Biblioteka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Biblioteka > Religie, Filozofia > BUDDYZM  



[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6] 
IV. Prawda o drodze do zniweczenia cierpienia

Szlachetna ośmiostopniowa ścieżka (arja-asztanga-marga) prowadząca do zbawienia zawiera trzy elementy składowe - moralność, skupienie i poznanie:

a) Moralność (sila), która polega na powstrzymaniu się - świadomym i intencjonalnym, w myśli, mowie i działaniu - od zabijania, kradzieży, miłości zakazanej, kłamstwa, obmowy, zniewagi, próżnej mowy, pożądliwości, złośliwości i fałszywego poglądu;

b) Skupienie (samadhi), które polega na skupieniu świadomości na jednym punkcie, charakteryzuje się brakiem rozproszenia i wyciszeniem myśli. Asceta, po odrzuceniu pięciu przedmiotów pragnienia i pokonaniu pięciu przeszkód medytacji (pożądliwości, złośliwości, gnuśności, tęsknoty i zwątpienia), popada kolejno w cztery "ekstazy" (dhjana):

(1) W pierwszej dhjanie pozostaje ten mnich, który osiągnie stan wolny od pragnień, wolny od złych, niedobrych czynników, cechujący się refleksją i osądem, zrodzony z rozpoznania, przyjemny i błogi;

(2) drugą dhjanę osiąga mnich, który w następstwie wyciszenia refleksji i osądu, wskutek wewnętrznego uciszenia i koncentracji myśli, pozostaje w stanie bez refleksji i osądu, zrodzonym ze skupienia, przyjemnym i błogim;

(3) trzecią dhjanę osiąga mnich, który pozostaje obojętny wobec przyjemności, ponieważ jest wolny od namiętności, skupiony (czujny) i rozpoznający (świadomy), doświadcza ciałem przyjemności, a szlachetni mówią o nim "obojętny, czujny, pozostający w błogostanie";

(4) czwartą dhjanę osiąga mnich, który w wyniku zniszczenia przyjemności i zniszczenia przykrości, a najpierw wskutek unicestwienia zarówno zadowolenia, jak i niezadowolenia, pozostaje w stanie ani przyjemnym, ani przykrym, oczyszczonym przez obojętność i uważność (Arthawiniśczaja-sutra 8).

Ornament z kwiatów lotosu (zewnętrzna część prawego filaru wschodniej bramy Wielkiej Stupy w Sańczi).
Taki mnich, wolny od cierpienia i błogości, oczyszczony przez wyzbycie się i refleksję, wykroczywszy poza wszelkie postrzeganie materii - przewyższając wszelkie postrzeżenie oporu, nie zwracając w ogóle uwagi na jakąkolwiek wielość - wykrzykuje: "nieskończona jest przestrzeń!". Po przekroczeniu sfery nieskończonej przestrzeni przenika stopniowo w sferę nicości i w sferę ani-świadomości-ani-nieświadomości, by wreszcie po przejściu tej drogi przeniknąć w stan zniweczenia świadomości i doznań, i osiągnąć - w ścisłym tego słowa znaczeniu - nirwanę jeszcze na tym świecie;

c) Poznanie (mądrość) (pradżnia), czyli rozpoznawanie elementów rzeczywistości, rodzi cztery owoce drogi i urzeczywistnia nirwanę; jest to czyste i jasne rozróżnianie trzech uniwersalnych znaków (samanja-lakszana) rzeczy, tj. nietrwałości, bolesności i niesubstancjalności (nieistotności). Budda rozróżniał poznanie w zależności od tego, czy bierze się ono z pouczenia, rozmyślania czy też z kontemplacji, oraz takie, które stanowi stopień do osiągnięcia czystego poznania.

Zwięzłe przedstawienie doktryny buddyjskiej zakończymy cytatem z Abhidharmakosi, której autor, Wasubandhu, powiada, że "przeszkody na drodze do nirwany usunąć można dzięki widzeniu Czterech Szlachetnych Prawd i dzięki kontemplacji".

Marek Mejor
[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6] 
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach