Astronomia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Astronomia > Narzędzia i metody astronomii  
  Tematy
- Historia astronomii
- Narzędzia i metody astronomii
- Teleskopy i detektory
- Instrumenty pomocnicze i techniki obserwacyjne
- Pozaziemskie obserwatoria astronomiczne
- Astronomia sferyczna i praktyczna
- Badania kosmiczne
- Układ Słoneczny
- Słońce
- Galaktyki
- Kosmologia
- Gwiazdozbiory całego roku
- Eseje

  Szukacz




Teleskopy i detektory
 
 [ 1 ]   [ 2 ]   [ 3 ]   [ 4 ]   [ 5 ]

  >>>
Multiple Mirror Telescope został zbudowany 2606 m n.p.m., na szczycie Mt. Hopkins w Arizonie (USA).

Wracając do klasycznych teleskopów optycznych, trzeba wspomnieć, że i one przeszły istotną ewolucję. Na Mount Hopkins w Arizonie powstał tzw. Multiple Mirror Telescope - teleskop wielozwierciadłowy. Składa się on z sześciu identycznych luster o osiach dokładnie równoległych. Ich zbieżne wiązki światła są kierowane do wspólnego ogniska, co daje efekt, jakby lustro główne teleskopu miało powierzchnię równą sumie powierzchni luster składowych.

Jako inne rozwiązanie techniczne powstały wielkie lustra teleskopów nie w postaci jednego bloku szklanego, lecz mozaiki segmentów, tworzących razem powierzchnię o wymaganym kształcie. Dwa bliźniacze teleskopy z lustrami segmentowymi o średnicy po 10 m stanęły w Obserwatorium Kecka na Mauna Kea na Hawajach.

  >>>
Trzy olbrzymy na Mauna Kea na Hawajach podczas zachodu Słońca: japoński teleskop Subaru (Plejady) oraz dwa bliźniacze teleskopy Kecka. W tle: powłoka chmur, ponad którą wystaje obserwatorium. Fot. Keck Observatory.

Teleskop ze sferycznym segmentowym lustrze o średnicy 11 m (przeznaczony do badań spektroskopowych) powstaje w Obserwatorium McDonalda w Teksasie. Buduje się także systemy identycznych wielkich teleskopów, które mogą pracować zarówno jako jeden wielozwierciadłowy instrument, jak i - w miarę potrzeb - niezależnie. Taki system czterech 8,2-metrowych teleskopów (VLT - Very Large Telescope) powstaje w Chile (system będzie więc równoważny jednemu teleskopowi o średnicy 16 m). Okazało się też, że zrezygnowanie ze - zdawałoby się - bardzo ważnej własności lustra, mianowicie jego sztywności, może okazać się pożyteczne. Lustro może być cienkie, a zatem wiotkie, ale wymagany kształt nadają mu podtrzymujące je siłowniki sterowane przez komputer, i to niezależnie od pozycji teleskopu. Rozwiązanie takie nazywa się optyką aktywną. Stosuje się wreszcie świadome deformowanie lustra, uzyskując tzw. optykę adaptacyjną. Przykładem jest NTT (New Technology Telescope), instrument o średnicy 3,5 m, stojący na szczycie La Silla w Chile. Laser sprzężony z teleskopem wywołuje świecenie gazów w wysokich warstwach atmosfery, tworząc tam coś w rodzaju sztucznej gwiazdy. Jej obraz w ognisku teleskopu byłby punktowy, gdyby nie będąca w ustawicznym ruchu atmosfera (zjawisko seeingu).

  >>>
Układ siłowników podpierających 3,5-metrowe lustro New Technology Telescope (NTT), instrumentu Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO) w Chile. Fot. ESO.

Rozmyty obraz sztucznej gwiazdy jest analizowany przez komputer, który tak steruje siłownikami podpierającymi lustro, że jego powierzchnia przyjmuje na bieżąco kształt zapewniający skupienie się nierównoległej wiązki światła w punkcie. Tym samym zostają zogniskowane wiązki światła pochodzące od gwiazd, w stronę których teleskop jest akurat zwrócony.

Poczynione zostały też pierwsze kroki, by zarejestrować przewidywane przez ogólną teorię względności fale grawitacyjne. Na te gwałtowne zmiany pola grawitacyjnego (wywołane np. kolapsem, czyli grawitacyjnym zapadnięciem się jądra odległej gwiazdy) powinny reagować swoiste anteny grawitacyjne, którymi w pierwszych tego rodzaju eksperymentach (J. Weber, 1968) były kilkumetrowe walce aluminiowe delikatnie zawieszone w komorach próżniowych. Oczekiwano, że fala grawitacyjna wzbudzi w tych walcach mierzalne drgania, co - jeżeli zjawisko to zostanie zaobserwowane w wielu walcach jednocześnie - będzie dowodem wykrycia tych fal. Te niesłychanie subtelne doświadczenia (amplituda drgań walców miała być porównywalna z rozmiarami oczka sieci krystalicznej aluminium!) przyniosły w zasadzie wynik pozytywny, lecz nie zostały dotąd powtórzone. Dlatego w tej dziedzinie sytuacja obecnie nie jest jasna.

Tomasz Kwast
 
 [ 1 ]   [ 2 ]   [ 3 ]   [ 4 ]   [ 5 ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach