|
|
|
|
Supergromada Lokalna
Rozmieszczenie kilkudziesięciu grup galaktyk, znajdujących się w otoczeniu Układu Lokalnego świadczy o istnieniu struktury znacznie większej niż typowa grupa galaktyk, czy kilka takich grup. W odległości około 15 megaparseków (Mpc) w gwiazdozbiorze Panny obserwujemy znaczne zagęszczenie galaktyk o liczebności wielu typowych grup. Obiekt ten, gromada galaktyk w Pannie, stanowi centrum Supergromady Lokalnej - tworu obejmującego galaktyki rozrzucone w promieniu mniej więcej 10-15 Mpc. Na skraju Supergromady Lokalnej leży nasza grupa galaktyk. Supergromada Lokalna, podobnie jak inne obiekty tego typu, ma słabo określone granice i nieregularną budowę. Można w niej wyodrębnić trzy zasadnicze elementy: "jądro" - gromadę galaktyk w Pannie (gromadę Virgo); "dysk" - galaktyki znajdujące się w cienkiej warstwie w płaszczyźnie podstawowej supergromady; oraz "halo" galaktyk rozrzuconych w całej objętości układu. Galaktyki dysku i halo są rozmieszczone nierównomiernie, tworząc mniejsze struktury. Mniej więcej 40% galaktyk Supergromady Lokalnej wchodzi w skład halo i tyle samo przypada na dysk; pozostałe 20% mieści się w gromadzie Panny. Jedynie w centralnym rejonie Supergromady Lokalnej (gromada Virgo) występują w większej obfitości galaktyki eliptyczne; poza tym obszarem dominują liczebnie galaktyki spiralne.
Obserwacje ruchów galaktyk w Supergromadzie Lokalnej i poza nią pokazują, że w obszarze o rozmiarach 30-40 Mpc materia porusza się - względem układu odniesienia określonego przez mikrofalowe promieniowanie tła - z prędkością sięgającą 600 km/s w kierunku punktu o współrzędnych:  = 13,5h,  = - 53o. Przypuszcza się, że ten uporządkowany przepływ jest wywołany przyciąganiem przez potężne skupisko gromad galaktyk, leżących w odległości około 40 Mpc w gwiazdozbiorze Centaura i Hydry. O skupisku tym, znanym jako Wielki Atraktor, nie wiemy zbyt wiele, gdyż częściowo kryje się ono za rozpraszającymi światło obłokami pyłu w Drodze Mlecznej. Masę Wielkiego Atraktora ocenia się na 5 x 1016 M , co odpowiada masie około 20 bogatych gromad galaktyk.
Andrzej M. Sołtan
|
|
