Biblioteka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Biblioteka > Archeologia, Historia, Kultura antyczna > HISTORIA  



[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6]  [7]  [8]  [9] 
Inni także zgłaszali wątpliwości co do Donacji, przynajmniej od XII wieku, Valla jednak (wiedziony, trzeba zaznaczyć, szczerą chęcią dokuczenia papiestwu) poddał go krytyce w całkiem nowy sposób. Skupił się na samym języku dokumentu. Analizując jego łaciński styl oraz pewne szczegóły, doszedł do wniosku, który sformułował potem z deklamatorską kwiecistością, że ma do czynienia ze średniowieczną podróbką:

Zbesztajmy owego sykofanta [fałszerza] za barbarzyństwo mowy, albowiem to przez prostactwo języka wyszło na jaw jego monstrualne zuchwalstwo i jego kłamstwo!

Valla, jako filolog, badacz języka, zauważył, że łacina Donacji w niczym nie przypomina klasycznej łaciny z IV wieku, z którego rzekomo pochodzi tekst. Valla określił łacinę dokumentu jako barbarzyńską, ponieważ, podobnie jak większość renesansowych uczonych, wszystko, co było między późnym antykiem a jego własną epoką, uważał za czas upadku nauki i dobrego smaku. Vallą powodowały wprawdzie uprzedzenia religijne i puryzm językowy, ale zastosowanie przez niego filologii do badania dawnych dokumentów zaowocowało dwoma nowymi wnioskami dotyczącymi podejścia do przeszłości. Po pierwsze, że można krytykować dokument niejako "od wewnątrz" i na tej podstawie ustalać pewne kryteria rozpoznawania tego, co stanowi o prawdzie świadectwa historycznego. Po drugie, że język (a z nim kultura) zmienia się na przestrzeni dziejów i że z biegiem czasu zmianie podlegają nie tylko losy rządzących elit, ale też wzorce mówienia i style życia ludzi. Wnioski te miały konsekwencje szersze niż doraźny atak na Kościół katolicki. Wiążą się one z naszym trzecim wątkiem, czyli kwestią różnicy między przeszłością a teraźniejszością. Valla postrzegał język jako szczególnie ważne narzędzie kształtowania społeczeństwa. W jego rozumieniu cesarstwo rzymskie sięgało wszędzie tam, gdzie mówiono po łacinie, ponieważ fundamentalne wyróżniki, stanowiące o wyjątkowości Rzymian, zawierały się w ich języku i sposobie odbierania świata. Dlatego dzieło włoskiego uczonego nie tylko stanowi kamień milowy w poważnych analizach źródłowych, ale też na nowo wprowadza do dziejopisarstwa studia nad językiem i kulturą. Idea głosząca, że dzieje składają się z czegoś więcej niż tylko wydarzenia polityczne, była pierwszą ucieczką z wieży Tukidydesa.

Ani takie idee, ani ich następstwa nie doszły wówczas w pełni do głosu i nie doprowadziły do żadnej rewolucji w praktyce dziejopisarskiej. Valla nie był historykiem, podobnie jak nie byli nimi ci, którzy te myśli rozwinęli: filologowie studiujący przemiany łaciny, uczeni usiłujący zrekonstruować prawo rzymskie, numizmatycy, którzy w studiach nad starożytnymi monetami odnajdywali nowe oblicze antyku, oraz chorografowie, którzy starali się zgromadzić wszelkie szczegóły dotyczące danego regionu geograficznego. John Dee (1527-1608) zdefiniował chorografię jako opisywanie "terytorium lub kawałka pola", nie pomijające "żadnej rzeczy znakomitej ani osobliwej, jaką ujrzeć można na ziemi. Zapewne czasem i z rzeczy pod ziemią przychodzi jakowyś dziwny znak albo przestroga, jak to z rud Metalu, kopalni Węgla, złomów Kamienia etc.". Nie jest to może najjaśniejsze wytłumaczenie, ale trzeba pamiętać, że poza praktykowaniem chorografii Dee zajmował się także czarną magią, pracując podobno dla tajnych służb królowej Elżbiety. Nie powinniśmy być zaskoczeni, jeśli skłaniał się ku sprawom tajemnym.

[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6]  [7]  [8]  [9] 
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach