Astronomia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Astronomia > Galaktyki  
  Tematy
- Historia astronomii
- Narzędzia i metody astronomii
- Astronomia sferyczna i praktyczna
- Badania kosmiczne
- Układ Słoneczny
- Słońce
- Galaktyki
- Typy i klasyfikacja galaktyk
- Promieniowanie galaktyk normalnych
- Powstanie i ewolucja galaktyk
- Ciemna materia w galaktykach
- Galaktyki aktywne
- Radioźródła pozagalaktyczne
- Galaktyki Seyferta
- Kwazary
- Lacertydy
- Aktywne jądra galaktyk
- Rozmieszczenie galaktyk
- Układ Lokalny galaktyk
- Grupy galaktyk
- Supergromada Lokalna
- Gromady galaktyk
- Ciemna materia
- Kosmologia
- Gwiazdozbiory całego roku
- Eseje

  Szukacz




Układ Lokalny galaktyk


...powiększenie  >>>

Wielka Mgławica w Andromedzie (M31) jest galaktyką spiralną typu Sb. Towarzyszą jej dwie karłowate galaktyki eliptyczne: M32 (typ E2; u góry z lewej) i M110 (typ E5; u dołu z prawej). M31 jest oddalona od Drogi Mlecznej o mniej więcej 2,5 miliona lat świetlnych (0,8 Mpc). Fot. PhotoDisc.


...powiększenie  >>>

Wielki Obłok Magellana (typ SBm) jest galaktyką nieregularną (klasyfikowaną też jako spiralna), oddaloną od Drogi Mlecznej o mniej więcej 52 kiloparseków (kpc). Można ją odszukać na granicy gwiazdozbiorów nieba południowego: Złotej Ryby i Góry Stołowej. Fot. HST/NASA.


...powiększenie  >>>

Rozkład przestrzenny galaktyk Układu Lokalnego.


Umownie definiuje się Układ Lokalny jako zbiór galaktyk odległych od Drogi Mlecznej o mniej niż 1-1,5 megaparseka (Mpc). Do grupy tej należą dwie duże galaktyki spiralne: Galaktyka (Droga Mleczna) i Wielka Mgławica w Andromedzie (M31), dwie niewielkie galaktyki spiralne: M33 i Wielki Obłok Magellana, blisko 10 karłowatych galaktyk nieregularnych oraz kilkanaście karłowatych eliptycznych. Jest prawdopodobne, że pewna liczba galaktyk karłowatych pozostaje wciąż nieznana, gdyż zasłaniają je obłoki pyłu, zalegające w płaszczyźnie Drogi Mlecznej. Układ Lokalny dzieli się wyraźnie na dwa zagęszczenia: wokół Galaktyki i M31. Chociaż grupa jest układem trwałym grawitacyjnie, istnienie struktury wewnętrznej oznacza, że w systemie nie doszło jeszcze do "wymieszania" galaktyk. Najmniejsze karłowate galaktyki eliptyczne zbliżają się rozmiarami i jasnością do gromad kulistych; nasuwa to przypuszczenie, że istnieje ciągłe przejście między tymi dwiema klasami obiektów.

Wyznaczenia masy Układu Lokalnego znacznie różnią się między sobą. Jako orientacyjną wartość można przyjąć przybliżoną masę świecących gwiazd, którą ocenia się na około 6,5 x 1011 M. Łączna masa M31 i Drogi Mlecznej sięga 5x1011 M, co stanowi 75% masy całego układu. Cała reszta jest właściwie skupiona w M33, Obłokach Magellana i pozostałych galaktykach karłowatych nieregularnych, a łączna masa wszystkich karłowatych eliptycznych jest zapewne mniejsza niż 1010 M. Przyjmując, że grupa zajmuje objętość 2 megaparseków sześciennych (Mpc3), daje to średnią gęstość materii Układu Lokalnego: UL 2x10-26 kg/m3 (jest to w przybliżeniu dwa rzędy wielkości więcej niż średnia gęstość we Wszechświecie). Całkowita jasność absolutna układu w barwach B i V wynosi, odpowiednio: MB = -20,9m i MV = -21,6m.

Andrzej M. Sołtan

Galaktyka Rektascen-
-sja (J2000,0)
Deklinacja
(J2000,0)
Typ
galaktykia
Jasność
absolut-
-na MV
Jasność
obserwo-
-wana mV
Odleg-
-łośćb
[kpc]
Wielka Galaktyka
w Andromedzie
(M31, NGC 224)
00h42,7m +41o16' Sb I-II -21,1m 3,4m 770
Galaktyka
(Droga Mleczna)
17 45,7 -29 00 c Sb/Sc -20,6 - 8d
Galaktyka
w Trójkącie
(M33, NGC 598)
01 33,9 +30 39 Sc II-III -18,9 5,7 840
Wielki Obłok Magellana 05 24 -69 45 Ir III-IV -18,0 0,1 49
NGC 55 00 15,1 -39 13 dIr IV -18,0 7,95 1480
M32 (NGC 221) 00 40,4 +41 41 E2 -16,7 8,10 805
M110 (NGC 205) 00 40,4 +41 41 S0/E5p -16,6 8,05 815
Mały Obłok Magellana 00 53 -72 50 Ir IV/Ir IV-V -16,2 2,3 58
NGC 3109 10 03,1 -26 10 dIr IV-V -15,7 9,88 1250
IC 10 00 20,4 +59 18 dIr -15,7 11,55 825
NGC 185 00 39,0 +48 20 dSph/dE3p -15,5 9,09 620
NGC 147 00 33,2 +48 30 dSph/dE5 -15,5 9,35 725
NGC 6822
(Galaktyka Barnarda)
19 44,9 -14 48 Ir IV-V -15,2 9,1 490
IC 5152 22 02,7 -51 18 dIr -14,8 11,2 1590
IC 1613 01 04,8 +02 07 IrV -14,7 9,59 700
Sextans A 10 11,1 -04 43 dIr -14,6 11,30 1440
Wolf-Lundmark-
-Mellote
(WLM, DDO 221)
00 02,0 -15 28 Ir IV-V -14,5 10,42 925
Sextans B 10 00,0 +05 20 dIr -14,2 11,43 1345
Sagittarius 19 00,0 -29 00 dSph -13,4 4,0 24
Fornax 02 39,9 -34 32 dSph -13,2 7,6 138
Pegasus (DDO 216) 23 28,6 +14 45 dIr/dSph -12,9 12,04 955
EGB 0427+63 04 32,0 +63 36 dIr -12,6 13,88 1300
Sag DIG 19 30,0 -17 41 dIr -12,3 13,5 1060
UKS 2323-326 23 26.5 -32 23 dIr -12,0 13,8 1320
Leo I (Regulus) 10 08,4 +12 18 dSph -11,9 10,1 250
And I 00 45,7 +38 00 dSph -11,9 12,75 805
GR 8 12 58,7 +14 13 dIr -11,6 14,40 1590
Leo A (DDO 69) 09 59,4 +30 45 dIr -11,4 12,80 690
And VI 23 51,8 +24 35 dSph -11,3 - 775
Sculptor 00 59,9 -33 42 dSph -11,1 8,5 79
And II 01 16,4 +33 27 dSph -11,1 12,7 525
Antlia 10 04,1 -27 20 dSph -10,8 14,8 1235
Pisces (LGS 3) 01 03,8 +21 53 dIr -10,5 14,26 810
And III 00 35,4 +36 31 dSph -10,3 14,21 760
Phoenix 01 51,1 -44 27 dIr/dSph -10,1 13,2 445
Aquarius (DDO 210) 20 46,9 -12 51 dIr -10,0 14,71 800
Leo II 11 13,5 +22 10 dSph -9,6 12,00 205
Tucana 22 41,9 -64 25 dSph -9,6 15,15 880
Sextans 10 13,0 -01 37 dSph -9,5 10,3 86
Carina 06 41,6 -50 58 dSph -9,3 10,85 101
Ursa Minor 15 08,8 +67 12 dSph -8,9 10,3 66
Draco 17 20,2 +57 55 dSph -8,8 10,9 82

OZNACZENIA

a  dIr - galaktyka nieregularna; dSph - karłowata galaktyka sferyczna
b  Błędy wyznaczeń odległości dobrze zbadanych galaktyk w Układzie Lokalnym mieszczą się w granicach 10%; wyznaczenia odległości większości galaktyk karłowatych są znacznie mniej dokładne - błędy mogą sięgać +/-50%
c  Współrzędne centrum Galaktyki
d  Odległość Słońca od centrum Galaktyki

OBJAŚNIENIA

Sagittarius
Fornax
Pegasus
Sculptor
Antlia
Phoenix
Aquarius
Tucana
Sextans
Carina
Ursa Minor
Draco

= Galaktyka karłowata w Strzelcu
= Galaktyka karłowata w Piecu
= Galaktyka karłowata w Pegazie
= Galaktyka karłowata w Rzeźbiarzu
= Galaktyka karłowata w Pompie
= Galaktyka karłowata w Feniksie
= Galaktyka karłowata w Wodniku
= Galaktyka karłowata w Tukanie
= Galaktyka karłowata w Sekstansie
= Galaktyka karłowata w Kilu
= Galaktyka karłowata w Małej Niedźwiedzicy
= Galaktyka karłowata w Smoku

Dane podane w tabeli przyjęte za: Mario Mateo (astro-ph/9810070) oraz Taftem Armandroffem (astro-ph/9905237).

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach