Astronomia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Astronomia > Narzędzia i metody astronomii  
  Tematy
- Historia astronomii
- Narzędzia i metody astronomii
- Teleskopy i detektory
- Instrumenty pomocnicze i techniki obserwacyjne
- Pozaziemskie obserwatoria astronomiczne
- Astronomia sferyczna i praktyczna
- Badania kosmiczne
- Układ Słoneczny
- Słońce
- Galaktyki
- Kosmologia
- Gwiazdozbiory całego roku
- Eseje

  Szukacz




Pozaziemskie obserwatoria astronomiczne
 
 [ 1 ]   [ 2 ]   [ 3 ]   [ 4 ]   [ 5 ]

Wyniesienie w przestrzeń kosmiczną instrumentów astronomicznych dało szanse obserwowania nieba w promieniowaniu, które nie dochodzi do powierzchni Ziemi z powodu ekranującego działania jej atmosfery. Przed astronomią otworzyło to ogromne możliwości badania zjawisk i procesów zachodzących we Wszechświecie w całym zakresie widma promieniowania elektromagnetycznego. Wykorzystanie tych szans zrewolucjonizowało wiedzę o Kosmosie.

Obiektem pierwszych obserwacji astronomicznych wykonanych z orbity okołoziemskiej była najbliższa i najjaśniejsza gwiazda, Słońce. Już 7 marca 1962 r. w USA wystrzelono sztucznego satelitę Ziemi OSO 1 (Orbiting Solar Observatory), przeznaczonego do obserwacji Słońca, który zapoczątkował serię siedmiu tego typu obiektów (ostatni wystartował we wrześniu 1971 r.). Zostały one wyposażone w detektory promieniowania nadfioletowego (ultrafioletowego), rentgenowskiego i gamma, a ich celem były przede wszystkim obserwacje obszarów aktywnych na powierzchni Słońca, korony słonecznej, a także pomiary strumienia neutronów oraz składowej słonecznej i galaktycznej promieniowania kosmicznego.

Obserwacje promieniowania słonecznego na różnych częstościach należały do głównych punktów programu pracy trzech załóg stacji orbitalnej Skylab, o której jest mowa w części Badania Ziemi. Po raz pierwszy na przykład przeprowadzono systematyczną analizę struktur korony słonecznej. Badaniom Słońca poświęcono też wiele eksperymentów realizowanych z pokładu satelitów i sond kosmicznych. Przykładem mogą być niektóre polskie dokonania w tej dziedzinie: pierwszy polski eksperyment satelitarny, przeprowadzony w 1973 r. z pokładu satelity Interkosmos 9 - Kopernik 500, dotyczący m.in. badań widm dynamicznych sporadycznego promieniowania Słońca w zakresie 0,6-6,0 MHz; a także badania przepływu energii w zjawisku rozbłysku słonecznego, wykonane za pomocą spektrofotometru rentgenowskiego z pokładu satelity Koronas, wyniesionego na orbitę okołoziemską 2 marca 1994 r.

Szczególne zasługi w kompleksowych badaniach Słońca położył satelita amerykański SMM (Solar Maximum Mission), który został wystrzelony 14 lutego 1980 r. na orbitę kołową wokół Ziemi, oddaloną od powierzchni o około 560 km. Obiekt o masie 2315 kg był wyposażony w koronograf oraz fotometry i spektrometry, umożliwiające rejestrację promieniowania w zakresie długości fali od 10-5 do 103 nanometrów (nm). Po niespełna 10 miesiącach niezawodnego działania SMM uległ uszkodzeniu, ale okazało się, że można go naprawić. W kwietniu 1984 r., po trzyletnich przygotowaniach, załoga promu kosmicznego Challenger (lot STS-11) przechwyciła zepsutego satelitę, ściągnęła go do luku wahadłowca, usunęła uszkodzenie i ponownie umieściła na odpowiedniej orbicie okołoziemskiej. Była to pierwsza tego typu operacja w przestrzeni kosmicznej. Od 9 kwietnia 1984 r. SMM funkcjonował już normalnie. Zaobserwował około 10 tys. wybuchów na Słońcu, zarejestrował promieniowanie gamma z kilkunastu źródeł we Wszechświecie, odkrył 10 nowych komet muskających Słońce, a na początku 1986 r. śledził kometę Halleya. Drugiego grudnia 1989 r. wszedł w górne warstwy atmosfery Ziemi i spłonął nad Oceanem Indyjskim.

  >>>
Amerykański satelita Solar Maximum Mission. Ryc. NASA.

Wnikliwe badania zjawisk i procesów zachodzących w koronie słonecznej umożliwił japoński satelita Yohkoh (Solar A), wystrzelony 30 sierpnia 1991 r. na orbitę okołoziemską o perygeum i apogeum wynoszących, odpowiednio, 526 i 795 km. Jego dwa teleskopy rentgenowskie, zespół szerokopasmowych detektorów oraz czterozakresowy spektrometr umożliwiły poznanie wielu nowych zjawisk w koronie i zrozumienie procesów wydzielania się ogromnych ilości energii, obserwowanych jako tzw. rozbłyski słoneczne.

  >>>
Solar and Heliospheric Observatory czyli SOHO.
Fot. NASA.

Najbardziej zaawansowanym z dotychczasowych pozaziemskich obserwatoriów słonecznych jest sonda kosmiczna SOHO (Solar and Heliospheric Observatory), która po starcie z Ziemi 2 grudnia 1995 r. została umieszczona na orbicie okołosłonecznej, poruszając się w taki sposób, że stale znajduje się między Ziemią i Słońcem w pobliżu punktu oddalonego od Ziemi o około 1,5 mln km (jest to tzw. punkt Lagrange'a L1 układu Słońce-Ziemia). Dzięki takiemu usytuowaniu sonda monitoruje Słońce w sposób ciągły, przesyłając do jednej z trzech aktualnie widzianych stacji odbiorczych na Ziemi (w Australii, Hiszpanii lub USA) strumień danych o stanie aktywności słonecznej, niosący w ciągu sekundy 200 kilobitów informacji. Dane te pochodzą z aparatury, w której skład wchodzi układ teleskopów, spektrometrów i koronografów do obserwacji atmosfery i korony Słońca oraz przyrządów do analizy in situ składu izotopowego jonów wiatru słonecznego. Oprócz permanentnego śledzenia Słońca SOHO obserwował na przełomie kwietnia i maja 1996 r. kometę Hyakutake oraz odkrył kilka nowych komet muskających Słońce.

 [ 1 ]   [ 2 ]   [ 3 ]   [ 4 ]   [ 5 ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach