Astronomia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Astronomia > Galaktyki  
  Tematy
- Historia astronomii
- Narzędzia i metody astronomii
- Astronomia sferyczna i praktyczna
- Badania kosmiczne
- Układ Słoneczny
- Słońce
- Galaktyki
- Typy i klasyfikacja galaktyk
- Promieniowanie galaktyk normalnych
- Powstanie i ewolucja galaktyk
- Ciemna materia w galaktykach
- Galaktyki aktywne
- Radioźródła pozagalaktyczne
- Galaktyki Seyferta
- Kwazary
- Lacertydy
- Aktywne jądra galaktyk
- Rozmieszczenie galaktyk
- Układ Lokalny galaktyk
- Grupy galaktyk
- Supergromada Lokalna
- Gromady galaktyk
- Ciemna materia
- Kosmologia
- Gwiazdozbiory całego roku
- Eseje

  Szukacz




Rozmieszczenie galaktyk

Galaktyki są rozmieszczone we Wszechświecie nierównomiernie. W niektórych miejscach koncentracja galaktyk setki razy przekracza gęstość średnią; istnieją również rozległe obszary zupełnie lub niemal zupełnie pozbawione galaktyk. Obserwuje się pełen zakres sytuacji pośrednich. Zagęszczenia galaktyk nazywamy grupami galaktyk, a obszary o wyraźnie niższej gęstości - pustkami. Terminem "gromada galaktyk" określa się szczególnie wyraźną koncentrację galaktyk, ale nie ma ogólnie przyjętych kryteriów ilościowych, pozwalających odróżnić, co jest grupą, a co gromadą galaktyk.

Przez grupę galaktyk rozumie się na ogół układ więcej niż dwóch galaktyk związanych ze sobą grawitacyjnie przez okres co najmniej miliarda lat. Definicja ta jest jednak mało praktyczna przy poszukiwaniu tych obiektów w atlasach nieba czy katalogach galaktyk. Trzeba bowiem za kandydata na grupę uznać każde wyraźne skupisko galaktyk i dopiero po wykonaniu szczegółowych pomiarów jasności, położeń i ruchów galaktyk składowych można stwierdzić, czy obserwowane zagęszczenie spełnia ustalone wcześniej kryterium. Inna mająca praktyczne zastosowanie definicja, pozwalająca wyizolować grupę z ogólnego rozkładu galaktyk, opiera się na kontraście gęstości. Jeżeli w objętości V znajduje się n galaktyk jaśniejszych niż np. M = -16 wielkości gwiazdowych (-16m), to gęstość przestrzenna galaktyk w tej objętości g = n/V. Zagęszczenie to zostanie uznane za grupę galaktyk wtedy, gdy średnia gęstość galaktyk wyznaczona ze znacznie większego obszaru będzie np. dziesięciokrotnie mniejsza od g. Tego typu definicje mają, oczywiście, nieco arbitralny charakter, ale pozwalają stosować jednolite kryteria, co z kolei umożliwia badanie statystycznych własności grup.

Szczególny rodzaj grup galaktyk tworzą galaktyki podwójne, inaczej pary galaktyk. Jest to pozbawiony bliskich sąsiadów układ dwóch galaktyk obiegających wspólny środek masy. Galaktyka podwójna może należeć do większego skupiska, jednakże odległość między dwoma składnikami powinna być znacznie mniejsza niż do najbliższej trzeciej galaktyki. Mimo że obserwuje się wyraźną nadwyżkę liczby galaktyk podwójnych w stosunku do przewidywanej dla przypadkowego rozmieszczenia galaktyk, trudno stwierdzić, czy pary galaktyk tworzą istotnie odrębną kategorię obiektów, czy stanowią jedynie szczególny przypadek grupy galaktyk o liczebności n = 2. Składniki galaktyk podwójnych nie różnią się własnościami od galaktyk wchodzących w skład bardziej licznych grup. W parach galaktyk obserwuje się jednak wyraźną nadwyżkę galaktyk jednakowych typów morfologicznych, tzn. nieproporcjonalnie częściej występują pary E-E i S-S niż E-S. Podobieństwo składników obejmuje również podtypy, np. więcej jest par Sa-Sa niż Sa-Sb, nie mówiąc już o Sa-E.

Zjawisko grupowania się galaktyk nie wyklucza istnienia galaktyk pojedynczych - izolowanych. Oceny liczby takich galaktyk różnią się jednak bardzo między sobą i kwestia ta pozostaje otwarta.

Andrzej M. Sołtan

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach