Biblioteka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Biblioteka > Biologia > TO JEST BIOLOGIA  



[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6]  [7]  [8] 
KLASYFIKOWANIE TAKSONÓW KOPALNYCH HOMINIDÓW

Przed 1950 rokiem badania pochodzenia człowieka zostały właściwie zmonopolizowane przez anatomów, a klasyfikacja hominidów była zdominowana przez myślenie typologiczne i finalistyczne. Nie przywiązywano większej wagi do wyjątkowości osobników i ogromnego zróżnicowania w obrębie gatunku. Każdą znalezioną skamieniałość uważano za inny gatunek, któremu nadawano zwykle dwuczłonową nazwę. Gatunki te uznawano za przedstawicieli jednej linii rozwojowej, łączącej przodków z rzędu naczelnych z człowiekiem współczesnym.

W rzeczywistości jednak znalezione skamieniałości tylko częściowo potwierdzały słuszność tej koncepcji. Szczególnie niepokojące było nagłe pojawianie się nowych form hominidów, nie mających - jak się zdawało - żadnego związku z poprzednimi. Istnieje na przykład ogromna luka między Homo habilis a jego przypuszczalnym przodkiem, Australopithecus africanus, oraz między Homo erectus a jego przypuszczalnym przodkiem Homo habilis, a także między Homo sapiens a jego przodkiem Homo erectus. Inny problem stanowiła trudność umieszczenia odległych geograficznie znalezisk w tej samej liniowej sekwencji.

Ci, którzy przyjęli typologiczny, jednowymiarowy styl myślenia, byli, rzecz jasna, nieświadomi istnienia powszechnej u czworonogów specjacji geograficznej. Większość gatunków naczelnych powstała w wyniku specjacji geograficznej i większość rodzajów naczelnych (poza bardzo dużymi, takimi jak lemury i Cercopithecus) nadal składa się z gatunków allopatrycznych. Badacze mają wszelkie powody, aby sądzić, że kopalne rodzaje hominidów także składały się z gatunków allopatrycznych. Świadczy o tym ograniczenie zasięgu Australopithecus africanus do południowej Afryki, A. afarensis do terenów położonych dalej na północ, A. robustus do południowej Afryki, a A. boisei do wschodniej części tego kontynentu.

Teren na południu i wschodzie Afryki, na którym znaleziono większość kopalnych szczątków hominidów, jest niewielki, niewykluczone więc, że na rozległych terenach zachodniej, środkowej i północnej Afryki występowały populacje założycielskie, które nie zostały jeszcze odkryte. (Kopalne szczątki australopiteków liczące 3,5-3 miliony lat rzeczywiście zostały ostatnio odkryte w Czadzie, w środkowej Afryce). Na niezbadanych terenach w Afryce mogły żyć dziesiątki allopatrycznych gatunków Aridipithecus ramidus, Australopithecus afarensis, A. robustus, Homo habilis i H. erectus. Nagłość niektórych zmian w zapisie kopalnym można tłumaczyć "pączkowaniem". Oznacza to, że nowa, potomna forma powstała gdzieś w izolowanej populacji na peryferiach i weszła w kontakt z gatunkiem rodzicielskim dopiero po dokonaniu się procesu przebudowy genetycznej. Szansa, że kiedykolwiek odkryjemy miejsce takiej izolacji, jest raczej niewielka.

Kiedy znano tylko kilka skamieniałości hominidów, łatwo było podzielić je na gatunki: Australopithecus afarensis, A. africanus, Homo habilis, H. erectusH. sapiens. Każdy z tych gatunków występował przez okres od 250 tysięcy do 1,5 miliona lat. Znaleziony w ostatnich latach materiał jest albo pośredni, jeśli chodzi o czas występowania, albo pochodzi z innych regionów geograficznych - w każdym razie odbiega od typowej postaci. Formy te są zazwyczaj dobrym przykładem ewolucji mozaikowej: niektóre z ich cech są cechami przodków, inne - form późniejszych, jeszcze inne są pośrednie.

Kwestia miejsca żyjącego obecnie gatunku Homo sapiens w systemie taksonomicznym była przedmiotem licznych sporów, wynikających głównie z uwzględniania w poszczególnych systemach klasyfikacji różnych cech. Julian Huxley (1942), podkreślając wyjątkowość gatunku człowieka - który zdołał stworzyć własną kulturę i uzyskać dominację nad światem, zaproponował utworzenie dla Homo sapiens odrębnego królestwa o nazwie Psychozoa. Pół wieku później Diamond (1991) przedstawił skrajnie odmienną koncepcję - zaproponował, by w rodzaju Homo umieścić szympansy z racji ich molekularnego podobieństwa do człowieka. Huxley kładł zbyt wielki nacisk na wyjątkowość człowieka, natomiast Diamond popełnił przeciwny błąd, całkowicie tę wyjątkowość ignorując.

Jednym z najstarszych aksjomatów klasyfikacji jest to, że cechy powinny być nie tylko liczone, ale i w jakiś sposób ważone. Przyspieszona ewolucja ludzkiego ośrodkowego układu nerwowego, znacznie przedłużony okres opieki rodzicielskiej oraz rozwój fizjologiczny, społeczny i kulturowy z pewnością usprawiedliwiają umieszczenie gatunku człowieka w innym rodzaju niż Pan (szympansy), pomimo podobieństwa molekularnego. Gdyby przyjąć kryteria Diamonda, Australopithecus stałby się także synonimem Homo, a nasza nomenklatura przestałaby odzwierciedlać wielkości różnic między poszczególnymi gatunkami hominidów.

Obecnie systematyczny status najważniejszych skamieniałości i relacje między nimi nie budzą już większych kontrowersji, ale szczegółowa rekonstrukcja politypowych nadgatunków kopalnych hominidów stanie się możliwa dopiero po odkryciu większej liczby skamieniałości. Warunkiem dokonania takiej rekonstrukcji jest konsekwentne stosowanie podejścia populacyjnego. Populacyjny sposób myślenia zaczął przenikać do antropologii fizycznej około 1950 roku, ale nawet dziś Australopithecus africanusHomo erectus są nadal powszechnie uznawanymi formami. Wielu antropologów fizycznych ignoruje takie problemy jak zasięg występowania gatunku i (w przypadku Homo erectus) zakres zróżnicowania geograficznego, a także możliwość istnienia pewnej liczby peryferyjnych, izolowanych populacji.

[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6]  [7]  [8] 
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach