Astronomia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Astronomia > Narzędzia i metody astronomii  
  Tematy
- Historia astronomii
- Narzędzia i metody astronomii
- Teleskopy i detektory
- Instrumenty pomocnicze i techniki obserwacyjne
- Pozaziemskie obserwatoria astronomiczne
- Astronomia sferyczna i praktyczna
- Badania kosmiczne
- Układ Słoneczny
- Słońce
- Galaktyki
- Kosmologia
- Gwiazdozbiory całego roku
- Eseje

  Szukacz




Pozaziemskie obserwatoria astronomiczne
 
 [ 1 ]   [ 2 ]   [ 3 ]   [ 4 ]   [ 5 ]

Pierwsze orbitalne obserwatorium astronomiczne OAO 1 (Orbiting Astronomical Observatory) zostało umieszczone na orbicie okołoziemskiej 8 kwietnia 1966 r., ale, niestety, po dwóch dniach przestało działać wskutek awarii układu zasilania. Eksperyment został powtórzony 7 grudnia 1968 r.; satelita OAO 2 (o masie 1996 kg), okrążając Ziemię po prawie kołowej orbicie w odległości około 770 km od powierzchni, umożliwił wykonanie pierwszej mapy rozkładu źródeł promieniowania nadfioletowego na sferze niebieskiej. Następny i ostatni satelita tej serii, OAO 3 (o masie 2223 kg), nazwany Copernicus, został wyniesiony na orbitę podobną do orbity swego poprzednika 21 sierpnia 1972 r. Wyposażony był w teleskop o średnicy 82 cm, za pomocą którego wykonano wiele obserwacji różnych źródeł promieniowania nadfioletowego.

W przyrządy do obserwacji astronomicznych w nadfiolecie wyposażone także były stacje orbitalne Salut 1 (19 kwietnia - 11 października 1971) i Skylab (od maja 1973 do lutego 1974 r.). Do rejestracji promieniowania nadfioletowego gwiazd o jasności większej niż 10 wielkości gwiazdowych (10m) przeznaczony był holenderski satelita ANS 1, wyniesiony na orbitę okołoziemską 30 sierpnia 1974 r., na którego pokładzie znajdował się teleskop o średnicy 23 cm. W ZSRR 23 marca 1983 r. wystrzelono orbitalne obserwatorium astronomiczne, którego głównym instrumentem był teleskop o średnicy 80 cm, wyposażony w dwa spektrometry promieniowania nadfioletowego.

Najbardziej zasłużonym dla astronomii w nadfiolecie okazał się jednak satelita IUE (International Ultraviolet Explorer), będący wspólnym dziełem Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), USA i Wielkiej Brytanii. Wyniesiony został 26 stycznia 1978 r. na okołoziemską orbitę quasi-stacjonarną, której perygeum i apogeum były równe, odpowiednio, 25 670 km i 45 890 km. Na pokładzie obiektu o masie 382 kg znajdował się teleskop o średnicy 45 cm, wyposażony w dwa spektrografy, które obejmowały zakres widma 119-192 nm i 189-303 nm. Za pomocą IUE uzyskano widma bardzo wielu gwiazd, kwazarów i komet. Przewidywany początkowo na 3 lata okres funkcjonowania satelity przedłużył się aż do 30 września 1996 r., dostarczając nauce ponad 100 tys. obserwacji astronomicznych, co stawia IUE w rzędzie najbardziej produktywnych spośród orbitalnych obserwatoriów astronomicznych (wyniki obserwacji IUE stanowiły podstawę ponad 3500 opublikowanych prac naukowych).

  >>>
Satelita do obserwacji w nadfiolecie, czyli International Ultraviolet Explorer (IUE). Fot. ESA.

Do obserwacji promieniowania elektromagnetycznego obejmującego zakres widma pomiędzy promieniowaniem nadfioletowym i rentgenowskim służy satelita Explorer 67, zwany również EUVE (Extreme Ultraviolet Explorer), wystrzelony na orbitę okołoziemską 7 czerwca 1992 r. Dokonał on przeglądu całego nieba w kilku pasmach skrajnego nadfioletu, który jest emitowany na przykład przez korony bardzo gorących gwiazd i podczas wybuchów gwiazd nowych. EUVE po raz pierwszy zaobserwował promieniowanie nadfioletowe obiektów pozagalaktycznych.

  >>>
Rozkład na sferze niebieskiej źródeł promieniowania ultrafioletowego, zaobserwowanych przez IUE w latach 1978-1992. Fot. ESA.

W tym miejscu warto też wspomnieć o dwóch pozaziemskich obserwatoriach astronomicznych, które działały podczas misji promów kosmicznych: Astro 1 na pokładzie wahadłowca Columbia (lot STS-35) w okresie 2-11 grudnia 1990 r. i Astro 2 na pokładzie wahadłowca Endeavour (lot STS-67) od 2 do 18 marca 1995 r. Laboratorium Astro 1 składało się z czterech instrumentów: dwóch teleskopów nadfioletowych i czułego na nadfiolet fotopolarymetru oraz szerokopasmowego teleskopu rentgenowskiego. Laboratorium Astro 2 było wyposażone w aparaturę do badania nadfioletu, podobnie jak Astro 1. W czasie obu misji otrzymano obrazy i widma (w dalekim nadfiolecie) takich słabych obiektów, jak kwazary czy aktywne jądra galaktyk, oraz zmierzono stopień i kierunek polaryzacji promieniowania docierającego od różnych źródeł. Uzyskane wyniki stanowią istotny wkład do astrofizyki wysokich energii.

Pierwszym obiektem przeznaczonym do poszukiwań i badania źródeł promieniowania rentgenowskiego we Wszechświecie był amerykański satelita Explorer 42 (o masie 143 kg), rozpoczynający serię SAS (Small Astronomical Satellite). Został on wystrzelony 12 grudnia 1970 r. z ośrodka San Marco, położonego w pobliżu równika u wybrzeży Kenii (stąd jego najbardziej znana nazwa Uhuru, co w języku suahili znaczy "wolność"). Działając do 18 marca 1973 r., dokonał przełomu w astronomii wysokich energii, odkrywając prawie 350 kosmicznych źródeł promieniowania rentgenowskiego, którymi okazały się m.in. układy podwójne gwiazd, galaktyki Seyferta i gromady galaktyk.

 [ 1 ]   [ 2 ]   [ 3 ]   [ 4 ]   [ 5 ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach