Astronomia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Astronomia > Badania kosmiczne  
  Tematy
- Historia astronomii
- Narzędzia i metody astronomii
- Astronomia sferyczna i praktyczna
- Badania kosmiczne
- Wprowadzenie
- Badania Ziemi
- Sondowanie Układu Słonecznego
- Układ Słoneczny
- Słońce
- Galaktyki
- Kosmologia
- Gwiazdozbiory całego roku
- Eseje

  Szukacz




Sondowanie Układu Słonecznego
 
    [ 1 ]    [ 2 ]    [ 3 ]    [ 4 ]    [ 5 ]    [ 6 ]    [ 7 ]
 
   [ 8 ]    [ 9 ]    [ 10 ]    [ 11 ]    [ 12 ]    [ 13 ]

Pierwsza próba dostarczenia na Ziemię próbek materii kometarnej rozpoczęła się wystrzeleniem 7 lutego 1999 r. amerykańskiej sondy Stardust. Oczekuje się, że w styczniu 2004 r. przeleci ona w odległości około 150 km od jądra komety okresowej Wild 2 ze względną prędkością około 6 km/s i przechwyci do specjalnego pojemnika gaz i pył kometarny. Wykona ponadto próby pobrania pyłu międzygwiazdowego, którego przepływ przez Układ Słoneczny został odkryty w 1993 r. za pomocą sondy Ulysses. Specjalna kapsuła z materią komety i materią międzygwiazdową ma być sprowadzona na Ziemię w styczniu 2006 r.

...powiększenie  >>>
253 Mathilde (Matylda) sfotografowana 27 czerwca 1997 r. z odległości 2400 km przez sondę NEAR. Najmniejsze rozróżnialne szczegóły na zdjęciu mają średnicę 380 m. Fot. NASA.

Po pierwszych przelotach sondy kosmicznej Galileo koło planetoid podjęta została również próba zbadania planetoidy bliskiej Ziemi o nazwie Eros. Przeznaczona do tego sonda NEAR (ang. Near Earth Asteroid Rendezvous) została wystrzelona z Ziemi 17 lutego 1996 r. Po przelocie w odległości około 1200 km koło planetoidy Matylda 27 czerwca 1997 r. (podczas zbliżenia wykonano około 500 zdjęć planetoidy, ukazujących 60% jej powierzchni) sonda dotarła w pobliże Erosa w końcu 1998 r. Manewr wprowadzenia sondy na orbitę wokół Erosa jednak się nie powiódł i NEAR minął planetoidę 23 grudnia 1998 r. w odległości około 3830 km (co wykorzystano m.in. do zrobienia ponad 200 zdjęć tego ciała). Ponowna próba uczynienia sondy sztucznym satelitą Erosa, tym razem udana, nastąpiła w lutym 2000 r. Sonda NEAR jest pierwszym projektem nowego amerykańskiego programu sondowania Układu Słonecznego o nazwie Discovery, który charakteryzują trzy słowa: taniej, szybciej, lepiej i którego celem jest efektywniejsze niż dotychczas wykorzystywanie środków przeznaczonych na badania kosmiczne.

Jedną z planetoid bliskich Ziemi (9969 Braille) zbadała sonda kosmiczna Deep Space 1, wystrzelona z Ziemi 24 października 1998 r. Rozpoczęła ona amerykański program Nowe Millennium (http://nmp.jpl.nasa.gov), którego zadaniem jest testowanie nowych technologii dla badań kosmicznych XXI wieku. Sonda jest pierwszym obiektem wyposażonym w silnik jonowy zasilany energią słoneczną. W lipcu 1999 r. przeleciała w odległości około 26 km od powierzchni maleńkiej planetoidy, a w styczniu 2001 r. zbliży się być może do komety Wilsona-Harringtona, która stanowi szczególnie wdzięczny obiekt badawczy gdyż jest prawdopodobnie zamarłą kometą, obserwowaną obecnie jako planetoida bliska Ziemi. Po 9 miesiącach od tego spotkania przewiduje się jeszcze przelot sondy Deep Space 1 w pobliżu komety krótkookresowej Borrelly'ego.

Kończąc omówienie najważniejszych programów i wyników sondowań planet i małych ciał Układu Słonecznego, trzeba jeszcze podkreślić, że wiele spośród wyniesionych w przestrzeń międzyplanetarną aparatów kosmicznych dokonywało także pomiarów i badań heliosfery. W połowie lat siedemdziesiątych wysłano nawet w kierunku Słońca specjalne sondy do badań heliosfery (10 grudnia 1974 r. Heliosa 1, który zbliżył się do Słońca na odległość 46,5 miliona km oraz 15 stycznia 1976 r. Heliosa 2, którego minimalna odległość od Słońca wyniosła 41,9 miliona km). Ale wszystkie one poruszały się lub poruszają w zasadzie w jednej płaszczyźnie, pokrywającej się z płaszczyzną równika słonecznego, czyli płaszczyzną ruchu wielkich planet. Badania heliosfery jako obiektu trójwymiarowego, a nie tylko w płaskim przekroju jak dotychczas, są celem misji Ulysses. Do najważniejszych jej zadań należy np. stwierdzenie, jaki jest udział wiatru słonecznego w całkowitym bilansie energetycznym Słońca, poznanie rozkładu przestrzennego i gęstości składników heliosfery w różnych rejonach przestrzeni międzyplanetarnej, poszukiwanie fal grawitacyjnych, badanie promieniowania kosmicznego pochodzącego spoza Układu Słonecznego.

...powiększenie  >>>
Sonda Ulysses w swej drodze z Ziemi poprzez system Jowisza ku Słońcu. Ryc. NASA.

Start sondy Ulysses (o masie 370 kg) odbył się 6 października 1990 r. z pokładu promu kosmicznego Discovery (lot STS-41). Ulysses uzyskał prędkość 15,25 km/s (była to największa prędkość, jaką dotychczas nadano obiektowi zbudowanemu przez człowieka), która umożliwiła mu osiągnięcie Jowisza już na początku lutego 1992 r. Przelot koło Jowisza 8 lutego w odległości około 450 tysięcy km od środka planety spowodował takie zakrzywienie toru sondy, że zaczęła ona okrążać Słońce po orbicie eliptycznej, położonej w płaszczyźnie niemal prostopadłej do płaszczyzny ekliptyki; peryhelium i aphelium orbity wynoszą, odpowiednio, 1,3 i 5,4 jednostki astronomicznej. Zbliżenie Ulyssesa do Jowisza (był to już piąty przelot sondy kosmicznej koło największej planety Układu Słonecznego) zostało, oczywiście, wykorzystane do kolejnych badań tej planety, głównie jej magnetosfery i własności otoczenia plazmowego, w szczególności pierścienia plazmowego wzdłuż orbity księżyca Io.

Najważniejsze zadania misji Ulysses były realizowane: od czerwca do listopada 1994 r., gdy sonda przelatywała nad południowym biegunem Słońca (najbardziej wysunięty na południe punkt swej trajektorii osiągnęła 13 września); około 12 marca 1995 r., kiedy sonda, przechodząc przez peryhelium, przecinała jednocześnie płaszczyznę ekliptyki; od czerwca do września 1995 r., gdy sonda mijała północny biegun Słońca (najbardziej wysunięty na północ punkt trajektorii osiągnęła 31 lipca 1995 r.). Przejście przez aphelium i kolejne przecięcie płaszczyzny ekliptyki nastąpiło 17 kwietnia 1998 r. Następne przeloty sondy nad biegunami Słońca (w okresie od września do grudnia 2000 r. nad biegunem południowym i od września do grudnia 2001 r. nad biegunem północnym) wypadną w okresie maksimum aktywności słonecznej i dostarczą zapewne nowych wiadomości o heliosferze. Dotychczas dzięki sondzie Ulysses stwierdzono np., że od strony biegunów Słońca wiatr słoneczny wieje dwa razy szybciej niż w okolicy Ziemi oraz że skład chemiczny wywiewanej materii zmienia się z szerokością heliograficzną.

Krzysztof Ziołkowski
 
    [ 1 ]    [ 2 ]    [ 3 ]    [ 4 ]    [ 5 ]    [ 6 ]    [ 7 ]
 
   [ 8 ]    [ 9 ]    [ 10 ]    [ 11 ]    [ 12 ]    [ 13 ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach