Biblioteka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Biblioteka > Różne > Harry Potter. Nauka i magia  




Roger Highfield
MATEMATYKA ZŁA
[1]  [2]  [3]  [4] 
Gra się zaczęła! Bij, kto w Boga wierzy,
I grzmij: Bóg jest z Harrym! Anglia i Święty Jerzy!


Szekspir, Henryk V (istniejący przekład cytatu został zmodyfikowany, by pasował do kontekstu)

Rywalizacja między domami Hogwartu zaczęła się wkrótce po założeniu szkoły ponad tysiąc lat temu. W tym czasie czary budziły jeszcze powszechny lęk, a czarodziejów zabijano. Prześladowania skłoniły największe czarownice i największych czarodziejów tych czasów do budowy zamku, położonego z daleka od ciekawskich mugoli. Cztery domy otrzymały nazwy na cześć czterech założycieli szkoły: Gryffindor - Godryka G., Hufflepuff - Helgi H., Ravenclaw - Roweny R. i Slytherin - Salazara S.

Według tiary przydziału każdy dom ma swój charakter. Uczniowie, którzy przeszli przez Gryffindor - należą do nich Harry Potter i Albus Dumbledore - są odważni i szlachetni. Członkowie Hufflepuffu są lojalni i pracowici, ci z Ravenclawu - mądrzy i pomysłowi, a ze Slytherinu - przebiegli, żądni władzy i ambitni.

Ze Slytherinu pochodzi najwięcej czarownic i czarodziejów stojących po stronie czarnej magii. Z tego domu wywodzą się wszyscy Malfoyowie, a naczelnikiem Slytherinu jest profesor Severus Snape (J. K. Rowling opisała go w ciemnych barwach, być może dlatego, że podobno w szkole nie cierpiała chemii). Niewątpliwie najważniejszym weteranem Slytherinu jest przeciwnik Harry'ego, Sam-Wiesz-Kto, lord Voldemort, największy złoczyńca wśród wszystkich czarodziejów.

Obecnie matematycy potrafią ściśle analizować rywalizację, współpracę i starcia między Slytherinem i pozostałymi domami. Konflikt ten ma bardzo stare korzenie. Salazar Slytherin uważał, że do kształcenia w zakresie czarów powinni być uprawnieni tylko potomkowie magicznych rodzin, chciał zamknąć bramy Hogwartu dla uczniów wywodzących się z rodzin mugoli. Takiej dyskryminacji sprzeciwiali się pozostali założyciele szkoły, a zwłaszcza Godryk Gryffindor. Konflikt spowodował, że Slytherin opuścił szkołę, ale najpierw stworzył tam Komnatę Tajemnic, która miała służyć eliminacji uczniów niegodnych studiowania magii.

Wśród czarownic i czarodziejów z książek o Harrym Potterze istnieje nieformalna hierarchia, oparta na pochodzeniu. J. K. Rowling opisuje walkę między tolerancyjną większością i mniejszością nietolerującą "szlam", czyli tych, którzy urodzili się w rodzinach mugoli.

Ojciec Voldemorta był mugolem, ale w jego żyłach płynie krew Salazara Slytherina, z którym był spokrewniony po kądzieli. Voldemort namiętnie nienawidził mugoli; odrzucił swoje szlamowate mugolskie nazwisko Tom Marvolo Riddle, ponieważ jego ojciec zostawił matkę. Nie tylko on wierzy w takie przesądy. Na przykład Malfoyowie są dumni ze swego czysto magicznego rodowodu i uważają każdego z rodziny mugoli, na przykład Hermionę Granger, za osobę drugiej kategorii.

Walkę o zdobycie przewagi w społeczeństwie, niezależnie od tego, jaką przyjmuje formę - czy to starcia między ludźmi tolerancyjnymi i nietolerancyjnymi, meczy quidditcha, rywalizacji między domami Hogwartu czy też partii szachów - można dziś modelować za pomocą komputera dzięki matematycznej teorii gier, którą stworzyli pionier budowy komputerów John von Neumann i ekonomista Oskar Morgenstern w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku.

Teoria gier zajmuje się analizą strategii, gdy wynik gry jest niepewny i zależy od zachowania rywali. Matematyczna analiza pozwala porównać ryzyko i korzyści związane z różnymi strategiami na wojnie, w gospodarcce i walce o przetrwanie między egoistami dbającymi o własne dobro. Teoria gier wyjaśnia, dlaczego ludzie - zarówno mugole, jaki i czarodzieje - nawiązują współpracę, choć są skłonni walczyć o przodownictwo, a natura to świat "zakrwawionych kłów i pazurów". Ten paradoks bardzo niepokoił Darwina.

Teoria gier fascynuje ekonomistów, ponieważ wyjaśnia matematycznie, dlaczego niewidzialna ręka, o jakiej pisał Adam Smith, pionier wolnego rynku i handlu, nie zawsze gwarantuje osiągnięcie wyniku najlepszego ze wspólnego punktu widzenia. John Nash, jeden z współtwórców tej dziedziny, wprowadził rozróżnienie między grami kooperacyjnymi, w których można zawierać wiążące porozumienia, a niekooperacyjnymi, w których żadna zewnętrzna władza nie gwarantuje przestrzegania przyjętych reguł i umów. W drugim przypadku Nash stwierdził, że gdy oczekiwania graczy są spełnione, nie chcą oni zmieniać strategii, ponieważ może to spowodować straty. Kiedy żadnemu z graczy nie opłaca się zmienić strategii, mamy stan równowagi, zwany dziś równowagą Nasha. Wprowadzenie tego pojęcia przyniosło Nashowi Nagrodę Nobla z ekonomii.

Teoria gier ułatwia zrozumienie decyzji podejmowanych na wolnym rynku, w obszarach polityki makroekonomicznej, ekologicznej, handlu zagranicznego, wymiany informacji i tak dalej. Politolodzy lubią teorię gier, ponieważ wyjaśnia ona, jak "racjonalny" egoizm może spowodować, że wszyscy tracą. W latach siedemdziesiątych XX wieku zastosowano teorię gier w biologii. Przekonajmy się teraz, co ta teoria ma do powiedzenia o Hogwarcie.

[1]  [2]  [3]  [4] 
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach