Biblioteka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Biblioteka > Encyklopedia > Wybór haseł > Subskrypcja  




GRANIT
Krystaliczna skała magmowa, plutoniczna, złożona głównie ze skalenia alkalicznego (zwykle pertytowego mikroklinu lub ortoklazu), kwarcu oraz plagioklazu (zwykle wapniowego albitu lub oligoklazu). Średnia wielkość ziaren wynosi 1-25 mm; odmiany bardziej drobnoziarniste przechodzą w aplity i ryolity, bardziej gruboziarniste tworzą pegmatyty. Zob. Aplit; Kryolit; Pegmatyt.

Według definicji zaproponowanej przez podkomisję Międzynarodowej Unii Nauk Geologicznych (IUGS) granit jest skałą zawierającą 80-100% objętościowych kwarcu, skaleni alkalicznych i plagioklazu w proporcjach przedstawionych na diagramie klasyfikacyjnym (rys.) oraz 0-20% objętościowych minerałów akcesorycznych. Wśród minerałów głównych zawartość kwarcu powinna stanowić 20-60% objętościowych skały, a udział skaleni alkalicznych powinien wynosić 65-90% objętościowych całkowitej zawartości skaleni w skale.

Klasyfikacja skał granitoidowych według IUGS. Wszystkie proporcje podane są w procentach objętościowych

Termin "granitoid" obejmuje granit alkaliczno-skaleniowy, granodioryt i tonalit, ale przez niektórych geologów rozszerzany jest o skały od syenitu kwarcowego do diorytu kwarcowego (rys.). Zob. Granodioryt; Hornblenda; Muskowit; Skalenie; Tonalit.

Biorąc pod uwagę skład chemiczny granitów, można je podzielić na trzy grupy: wapniowo-alkaliczne, peraluminowe i peralkaliczne. Granity wapniowo-alkaliczne są typowymi granitami biotytowymi lub biotytowo-hornblendowymi. Niektóre z nich zawierają augit lub tytanit jako minerał akcesoryczny.

Granity peraluminowe, określane również jako granity typu "S", mają nadmiar glinu w stosunku do ilości potrzebnej do związania skaleni i biotytu, stąd w granitach tych krystalizuje jako minerał akcesoryczny muskowit. Pojawiają się w nich również inne, bogate w glin minerały, jak andaluzyt, sillimanit, kordieryt lub granat. Granity subalkaliczne do alkalicznych charakteryzują się obecnością bogatych w żelazo minerałów ciemnych i bardziej zasobnych w sód skaleni. Typ subalkaliczny zawiera zwykle żelazisty biotyt lub hornblendę lub oba te minerały. Niezbyt często występują w nim ferrohedenbergit i fajalit, natomiast allanit i cyrkon są pospolitymi minerałami akcesorycznymi. Typ alkaliczny zawiera minerały bogate w Na-Fe należące do grupy egirynu lub do szeregu riebeckit-arfvedsonit lub minerały z obu tych grup. Obok nich pojawić się mogą żelazisty biotyt lub nawet astrofyllit, eudialit i inne rzadkie minerały. Zob. Granityzacja; Skały magmowe. [F.B.] (E.S.)

[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach