Biblioteka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Biblioteka > Religie, Filozofia > BUDDYZM  



[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6] 
Koło egzystencji

Specjalną postać ikonograficzną przybrał dwunastoczłonowy łańcuch "powstawania w zależności" w formie wyobrażenia tzw. kołowrotu żywotów (koła egzystencji, bhawa-czakra albo sansara-czakra) (zob. rysunek poniżej).

powiększenie...


Tradycja buddyjska mówi, że sam Budda kazał namalować w przedsionku obok wrót do klasztoru malowidło, które przeznaczone było głównie dla świeckich wyznawców. Obrazuje ono, w sugestywnej formie, kołowrót wcieleń - narodzin i śmierci, i działanie prawa o odpłacie za popełnione uczynki (karman). Także i dziś zobaczyć można takie malowidła naścienne w klasztorach Tybetu lub Nepalu; bardzo popularne są także tybetańskie malowidła typu tanka (thang-ka, malowidło na jedwabiu), albo rysunki odbite na papierze metodą ksylograficzną.

Demon nietrwałości (anitjata), bóstwo śmierci Jama (Mara), chwyta kłami i szponami koło żywotów. Symbolizuje to nietrwałość i znikomość naszej egzystencji.

U góry Budda Gautama (po prawej) ręką pokazuje na księżyc, aby przypomnieć noc pełni księżyca w maju, podczas której osiągnął bodhi (oświecenie). Bodhisattwa Awalokiteśwara (po lewej) przedstawiony jest w postaci Padmapani ("Z lotosem w dłoni"); jego współczucie przenika wszystkie sześć sfer ponownych narodzin; prawa ręka ukazana jest w geście ofiarowania (warada-mudra).

W samym środku wielkiego koła znajduje się małe koło, a w nim wyobrażenia trzech zwierząt: świni, węża i gołębia (turkawki) (w innych wersjach: koguta), które symbolizują: żądzę (raga), nienawiść (dwesza) i głupotę (omroczenie) (moha). Są to trzy główne udręki (dokuczliwości) (klesia), sprawiające, iż istoty żywe uwikłane są w bolesną egzystencję.

Prawa część wewnętrznego koła, okalającego podobizny zwierząt, symbolizuje zstępowanie karmana, czyli działanie nagromadzonych złych uczynków: demon z piekieł ściąga na powrozie złych ludzi w czeluść. Lewa zaś część symbolizuje wstępowanie karmana, czyli działanie nagromadzonych dobrych uczynków: ten, kto dąży do zbawienia, nie dając się skusić kobiecie, odmawia przyjęcia kubka z winem - symbol żądzy (tryszna); jako wyświęcony mnich otrzymuje od Buddy znak zachęty.

Średniej wielkości koło obrazuje sześć sfer bytowania:

1. bogowie (dewa) (u góry, w środku) - Awalokiteśwara, jako pomocnik w dziele zbawienia, śpiewa i gra na lutni;

2. tytani (asura) (u góry, z prawej) - stale zwaśnieni z dewami; Awalokiteśwara z mieczem i w skórzanym pancerzu stara się zaprowadzić między nimi pokój;

3. ludzie (manuszja) (z lewej) - Awalokiteśwara występuje tu jako "spolegliwy przyjaciel (duchowy)" (kaljana-mitra) pod postacią wędrownego ascety: trzyma kij wędrownego mnicha ascety i miskę jałmużną;

4. zwierzęta (tirjak) (z prawej) - Awalokiteśwara z księgą mądrości w lewej ręce stara się przekazać naukę Buddy, zwierzęta są bowiem zdolne zrozumieć tę naukę (oprócz ryb);

5. duchy (wiecznie głodne duchy zmarłych) (preta) (z lewej) - cierpią nieustannie głód i pragnienie, których nie da się zaspokoić w żaden sposób; Awalokiteśwara ma uniesioną prawą rękę w geście nauczania, w lewej trzyma naczynie z wodą;

6. istoty piekielne (naraka) (u dołu) - piekła krwawe i gorące po lewej, po prawej piekła zimne; Awalokiteśwara próbuje płomieniami wypuszczonymi z rąk złagodzić cierpienia istot w zimnych piekłach.

Największe koło, które dzieli się na dwanaście obrazków (od góry w prawo w dół), wypełnia dwanaście członów łańcucha uwarunkowań powstawania. Każdy z obrazków symbolizuje jeden człon, a są to:

1. niewiedza (awidja) - ślepa staruszka o kiju;
2. formacje karmiczne (sanskara) - garncarz lepiący z gliny garnki;
3. świadomość (widżniana) - małpa skacząca z jednego domu na inny;
4. nazwa i kształt (nama-rupa) - dwóch ludzi w łodzi przeprawia się przez rzekę;
5. sześć zmysłów (szad-ajatana) - dom o sześciu oknach (pięć narządów zmysłów i umysł);
6. kontakt (sparsia) - spółkująca para;
7. uczucie (wedana) - strzała tkwiąca w oku;
8. pragnienie (tryszna) - człowiek pijący piwo z naczynia;
9. chwytanie (upadana) - małpa chwytająca gałąź, aby zerwać owoc;
10. bytowanie (bhawa) - kobieta lewą ręką zachęca do miłości, prawą wskazuje swe łono;
11. narodziny (dżati) - kobieta rodząca;
12. starość i śmierć (dżara-marana) - człowiek niesie zawinięte w płachtę zwłoki na miejsce, gdzie zwyczajem tybetańskim zostaną poćwiartowane i porzucone na łup dzikich zwierząt i ptaków.

[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6] 
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach