>>> Wielka Mgławica w Andromedzie (M31) jest galaktyką spiralną typu Sb. Towarzyszą jej dwie karłowate galaktyki eliptyczne: M32 (typ E2; u góry z lewej) i M110 (typ E5; u dołu z prawej). M31 jest oddalona od Drogi Mlecznej o mniej więcej 2,5 miliona lat świetlnych (0,8 Mpc). Fot. PhotoDisc.   >>> Wielki Obłok Magellana (typ SBm) jest galaktyką nieregularną (klasyfikowaną też jako spiralna), oddaloną od Drogi Mlecznej o mniej więcej 52 kiloparseków (kpc). Można ją odszukać na granicy gwiazdozbiorów nieba południowego: Złotej Ryby i Góry Stołowej. Fot. HST/NASA.   >>> Rozkład przestrzenny galaktyk Układu Lokalnego.

Umownie definiuje się Układ Lokalny jako zbiór galaktyk odległych od Drogi Mlecznej o mniej niż 1-1,5 megaparseka (Mpc). Do grupy tej należą dwie duże galaktyki spiralne: Galaktyka (Droga Mleczna) i Wielka Mgławica w Andromedzie (M31), dwie niewielkie galaktyki spiralne: M33 i Wielki Obłok Magellana, blisko 10 karłowatych galaktyk nieregularnych oraz kilkanaście karłowatych eliptycznych. Jest prawdopodobne, że pewna liczba galaktyk karłowatych pozostaje wciąż nieznana, gdyż zasłaniają je obłoki pyłu, zalegające w płaszczyźnie Drogi Mlecznej. Układ Lokalny dzieli się wyraźnie na dwa zagęszczenia: wokół Galaktyki i M31. Chociaż grupa jest układem trwałym grawitacyjnie, istnienie struktury wewnętrznej oznacza, że w systemie nie doszło jeszcze do "wymieszania" galaktyk. Najmniejsze karłowate galaktyki eliptyczne zbliżają się rozmiarami i jasnością do gromad kulistych; nasuwa to przypuszczenie, że istnieje ciągłe przejście między tymi dwiema klasami obiektów.

Wyznaczenia masy Układu Lokalnego znacznie różnią się między sobą. Jako orientacyjną wartość można przyjąć przybliżoną masę świecących gwiazd, którą ocenia się na około 6,5 x 10¹¹ M. Łączna masa M31 i Drogi Mlecznej sięga 5x10¹¹ M, co stanowi 75% masy całego układu. Cała reszta jest właściwie skupiona w M33, Obłokach Magellana i pozostałych galaktykach karłowatych nieregularnych, a łączna masa wszystkich karłowatych eliptycznych jest zapewne mniejsza niż 10¹⁰ M. Przyjmując, że grupa zajmuje objętość 2 megaparseków sześciennych (Mpc³), daje to średnią gęstość materii Układu Lokalnego: _UL 2x10^-26 kg/m³ (jest to w przybliżeniu dwa rzędy wielkości więcej niż średnia gęstość we Wszechświecie). Całkowita jasność absolutna układu w barwach B i V wynosi, odpowiednio: M_B = -20,9^m i M_V = -21,6^m.

Andrzej M. Sołtan

OZNACZENIA

^a  dIr - galaktyka nieregularna; dSph - karłowata galaktyka sferyczna
^b  Błędy wyznaczeń odległości dobrze zbadanych galaktyk w Układzie Lokalnym mieszczą się w granicach 10%; wyznaczenia odległości większości galaktyk karłowatych są znacznie mniej dokładne - błędy mogą sięgać +/-50%
^c  Współrzędne centrum Galaktyki
^d  Odległość Słońca od centrum Galaktyki

OBJAŚNIENIA

Sagittarius Fornax Pegasus Sculptor Antlia Phoenix Aquarius Tucana Sextans Carina Ursa Minor Draco

= Galaktyka karłowata w Strzelcu = Galaktyka karłowata w Piecu = Galaktyka karłowata w Pegazie = Galaktyka karłowata w Rzeźbiarzu = Galaktyka karłowata w Pompie = Galaktyka karłowata w Feniksie = Galaktyka karłowata w Wodniku = Galaktyka karłowata w Tukanie = Galaktyka karłowata w Sekstansie = Galaktyka karłowata w Kilu = Galaktyka karłowata w Małej Niedźwiedzicy = Galaktyka karłowata w Smoku