Biblioteka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Biblioteka > Astronomia, Astronautyka > HISTORIA NATURALNA GWIAZDOZBIORÓW  



[1]  [2]  [3] 
Ostatecznie cała mikrozoologia Hilla nie znalazła żadnego odbicia w kartografii astronomicznej i przez 200 lat pozostawała zapomniana. Miejsca przewidziane dla konika morskiego (Hippocampus) i morskiej ryby (Uranoscopus) zajął pod nowe dwa gwiazdozbiory 35 lat później dyrektor wiedeńskiego obserwatorium astronomicznego, jezuita Maximilian Hell (1720-1792). Były to konstelacje mieszczące dwa teleskopy Williama Herschela: Tubus Herschelii Minor i Tubus Herschelii Maior.

powiększenie...

Hell umieścił dwa teleskopy Herschela symetrycznie względem miejsca na niebie, w którym odkrył on Urana, pomiędzy gwiazdami oznaczanymi dziś jako 1 Geminorum i 132 Tauri. Tubus Maior znalazł się między Bliźniętami, Rysiem i Woźnicą, Tubus Minor zaś - oddzielał Oriona od Aldebarana w Byku. Jednakże w pierwotnej wersji instrumenty na mapie nie przypominały tych, którymi Herschel prowadził swe obserwacje.

powiększenie...

Hell umieścił dwa teleskopy Herschela symetrycznie względem miejsca na niebie, w którym odkrył on Urana, pomiędzy gwiazdami oznaczanymi dziś jako 1 Geminorum i 132 Tauri. Tubus Maior znalazł się między Bliźniętami, Rysiem i Woźnicą, Tubus Minor zaś - oddzielał Oriona od Aldebarana w Byku. Jednakże w pierwotnej wersji instrumenty na mapie nie przypominały tych, którymi Herschel prowadził swe obserwacje.
WILLIAM HERSCHEL (1738-1822)
zasłynął odkryciem w marcu 1781 roku nowej planety Układu Słonecznego, Urana. Dostrzegł go za pomocą teleskopu lustrzanego o ogniskowej 2,1 m. Jego dokładny portret (rycina) zamieścił Bode w drugim wydaniu Vorstellung der Gestirne (Berlin 1805). Kolejne budowane przez Herschela instrumenty były coraz większe, zapewniając astronomowi absolutny prymat pod tym względem na przełomie XVIII/XIX wieku. Najpotężniejszy instrument został ukończony w roku 1789, ze zwierciadłem średnicy 120 cm i ogniskową 12,2 m. Już po uruchomieniu wielkiego teleskopu odwiedził po raz pierwszy Herschela wysłannik króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, generał Jan Komarzewski (1744-1810), mineralog, członek londyńskiego Royal Society (1792) i Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk (1801). Może wspólne zainteresowania i wiedza techniczna ułatwiły nawiązanie trwałej przyjaźni. Komarzewski jeszcze w 1789 roku mógł donieść królowi, interesującemu się od dawna astronomią, że zapoznał się z konstrukcją Wielkiego Teleskopu; miał też okazję obserwować "Jowisza przez [teleskop o ogniskowej] 40 stóp. Miał tylko dwie pręgi, y cztery satelity, z których każdy wydawał się tak jasnym, iak Syrius przez moją Perspektywę Acromatyczną" (listy z lat 1789-1790).

Nowo projektowane gwiazdozbiory pojawiały się często na pojedynczych mapach i w kolejnych edycjach atlasu Johanna Elerta Bodego (1747-1826), dyrektora Obserwatorium Astronomicznego w Berlinie i wieloletniego wydawcy rocznika astronomicznego o zasięgu międzynarodowym. Atlas Bodego, Uranographia (Berlin 1801) [w 1782 roku Bode opublikował niemieckie wydanie atlasu Flamsteeda, Vorstellung der Gestirne], był na przełomie stuleci wyróżniającym się kartograficznym przedstawieniem nieba, z dobrze dobraną projekcją stożkową i poprawnym kreśleniem położeń blisko 17 tysięcy gwiazd. Tutaj też pojawiały się ryciny większości nowych gwiazdozbiorów (liczba rycin znacznie utrudniała zresztą praktyczny użytek atlasu). Sam Bode był autorem sporej liczby nowych konstelacji. Wprowadzając na firmament gwiazdozbiór Chwała Fryderyka (patrz "Gwiazdozbiory królewskie"), nie przejmował się bynajmniej zasadą Heweliusza i dla tejże Chwały zarekwirował gwiazdy z prawej ręki Andromedy oraz usunął Jaszczurkę "na bardziej stosowne miejsce".

powiększenie...

Mapa z Uranografii Bodego. Oprócz klasycznych konstelacji Wieloryba (Cetus) czy Erydanu prezentuje gwiazdozbiory: Apparatus Chemicus (współczesny Piec, czyli Fornax), Machina Electrica i Apparatus Sculptoris (dzisiejszy Sculptor - Rzeźbiarz). Słabiej widoczne są: Sceptrum Brandenburgicum i Harpa Georgii.
Niektóre konstelacje pozostały jako projekty na kartach pierwodruków, nie wywołując najmniejszego zainteresowania astronomów. Tak stało się z (nadmiernie chyba) śmiałym wystąpieniem profesora matematyki uniwersytetu w Salzburgu, Corbinianusa Thomasa. W roku 1730 przemianował on klasyczną Koronę Północną (Corona Borealis) na Koronę Firmianów (Corona Firmiana), dla uczczenia panującego w Salzburgu księcia arcybiskupa Leopolda Antona von Firmian. Więcej pracy kosztowało opracowanie zupełnie nowej konstelacji w roku 1785 przez nadwornego astronoma Górnego Palatynatu, Karla Josepha Königa. Około 30 gwiazd między Orłem i Wodnikiem stało się tłem dla monogramów władającej pary elektorskiej i dla Lwa Palatyńskiego (z koroną). Konstelację Leo Palatinus utworzyły słabsze gwiazdy, nieznacznie tylko naruszając postać bliskiego Delfina. Nawet groźna mina Lwa nie zdołała jednak przekonać nikogo o potrzebie reprezentacji Górnego Palatynatu na mapach nieba.

Korona Firmianów Corbinianusa Thomasa.

[1]  [2]  [3] 
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach