Biblioteka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Biblioteka > Różne > DLACZEGO CZARNE DZIURY NIE SĄ CZARNE?  



[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6]  [7]  [8]  [9]  [10]  [11] 
Pamięć krótko- i długotrwała

Badając fizyczne podłoże pamięci za pomocą modeli, zarówno w skali komórek, jak i całego mózgu, naukowcy próbują wyjaśnić powiązane ze sobą zjawiska zapamiętywania i zapominania. Każdy wie, że niektóre wspomnienia tkwią w naszej pamięci dłużej niż inne i łatwiej jest je przywołać. Tak jak bohater filmu Obywatel Kane, Charles Foster - który tuż przed śmiercią powrócił myślami do Rosebud - każdy z nas nosi w sobie żywe wspomnienia z dzieciństwa. Jednocześnie nie pamiętamy, co kilka dni temu jedliśmy na obiad.

W pewnym stopniu możemy świadomie wpływać na to, czy nasze wspomnienia znajdą się w pamięci krótko-, czy długotrwałej. Większość wspomnień - na przykład stary numer telefonu czy twarz dawno nie widzianego przyjaciela - zaciera się po jakimś czasie. Inne wzmacniają się na skutek częstego przywoływania. Studenci wyższych uczelni dochodzą do perfekcji w przechowywaniu w pamięci krótkotrwałej informacji wtłaczanych do głowy podczas nocy poprzedzającej egzamin. Zaledwie kilka dni po egzaminie nie pamiętają już niemal niczego. Dlatego też wyższe uczelnie, zamiast zmuszać studentów do zapamiętywania trudnych do zrozumienia informacji, powinny kłaść większy nacisk na umiejętność twórczego myślenia. Ślady pamięciowe mocniej odciskają się w pamięci, gdy przyswaja się je w sposób praktyczny. Łatwiej na przykład zapamiętać szczegóły anatomiczne żaby, jeśli samemu wykonywało się jej sekcję.

Inną ciekawą właściwością śladów pamięciowych jest to, że mogą zmieniać się z upływem czasu: ulegają deformacji i mieszają się ze sobą. Porównajmy na przykład swoje wspomnienia o jakimś incydencie ze wspomnieniami innej osoby, która również była uczestnikiem tego wydarzenia. Jest wielce prawdopodobne, że każdy zapamiętał niektóre szczegóły w inny sposób. Mózg może nawet sam fabrykować własne, fałszywe wspomnienia, czyli tzw. konfabulacje. Powszechnie znane są opowieści o pojawieniu się na niebie pojazdów pozaziemskich lub o molestowaniu seksualnym z okresu dzieciństwa. Zdarza się też, że wspomnienia głębokich urazów są tłumione i głęboko ukryte w podświadomości. Uczeni tworzący modele pamięci powinni uwzględniać wszystkie te zjawiska.

Dodatkowych informacji o naturze pamięci krótko- i długotrwałej dostarczyło leczenie elektrowstrząsami osób cierpiących na depresję. Ta drastyczna metoda terapeutyczna polega na wywoływaniu prądem elektrycznym napadu padaczkowego powodującego czasową amnezję. Pacjenci całkowicie zapominają o ostatnich wydarzeniach, lecz dawne wspomnienia pozostają na ogół nie zmienione. Eksperymenty przeprowadzone na szczurach pozwoliły lepiej poznać mechanizm tego zjawiska. Szczur szybko uczy się niektórych umiejętności, na przykład unikania elektrycznie naładowanej płytki znajdującej się w jego klatce. Jedno przykre porażenie prądem wystarczy, by omijał płytkę przez kilka tygodni. Jeśli zaaplikuje mu się elektrowstrząsy w kilka minut po tym doświadczeniu, pamięć szczura zostanie wyczyszczona i zwierzę będzie musiało ponownie nauczyć się unikania płytki. Natomiast jeśli zrobi się to po godzinie, szczur będzie nadal pamiętał, że powinien omijać płytkę. W jakiś sposób podczas tej pierwszej godziny tworzy się, wzmacnia i instaluje w obwodach mózgu trwała pamięć o wydarzeniu.

Doświadczenia z pchłami, ślimakami morskimi i myszami wykazały, że powstawanie pamięci długotrwałej ma wymiar uniwersalny. Pchły uczono zapamiętywania zapachów, ślimaki - wciągania skrzeli, a myszy - poruszania się w labiryncie. Zauważono, że u wszystkich tych zwierząt pamięć długotrwała związana jest z takim samym procesem, przebiegającym na poziomie komórkowym. Na przykład po to, by wspomnienie zapisało się w pamięci długotrwałej (lecz nie krótkotrwałej) muszą zostać uaktywnione odpowiednie geny i wytworzyć się nowe białka. U wszystkich powyższych gatunków aktywacja zachodzi przy udziale tych samych cząsteczkowych regulatorów ekspresji genów. Regulatory te odgrywają także ważną rolę w związanych z tworzeniem wspomnień procesach zachodzących w hipokampie człowieka. Pamięć długotrwałą wzmacniają sygnały wysyłane przez neurony wielokrotnie, raz za razem.

[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6]  [7]  [8]  [9]  [10]  [11] 
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach