|
|
|
|
Prostokątne mapki nieba
Najciekawsze koniunkcje planet, gwiazd i Księżyca zostały zaprezentowane na dodatkowych, prostokątnych mapkach. Każda z nich przedstawia zazwyczaj jakiś wycinek nieboskłonu z fragmentem horyzontu. Warto zauważyć, że na prostokątnych mapkach pojawił się jeszcze bardziej szczegółowy podział horyzontu: są tam wyróżnione takie kierunki świata, jak SSE (między S i SE), WSW (między W i SW) czy WNW (między W i NW). Zasada jest prosta. Skoro pomiędzy, na przykład, zachodem (W) i południowym zachodem (SW) rozciąga się łuk 45o, to punkt WSW znajduje się 22,5o na południe od W i 22,5o na zachód od SW. By ułatwić zorientowanie się, jak wysoko ponad horyzontem należy szukać ciał niebieskich, mapki są wyposażone w skalę, odpowiadającą odległości kątowej 10o. Łatwo możemy się przekonać, co to oznacza, sprawdzając, jaką część sfery niebieskiej przesłania nasza pięść, gdy spoglądamy na nią po wyciągnięciu przed siebie ręki. Za pomocą dłoni można również określić w przybliżeniu kąt 20o - odległość kątową między końcami skrajnych palców rozcapierzonej dłoni: kciuka i małego palca - i 1o, czyli grubość (szczupłego) palca.
W mierzeniu odległości kątowych na niebie pomocne okazują się także dobrze znane obiekty. Średnica księżycowej tarczy wynosi 0,5o, czyli 30'. Długość Wielkiego Wozu - od końca dyszla do tyłu skrzyni - sięga 25o, a zatem nieco więcej niż możemy pokryć otwartą dłonią. W ogóle ów charakterystyczny układ gwiazd, w Polsce widoczny przez cały rok nad horyzontem, warto wykorzystywać jako wzorzec różnych odległości kątowych. Rysunek przedstawia, w jaki sposób.
Jarosław Włodarczyk
|
|
