Biblioteka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Biblioteka > Archeologia, Historia, Kultura antyczna > ARCHEOLOGIA. Teorie, metody, praktyka  



[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6]  [7]  [8]  [9]  [10] 
Nieco podobne zjawisko występowało w przypadku statków traktowanych jako trumny przez wikingów. Statek z Oseberg w Norwegii zawierał, na przykład, ciało władczyni wikingów z około 800 roku n.e. i został zakopany w glinie pokrytej warstwą kamieni i torfu, co uszczelniło pochówek i zapewniło jego zachowanie.

Domy odkryte w jeziorach na przedgórzu Alp stały się równie wielką atrakcją co ciała z bagien, od chwili gdy dobrze ponad sto lat temu zaczęto znajdować w jeziorach szwajcarskich drewniane słupy czy podpory chat. Dzięki precyzyjnym badaniom prowadzonym od lat czterdziestych naszego wieku ustalono, że romantyczne wyobrażenia o wsiach wznoszonych na palach nad wodą są nieprawdziwe. Wykazano, że odkrywane osady wznoszone były na brzegach jezior. Zestaw znalezisk jest zdumiewający - obejmuje nie tylko konstrukcje drewniane, przedmioty lub tkaniny, ale również, tak jak na neolitycznym stanowisku w Charavines we Francji, orzechy, jagody i inne owoce.

Archeologia stanowisk podmokłych rozpoczęła się w XIX wieku w Szwajcarii z chwilą odkrycia drewnianych pali, widocznych przy niskim poziomie wody w jeziorze.

Być może największym wkładem w archeologię, jaki wniesiono w ostatnich latach dzięki odkryciom osad nad brzegami jezior i innych podmokłych stanowisk w Europie, było dostarczenie ogromnej masy dobrze zachowanych belek, pozwalających na pobieranie próbek i badanie rocznych przyrostów drzew, z których pochodziły. W rozdziale 4 przyjrzymy się przełomowi, jaki te odkrycia spowodowały w ustaleniu dla północnej części Europy dokładnej chronologii, obejmującej tysiące lat - tzw. dendrochronologii.

Należy wspomnieć o jeszcze jednym typie stanowisk w archeologii środowisk podmokłych, dostarczającym dobrze zachowanych belek. Chodzi tu o dawne nadbrzeża w mniejszych i dużych miastach. Archeologom udało się z powodzeniem odsłonić część rzymskich i średniowiecznych nadbrzeży w Londynie, a tego rodzaju odkrycia zdarzają się nie tylko w Europie. We wczesnych latach osiemdziesiątych XX stulecia odkryto w Nowym Jorku dobrze zachowany statek z XVIII wieku zatopiony celowo, dla wzmocnienia nabrzeża East River. Nie ma nic zaskakującego w tym, że najwięcej znalezisk w środowiskach nasiąkniętych wodą notuje archeologia podwodna, obejmująca badania prowadzone w rzekach, jeziorach, a także na dnie mórz (patrz ramka tekstowa na s. 91).

Najpoważniejszym problemem archeologicznym przy wydobywaniu przedmiotów (zwłaszcza drewnianych) spod wody jest ich gwałtowne niszczenie, gdyż wysychają i pękają prawie natychmiast. Dlatego należy je przechowywać tak, aby zachowały wilgoć aż do chwili poddania ich odpowiednim zabiegom lub wysuszenia przez zamrożenie w laboratorium. Konserwacja jest w tym przypadku bardzo kosztowna. Obliczono, że "mokra archeologia" kosztuje cztery razy więcej niż "archeologia sucha". Ale też zyski, jak widzieliśmy wyżej, bywają ogromne.

Podobnie będzie zapewne w przyszłości. Na Florydzie znajduje się na przykład około 1,2 mln hektarów torfowisk i zgodnie z obecnym stanem wiedzy zawierają one więcej artefaktów organicznych niż jakiekolwiek inne na świecie. Jak dotąd odsłonięto tam znacznie więcej prehistorycznego sprzętu pływającego niż gdzie indziej, a ponadto liczne totemy, maski i figurki datowane nawet i na V tysiąclecie p.n.e. W basenie Okeechobee znaleziono między innymi platformę grzebalną z pierwszego tysiąclecia p.n.e., zdobioną serią dużych, rzeźbionych, drewnianych pali totemowych, przedstawiających zwierzęta i ptaki. Po pożarze platforma zapadła się na dno stawu.

powiększenie...

Rekonstrukcja platformy grzebalnej z Okeechobee na Florydzie.

Dopiero od niedawna na podmokłych terenach Florydy uzyskuje się wiele znalezisk dzięki starannym wykopaliskom, a nie poprzez osuszanie gleby, co prowadzi do zniszczenia wielkich połaci torfowisk, a wraz z nimi niezliczonej ilości źródeł archeologicznych.

PODSUMOWANIE

Dostępność świadectw archeologicznych jest uzależniona od kilku ważnych czynników. Po pierwsze od tego, co ludzie dawniej robili ze znaleziskami i co robią z nimi obecnie (czyli od kulturowych procesów formowania). Po drugie od tego, co warunki naturalne, takie jak gleba czy klimat, zniszczyły lub pomogły zachować (czyli od naturalnych procesów formowania). Po trzecie wreszcie, zależą od samej archeologii, od naszej zdolności rozpoznawania, odzyskiwania i konserwacji znalezisk. Nie mamy żadnego wpływu na dwa pierwsze czynniki, zależne od łaski żywiołów oraz zachowań dawnych ludzi. Ale trzeci czynnik, stanowiący temat tej książki, ulega stałemu doskonaleniu. Coraz lepiej rozumiemy procesy rozkładu i niszczenia; planujemy strategie badawcze oraz doskonalimy środki techniczne w celu jak najskuteczniejszego odzyskania tego, co przetrwało na stanowiskach archeologicznych.

Colin Ronan, Paul Bahn

DALSZE LEKTURY

Dobre wprowadzenie w problemy różnego stanu zachowania materiałów archeologicznych można znaleźć w:

Binford, L. R.: In Pursuit of the Past: Decoding the Archaeological Record. Thames & Hudson, Londyn - Nowy Jork 1983.

Clark, J. G. D.: 1960. Archaeology and Society. Wyd. 3, Methuen, Londyn - Barnes & Noble, Nowy Jork 1960 (rozdział 3).

Coles, B., Coles J.: People of the Wetlands: Bogs, Bodies and Lake-Dwellers. Thames & Hudson, Londyn - Nowy Jork 1989.

Dimbleby, G.: 1978. Plants and Archaeology. Paladin, Londyn 1978 (rozdział 7).

Nash, D. T., Petraglia, M. D. (red.): Natural Formation Processes and the Archaeological Record. British Archaeological Reports, International Series 352, Oksford 1987.

Schiffer, M. B.: Behavioural Archaeology. Academic Press, Nowy Jork - Londyn 1976.

Schiffer, M. B.: 1987. Formation Processes of the Archaeological Record. University of New Mexico Press, Albuquerque 1987.
[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6]  [7]  [8]  [9]  [10] 
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach