Biblioteka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Biblioteka > Archeologia, Historia, Kultura antyczna > ARCHEOLOGIA. Teorie, metody, praktyka  



[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6]  [7]  [8]  [9]  [10] 
Stan zachowania w środowisku nasiąkniętym wodą. W archeologii lądowej (w odróżnieniu od podwodnej) daje się przeprowadzić pomocne rozróżnienie pomiędzy stanowiskami na terenach suchych i podmokłych. Ogromna większość stanowisk jest "sucha", co oznacza, że stopień wilgotności jest mały, a stan zachowania pozostałości organicznych zły. Stanowiska na terenach nasiąkniętych wodą to te znajdujące się na dnie jezior, na bagnach i mokradłach, na terenach zalewowych i pośród torfowisk. W tych miejscach materiały organiczne są skutecznie izolowane w środowisku wilgotnym i pozbawione dostępu powietrza, dopóki namoknięcie jest mniej lub bardziej stałe, aż do momentu wykopalisk. Oczywiście, jeśli stanowisko podmokłe wysycha, choćby tylko sezonowo, może nastąpić rozkład materiałów organicznych.

Jeden z pionierów archeologii terenów podmokłych w Anglii, John Coles, ocenia, że w środowisku wilgotnym od 75 do 100 procent znalezisk stanowią znaleziska organiczne. Niewiele lub żadne z materiałów takich jak drewno, skóra, tkaniny, wyroby koszykarskie oraz wszelkie pozostałości roślinne ma szans przetrwania na większości stanowisk suchych. Właśnie z tego powodu archeolodzy zwracają coraz większą uwagę na obszary podmokłe, bogatsze w znaleziska mówiące o dawnej działalności ludzkiej. Rosnące zagrożenie z powodu osuszania gruntów podmokłych i bagien, stanowiących tylko 6 procent całego obszaru lądów na świecie, sprawia, że prace takie traktowane są jako szczególnie pilne.

powiększenie...

Pokazany procentowo stopień zachowania różnych materiałów na stanowiskach podmokłych i przeciętnie suchych. Pozostałości organiczne najlepiej zachowują się na terenach nasiąkniętych wodą.

Tereny wilgotne różnią się znacznie pod względem właściwości konserwujących. Torfowiska kwaśne sprzyjają zachowaniu drewna i pozostałości roślinnych, ale mogą niszczyć kość, żelazo, a nawet ceramikę. Jednak słynne stanowiska nadjeziorne z obszarów alpejskich w Szwajcarii, we Włoszech, Francji i w południowych Niemczech sprzyjają zachowaniu w dobrym stanie prawie wszystkich materiałów organicznych i nieorganicznych.

Torfowiska, które w większości występują pod północnymi szerokościami geograficznymi, należą do najważniejszych środowisk dla archeologii terenów podmokłych. Na przykład Somerset Levels w południowej Anglii było terenem nie tylko wykopalisk, które w początkach naszego wieku przyniosły odsłonięcie dobrze zachowanych osad nadjeziornych z epoki żelaza w Glastonbury i Meare, ale również, w czasie ostatnich dwóch dziesięcioleci, terenem zakrojonych na szerszą skalę kampanii prowadzących do odsłonięcia licznych drewnianych traktów komunikacyjnych (włącznie z liczącą sobie 6000 lat "najstarszą drogą świata", odcinkiem o długości 1,6 km). Uzyskano wiele informacji o umiejętnościach ciesielskich we wczesnych okresach (rozdział 8), a także o starożytnym środowisku przyrodniczym (rozdział 6).

Na kontynencie europejskim oraz w Irlandii na torfowiskach także zachowało się wiele traktów, czasem z pozostałościami kolein wyżłobionych przez drewniane wozy, które przez nie przejeżdżały. Inne rodzaje podmokłych terenów europejskich, jak przybrzeżne mokradła, skrywają nieraz łodzie dłubanki, wiosła i sieci oraz jazy do połowu ryb.

Najlepiej znanymi odkryciami pochodzącymi z torfowisk północno-zachodniej Europy są ciała ludzkie. Większość datowana jest na epokę żelaza. Stopień zachowania bywa różny i zależy od specyficznych warunków pochówku. Większość z tych ludzi rozstało się z życiem w sposób gwałtowny: najprawdopodobniej ukarano ich śmiercią jako przestępców albo złożono w ofierze i potem wrzucono do bagna. Najlepiej zachowane przypadki, takie jak duński Człowiek z Tollund, znajdowały się w chwili odkrycia w naprawdę świetnym stanie. Jedynie na podstawie przebarwień wywołanych przez wodę bagienną i kwas taninowy można było wnioskować, że mamy do czynienia z ludźmi starożytnymi, a nie współczesnymi. Kości pod skórą często już nie istniały, jak i większość organów wewnętrznych. Czasem natrafiano jednak na żołądek, zachowany wraz z zawartością (rozdział 7). Na Florydzie odkryto nawet starożytne ludzkie mózgi (rozdział 11).

Czasami zdarza się, że warunki podobne do środowiska podmokłego występują wewnątrz kopców grobowych. Mamy wówczas do czynienia z odpowiednikiem fenomenu syberyjskiego, występującym w klimacie umiarkowanym. Pochówki w trumnach kłodowych z epoki brązu w Europie Północnej, zwłaszcza w Danii, datowane na mniej więcej rok 1000 p.n.e., posiadają wewnątrz rdzeń z kamieni ułożonych wokół każdej trumny, nad tym zaś wznosi się okrągły kopiec. Woda przenikająca do wnętrza kopca, w połączeniu z taniną wydzielaną przez dębowe drewno, stwarzała kwaśne środowisko, które niszczyło szkielet, ale konserwowało skórę pochowanego (odbarwioną tak jak w ciałach z bagien), włosy oraz więzadła stawowe, a także ubrania oraz przedmioty (m.in. wiadra z kory brzozowej).

[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6]  [7]  [8]  [9]  [10] 
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach