Astronomia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Astronomia > Badania kosmiczne  
  Tematy
- Historia astronomii
- Narzędzia i metody astronomii
- Astronomia sferyczna i praktyczna
- Badania kosmiczne
- Wprowadzenie
- Badania Ziemi
- Sondowanie Układu Słonecznego
- Układ Słoneczny
- Słońce
- Galaktyki
- Kosmologia
- Gwiazdozbiory całego roku
- Eseje

  Szukacz




Sondowanie Układu Słonecznego
 
    [ 1 ]    [ 2 ]    [ 3 ]    [ 4 ]    [ 5 ]    [ 6 ]    [ 7 ]
 
   [ 8 ]    [ 9 ]    [ 10 ]    [ 11 ]    [ 12 ]    [ 13 ]


...powiększenie
>>>
Wkrótce potem, jak sonda Galileo została wydobyta z luku wahadłowca Atlantis (18 października 1989 r.), silniki skierowały ją ku Jowiszowi. Fot. NASA.

Intrygujące wyniki misji Pioneer i Voyager stały się wystarczającym powodem do podjęcia bardziej wszechstronnych badań największych planet Układu Słonecznego. Już na początku lat osiemdziesiątych rozpoczęto przygotowania, zmierzające do umieszczenia na orbicie wokół Jowisza sztucznego satelity tej planety. Projekt Galileo - nazwany tak na cześć prekursora nowożytnej nauki, który odkrył cztery największe księżyce Jowisza - przewidywał, że start sondy jowiszowej nastąpi w 1986 r., ale tragiczna katastrofa Challengera uniemożliwiła realizację tych planów.


...powiększenie
>>>
Wejście próbnika, który odłączył się od sondy Galileo, w atmosferę Jowisza. Ryc. NASA.

Misja Galileo rozpoczęła się 18 października 1989 r. wyniesieniem na orbitę okołoziemską - za pomocą promu kosmicznego Atlantis (lot STS-34) - sondy z dwustopniową rakietą, która skierowała ją następnie ku Wenus. Optymalny bowiem pod względem energetycznym tor sondy Galileo został tak zaprojektowany, by do jej przyspieszania nie wystarczył silnik, lecz naturalne oddziaływania grawitacyjne planet, do których sonda się zbliżała: Wenus (w lutym 1990 r.) i dwukrotnie Ziemia (w grudniu 1990 i 1992 r.). W grudniu 1995 r., po wyhamowaniu (za pomocą silnika uruchomionego na kilkadziesiąt minut), Galileo stał się sztucznym satelitą Jowisza. Oddzielony od sondy kilka miesięcy wcześniej próbnik, przeznaczony do badań atmosfery i warstw powierzchniowych planety, trafił w Jowisza 7 grudnia 1995 r. i, opadając na spadochronie, przez około godzinę przekazywał wyniki swoich pomiarów. Było to pierwsze w historii "dotknięcie" największej planety Układu Słonecznego przez przyrząd skonstruowany przez człowieka.

Między pierwszym i drugim przelotem w niedużej odległości od Ziemi sonda Galileo zbliżyła się do planetoidy Gaspra, mijając ją 29 października 1991 r. z prędkością 8 km/s w minimalnej odległości od jej środka, wynoszącej 1601 km. Przesłane na Ziemię zdjęcia, ukazujące po raz pierwszy z bliska obraz planetoidy, potwierdziły dotychczasowe przypuszczenia, że ciała te są bryłami o nieregularnych kształtach, z powierzchnią pokrytą licznymi kraterami uderzeniowymi. Rozmiary Gaspry oceniono na 19 x 12 x 11 km. Jednym z najciekawszych odkryć było stwierdzenie istnienia pola magnetycznego tej planetoidy.

Drugie przejście sondy Galileo przez pas planetoid, które nastąpiło podczas ostatniego już etapu jej wyprawy do Jowisza, stworzyło okazję do kolejnego przelotu w pobliżu asteroidy. Tym razem była to Ida, którą Galileo minął 28 sierpnia 1993 r. ze względną prędkością 12,4 km/s w minimalnej odległości od jej centrum równej 2391 km. Podobnie jak Gaspra, Ida również okazała się nieregularną bryłą o rozmiarach 55 x 20 x 24 km. Największą sensacją było jednak dostrzeżenie na zdjęciach wykonanych z sondy naturalnego satelity Idy. Księżyc ten, nazwany Daktylem, również jest bryłą o nieregularnych kształtach, mającą średnicę około 1,5 km. Okrąża on macierzystą planetoidę po prawdopodobnie kołowej orbicie o promieniu mniej więcej 100 km. O tym, że planetoidy mogą mieć księżyce, wiadomo było od dawna. Odkrycie dokonane za pomocą sondy Galileo jest pierwszą bezpośrednią obserwacją potwierdzającą te przypuszczenia.

...powiększenie  >>>
Seria zdjęć wykonanych przez Galileo, przedstawiająca zderzenie komety Shoemaker-Levy 9 z Jowiszem 22 lipca 1994 r. Sonda znajdowała się wówczas 240 milionów km od Jowisza, a czas, jaki upłynął między kolejnymi ujęciami, wynosił nieco ponad 2 sekundy. Fot. JPL/NASA.

Odkrycie w marcu 1993 r. komety Shoemaker-Levy 9, która w lipcu 1994 r. zderzyła się z Jowiszem, stało się dla sondy Galileo poważnym wyzwaniem, gdyż okazało się, że jest ona jedynym instrumentem obserwacyjnym zbudowanym przez człowieka, zdolnym zarejestrować niecodzienne zjawisko (uderzenia fragmentów komety następowały po niewidocznej z Ziemi stronie planety). Informacje zebrane przez Galileo dostarczyły jedynych wiadomości o przebiegu pierwszej minuty spektakularnego zjawiska wtargnięcia fragmentów komety z prędkością 60 km/s w atmosferę i warstwy powierzchniowe Jowisza. Poniekąd naturalne sondowanie Jowisza przez kometę Shoemaker-Levy 9 zostało wkrótce powtórzone przez próbnik sondy. Wprawdzie osiągnął on planetę z niewiele mniejszą od komety prędkością 47 km/s, ale został wyhamowany i opadając na spadochronie, zanurzał się w coraz bardziej gęstniejące obłoki powierzchniowe globu jowiszowego. Zanim uległ zniszczeniu po przebyciu mniej więcej 150 km, jego przyrządy naukowe pracowały przez około godzinę. Pomiary, które wykonał, zweryfikowały wiele z dotychczasowych poglądów na budowę warstw powierzchniowych Jowisza.

Krążąc wokół Jowisza, sonda Galileo zbliża się od czasu do czasu do największych księżyców tej planety, które należą do szczególnie interesujących obiektów Układu Słonecznego. Zdjęcia Io potwierdziły nieustającą aktywność wulkaniczną tego księżyca, a z zakłóceń toru sondy przez niego spowodowanych wywnioskowano, że ma on prawdopodobnie żelazne jądro. Badania powierzchni innego księżyca, Europy, wykazują, że pod stosunkowo cienką warstwą lodu znajduje się woda w stanie płynnym, co może sugerować istnienie tam jakichś prymitywnych form życia. Szczegółowa analiza obrazów powierzchni największego naturalnego satelity Jowisza, Ganimedesa, pokazała obecność na niej śladów działalności tektonicznej. Odkryto ponadto pole magnetyczne tego księżyca, co zmusza do zmiany dotychczasowej koncepcji jego budowy. Ocean płynnej wody prawdopodobnie znajduje się także pod lodową powierzchnią Kallisto. Misja Galileo miała trwać do końca 1997 r., ale została przedłużona do początku 2000 r.

    [ 1 ]    [ 2 ]    [ 3 ]    [ 4 ]    [ 5 ]    [ 6 ]    [ 7 ]
 
   [ 8 ]    [ 9 ]    [ 10 ]    [ 11 ]    [ 12 ]    [ 13 ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach