Biblioteka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Biblioteka > Archeologia, Historia, Kultura antyczna > ARCHEOLOGIA. Teorie, metody, praktyka  




Colin Renfrew, Paul Bahn
CO POZOSTAŁO? Różnorodność świadectw
[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6]  [7]  [8]  [9]  [10] 
Wszędzie wokół nas widać ślady dawnych działań człowieka. Niektóre z nich to pozostałości po starannie przemyślanych konstrukcjach, wznoszonych po to, aby mogły długo trwać, jak piramidy w Egipcie, Wielki Mur w Chinach lub świątynie w Ameryce Środkowej czy Indiach. Inne, takie jak pozostałości systemów nawadniających Majów w Meksyku czy w Belize, stanowią widomy ślad działań, których pierwotnym celem wcale nie było wywieranie wrażenia na patrzących, a jednak do dziś budzą respekt ze względu na skalę przedsięwzięcia, którego są świadectwem.

Jednakże większość śladów archeologicznych jest o wiele skromniejsza. Są nimi odpadki powstające w trakcie wykonywania zwykłych czynności: resztki pożywienia, ułamki rozbitych naczyń ceramicznych, połamane narzędzia kamienne, śmietniska istniejące wszędzie tam, gdzie toczyło się życie codzienne człowieka.

W rozdziale niniejszym zdefiniujemy podstawowe terminy archeologiczne i przejrzymy pobieżnie zasięg badanych świadectw; omówimy też różnorodne warunki, dzięki którym zachowały się one do naszych czasów. Zmarzlina syberyjskich równin pozwoliła na przykład na zachowanie niezwykłych znalezisk z Pazyryk, gdzie w grobach wielkich wodzów znakomicie przetrwało drewno, tkaniny i skóry. Z suchych jaskiń Peru lub innych podobnych im suchych środowisk pochodzą tkaniny, koszyki oraz inne jeszcze znaleziska, gdzie indziej ulegające bezpowrotnie zniszczeniu. Dla kontrastu na terenach podmokłych, takich jak bagna Florydy czy osady nadjeziorne w Szwajcarii, też odnajdywane są dobrze zachowane pozostałości organiczne, zakonserwowane nie z powodu braku wilgoci, ale właśnie dzięki jej nadmiarowi, eliminującemu dostęp powietrza.

Dzięki ekstremalnym temperaturom i wilgotności zachowało się wiele. Podobnie dzięki naturalnym katastrofom. Najsławniejsza to wybuch wulkanu, który zniszczył Pompeje i Herkulanum, ale były też inne, jak erupcja wulkanu Ilopango w Salwadorze w II wieku n.e., której skutkiem było pogrzebanie rozległych terenów i osad w południowej części obszaru zajmowanego przez Majów.

Nasza wiedza na temat wczesnych dziejów człowieka zależy więc od ludzkich działań, a także od naturalnych procesów, w których wyniku powstają źródła archeologiczne. Zależy też od dalszego przebiegu takich procesów, które zadecydują o tym, co zostanie zachowane na długo, a co przepadnie na zawsze. Dzisiaj możemy mieć nadzieję na odzyskanie sporej części tego, co pozostało, i uzyskanie stąd wiedzy poprzez zadawanie właściwych pytań we właściwy sposób.

PODSTAWOWE KATEGORIE ŹRÓDEŁ ARCHEOLOGICZNYCH

Niewątpliwie jednym z głównych zadań archeologa jest badanie artefaktów: przedmiotów używanych, wykonanych lub ulepszanych przez człowieka. Jednakże, jak pokazała praca Grahama Clarka i innych pionierów ekologicznego podejścia do znalezisk (patrz rozdział 1), istnieje też cała kategoria pozostałości nieartefaktualnych, organicznych i środowiskowych, zwanych czasem ekofaktami, które również odsłaniają liczne aspekty minionych działań ludzkich. Wiele badań archeologicznych ogranicza się do analizy artefaktów, a wspomniane pozostałości organiczne i środowiskowe, znajdowane wraz z nimi na stanowiskach, dają najlepsze wyniki, kiedy bada się je wespół z otaczającym krajobrazem i grupuje w regiony.

W archeologii używane są różne skale i terminologia od obszaru w skali kontynentu do pojedynczej konstrukcji. W tej prezentacji systemu osadniczego pierwszych rolników europejskich (5000 lat p.n.e.) archeolog może badać, w szerszej skali, ciekawe związki między stanowiskami a lekkimi, dającymi się łatwo uprawiać glebami nadrzecznymi (patrz rozdz. 7). W mniejszej skali, ustalony podczas wykopalisk (rozdz. 3) związek domów z innymi domami i konstrukcjami, takimi jak silosy na zboże, wyłaniają się pytania, na przykład, o organizację społeczną oraz ciągłość zasiedlenia w danym okresie.

[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6]  [7]  [8]  [9]  [10] 
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach