Biblioteka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Biblioteka > Biologia > TO JEST BIOLOGIA  



[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6]  [7]  [8] 
Pozycja człowieka w stosunku do małp człekokształtnych

W pierwszych postdarwinowskich drzewach genealogicznych punkt odłączenia się linii hominidów zaznaczano bardzo wcześnie, chociaż uczonym nie udało się odnaleźć żadnych skamieniałości hominidów, które pochodziłyby z epoki miocenu (13-25 milionów lat temu). Przez pewien czas uważano, że Ramapithecus, azjatycki kopalny przedstawiciel naczelnych, żyjący około 14 milionów lat temu, był bliżej spokrewniony z człowiekiem niż z innymi małpami człekokształtnymi, ale w końcu wykazano, że należał on do linii orangutana.

Badania wczesnych hominidów zapoczątkowało odkrycie w 1849 roku w Gibraltarze skamieniałości neandertalczyka. Wszystkie skamieniałości hominidów, które odkryto w ciągu następnych 40 lat, należały albo do Homo sapiens, albo do neandertalczyka. Dopiero w 1892 roku Dubois znalazł na Jawie szczątki wczesnego hominida, którego nazwał Pithecanthropus erectus. W 1921 roku odkryto w Chinach podobną skamieniałość, człowieka pekińskiego (nazwanego Sinanthropus pekinensis). Oba znaleziska zostały później zakwalifikowane razem ze skamieniałościami znalezionymi w Afryce do gatunku Homo erectus (patrz niżej).

Prawdziwe "brakujące ogniwo" zostało jednak odkryte dopiero w 1924 roku przez Darta, który uznał odnalezioną w południowej Afryce skamieniałość za formę pośrednią między człowiekiem a małpami człekokształtnymi. Dart nazwał ten gatunek Australopithecus africanus. W późniejszych latach we wschodniej i południowej Afryce odkryto liczne skamieniałości przedstawicieli rodzaju Australopithecus. Są one zwykle dzielone na dwie grupy hominidów: smuklejszych, do których należał Australopithecus africanus i którzy dali początek rodzajowi Homo, oraz bardziej masywnych, reprezentowanych w południowej Afryce przez Australopitheus robustus (2-1,5 miliona lat temu), a we wschodniej Afryce przez Australopithecus boisei (2,2-1,2 miliona lat temu). Tak zwana czarna czaszka znaleziona na zachód od jeziora Turkana należała do trzeciego z gatunków masywnych hoiminidów, A. aethiopicus (żyjącego 2,5-2,2 miliona lat temu). Gatunek ten był prawdopodobnie przodkiem A. boisei. Linia masywnych hominidów wygasła około miliona lat temu.

Przez długi czas uważano, że grupa smukłych Australopithecus dzieli się na dwa gatunki o niewielkich rozmiarach mózgu: północny (A. afarensis) z terenów od Tanzanii po Etiopię (3,5-2,8 miliona lat temu) i południowy (A. africanus) z południowej Afryki (3-2,4 miliona lat temu). Hominidy obu tych gatunków chodziły na dwóch nogach, ale ich stosunkowo długie kończyny górne oraz inne cechy świadczą o tym, że wiodły jeszcze na wpół nadrzewny tryb życia. Ich mózg niewiele się różnił wielkością od mózgu dzisiejszych szympansów i były one zapewne bliżej spokrewnione z małpami człekokształtnymi niż z człowiekiem.

Prowadzone równolegle z badaniami antropologicznymi liczne analizy molekularne dowodziły nie tylko tego, że człowiek jako gatunek jest blisko spokrewniony z afrykańskimi małpami człekokształtnymi, ale także wykazały - ku zaskoczeniu wszystkich - że szympans jest bliżej spokrewniony z człowiekiem niż z gorylem, co oznacza, iż goryl oddzielił się od linii szympansa nieco wcześniej niż linia hominidów. Dane molekularne wskazują, że oddzielenie się linii człowiekowatych od szympansów nastąpiło zaledwie 5-6 milionów lat temu.

Mimo intensywnych poszukiwań prowadzonych w całej Afryce przez wiele lat nie udawało się znaleźć śladów żadnego gatunku australopiteka starszego od Australopithecus afarensis. Dopiero w 1994 roku odkryto w Etiopii gatunek, który żył 4,4 miliona lat temu, w czasie nieodległym od momentu odłączenia się linii hominidów od linii szympansów. Badania tego materiału ciągle trwają, ale już dziś wiadomo, że skamieniałość ta odznacza się wyraźnie większym podobieństwem do szympansa niż A. afarensis. Etiopska skamieniałość nazwana Aridipithecus ramidus jest obecnie najstarszą znaną skamieniałością hominidów. W następnych latach we wschodniej i południowej Afryce odkryto kości stopy i zęby starsze niż Australopithecus afarensisA. africanus. Odkrycia te dowodzą, że istniały stadia pośrednie między Aridipithecus ramidusAustralopithecus afarensis/africanus. Nie znaleziono natomiast żadnych interesujących szczątków, które pochodziłyby z okresu od 8 do 4,4 miliona lat temu.

Jest bardzo prawdopodobne, że wspólny przodek człowieka i szympansa był, podobnie jak szympans, zwierzęciem, które poruszając się, opierało się na knykciach (zgiętych palcach rąk), i że procesy ewolucji każdej z jego cech - od palców, czaszki, mózgu i zębów do makrocząsteczek - przebiegały w różnym tempie (tak zwana ewolucja mozaikowa). Inaczej mówiąc, "typ" Homo nie ewoluował jako całość. Nawet dzisiaj człowiek i szympans są niezwykle podobni do siebie pod względem budowy hemoglobiny i innych makrocząsteczek, natomiast bardzo różnią się stopniem rozwoju mózgu i związanymi z tym zachowaniami.

[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6]  [7]  [8] 
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach