesięć lat starszy od Luita Yeroen był inspiratorem zamachu) i śmiertelnie zraniony. Kiedy leżał, umierając w kałuży własnej krwi, Yeroen dokonał na nim symbolicznego aktu kastracji... „Choć starałem się stłumić w sobie ten moralistyczny osąd – wspomina de Waall w następnej swojej książce – od tego czasu, ilekroć spoglądałem na Yeroena, widziałem mordercę”.
       Przywódca „konserwatywnej rewolucji” Newt Gingrich – jedna z najbardziej dziś wpływowych postaci w amerykańskim życiu politycznym, który w amerykańskim Kongresie piastuje ważną pozycję rzecznika Izby Reprezentantów – czytał Chimpanzee Politics i książka zrobiła na nim tak silne wrażenie, że umieścił ją na swej liście lektur polecanych nowym republikańskim członkom Kongresu. Choć jest to niewątpliwym wyróżnieniem dla autora, de Waal ma na ten temat mieszane uczucia. Byłby znacznie szczęśliwszy, gdyby rzecznik poświęcił więcej uwagi jego późniejszemu dziełu, opublikowanej w 1989 roku książce o rozwiązywaniu konfliktów przez małpy Peacemaking among Primates (Pokojowe rozwiązania wśród naczelnych). Do napisania tej drugiej książki skłoniła de Waala obserwacja, że wśród szympansów tylko około 10% konfliktów prowadzi do użycia przemocy. W 90% wypadków zwierzęta te wdają się w działania rozjemcze prowadzące do pojednania. Być może zatem nawet wśród małp fizyczna agresja nie jest znów aż tak naturalnym zachowaniem.
góra strony
poprzedni esej
  
[1]
  
[2]
  
[3]
  
[4]
  
[5]
  
następny esej
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach