Biblioteka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Biblioteka > Religie, Filozofia > BUDDYZM  




Marek Mejor
BUDDYJSKA WIZJA ŚWIATA
[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6] 
Cztery szlachetne prawdy

Cztery szlachetne prawdy Buddy są formułą, którą się stosuje w odniesieniu do postrzeganych rzeczy. Kto "widzi" istotę prawd, uwalnia się od skaz nienawiści, niewiedzy i przywiązania, wznosi ponad wiarę w fikcję istnienia trwałego i niezmiennego "ja" osobowego i ostatecznie wyzwala z bolesności sansary: nie odradza się już nigdy. Co więcej, owe cztery prawdy stanowią jakby diagnozę choroby, na którą cierpi świat. Budda - niczym lekarz - zilustrował bowiem cztery szlachetne prawdy: o cierpieniu, o przyczynie cierpienia, o położeniu kresu cierpieniu i o sposobie zniszczenia cierpienia, czterema zasadami medycyny indyjskiej (ajurweda, dosł. "wiedza o [długim] życiu"), w zastosowaniu do duchowego uzdrowienia cierpiącej ludzkości. Znajdujemy je także w ortodoksyjnych systemach. Komentator Wjasa, w swym komentarzu do Jogasutr Patańdżalego, mówi: "Tak jak nauka medyczna ma cztery działy traktujące o diagnozie, przyczynie i leczeniu choroby oraz o lekach, podobnie nauka o uzdrowieniu duchowym ma cztery działy, które mówią o badaniu bolesnej natury rzeczy świata, przyczynie ich powstawania, o wyzwoleniu i o czynnikach wyzwolenia". Logik Uddjotakara powiada wprost, że są to "cztery zagadnienia, które rozważa każdy filozof w każdym systemie filozoficznym". Innymi słowy - każdy system filozoficzny musi zawierać analizę elementów świata zjawiskowego, doktrynę o tym, co je tworzy i zasila, doktrynę o rzeczywistości absolutnej i doktrynę o sposobie uwolnienia się z uwarunkować rzeczywistości empirycznej i złączenia z absolutem. Cztery szlachetne prawdy są kluczem do uświadomienia sobie i całkowitego zrozumienia stanu faktycznego: że świat jest cierpieniem, że istnieje przyczyna cierpienia, ostateczny kres cierpienia i droga prowadząca do unicestwienia cierpienia.

Uczeni europejscy zwykli przypisywać Buddzie zapożyczenie z wiedzy medycznej owego czwórpodziału i wtórne przeniesienie go do swojej doktryny wyzwolenia. Albrecht Wezler zwrócił uwagę na fakt, iż jest to szeroko rozpowszechniony wśród uczonych pogląd, jakoby Budda posłużył się modelem przejętym z czterorakiego podziału medycyny w celu sformułowania swojej doktryny o czterech szlachetnych prawdach. Jak się jednak wydaje, ów podział doktryny o zbawieniu jest dziełem samego Buddy.

Budda ogłosił cztery prawdy, jak również dwie inne: prawdę względną i prawdę absolutną (paramartha). Pisał S. Schayer:

Nauka Buddy przystosowuje się do inteligencji i zdolności pojmowania uczniów: obok strony filozoficznej i metafizycznej, ma także stronę popularną. Sformułowania, których używa, mają sens podwójny: dosłowny, zgodny z potocznym obyczajem językowym (nejartha), i ezoteryczny, metafizyczny (nitartha). Wyrażenia takie jak "indywiduum" - atman, sattwa, pudgala, aham, "kołowrót wcieleń" - sansara itd. należą do popularnej soteriologii; z punktu widzenia "absolutnej prawdy" - paramartha, są one "nazwami pozornymi", w terminologii buddyjskiej - pradżniapti [...]. Nazwy, których desygnaty posiadają niezależny i rzeczywisty byt, są nazwami właściwymi (w terminologii palijskiej: tadżdża-pańniatti), niejako adekwatnymi wyrazami wyrażonych przedmiotów [...]. Według zgodnego poglądu wszystkich szkół hinajany nazwami względnymi są wszystkie nazwy, których desygnaty są całościami złożonymi z części. Sformułowanie to jest równoznaczne z tezą ontologiczną: wszelka całość jest iluzją i złudą, byt realny posiadają tylko ostatnie, nierozkładalne dalej elementy rzeczywistości, czyli tak zwane dharmy. (Zagadnienie osobowości, s. 187-188).

[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6] 
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach