Biblioteka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Biblioteka > Religie, Filozofia > ISLAM  



[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6]  [7] 
Poszukiwanie państwa islamu

Ruch chilafat (kalifacki) uwypuklił podstawową różnicę między aspiracjami panislamskimi a nacjonalistycznymi. Pod jego wpływem indyjscy muzułmanie, poprzednio uciszani przez Brytyjski Rząd Wschodni, który sprzyjał imperium osmańskiemu, przyłączyli się do nacjonalistów hinduskich walczących przeciw władzy brytyjskiej. Koalicja okazała się nietrwała, ale działalność Ruchu Chilafat przyczyniła się ostatecznie do powstania oddzielnego państwa dla muzułmanów hinduskich - Pakistanu.

W świecie arabskim, a przede wszystkim w Turcji, gdzie kalifat był łączony ze skompromitowanym systemem politycznym, ruch ten nie wywołał jednakże żadnego odzewu. Arabscy nacjonaliści utożsamiali kalifat ze znienawidzoną władzą osmańską. Egipski alim i sędzia, Ali Abd ar-Razik, w bardzo kontrowersyjnym eseju opublikowanym w 1925 roku dowodził, że instytucja kalifatu nie ma w istocie islamskich korzeni. Fakt, że Prorok łączył rolę polityczną i duchową, był czystym przypadkiem, a późniejszy kalifat nie reprezentował prawdziwego konsensu muzułmanów, gdyż był oparty na sile. Bardziej konserwatywny Raszid Rida, chociaż wcześniej popierał kalifat osmański, uznał jego rozpad za symptom upadku władzy muzułmańskiej. Chociaż nie był zwolennikiem sekularyzacji, widział w decyzji Tureckiego Zgromadzenia Narodowego urzeczywistnienie muzułmańskiej zasady konsultacji (szura). Zdaniem Ridy idealny kalif powinien być niezależnym interpretatorem prawa - mudżtahidem - współpracującym z ulemami. Z powodu braku odpowiedniego kandydata i ulemów posiadających wiedzę z zakresu nowoczesnych nauk, najlepszym rozwiązaniem wydawało się utworzenie państwa muzułmańskiego, rządzonego przez oświeconą elitę, która konsultowałaby się z ludem i byłaby zdolna interpretować szari'at i w razie konieczności ustanawiać prawa.

Najbardziej wpływowym modernistycznym myślicielem w dziewiętnastowiecznych Indiach, był sir Sajjid Ahmad Khan (1817-1898), założyciel Mohammedan Anglo-Oriental College w Aligarhu. W szkole tej obok tradycyjnych przedmiotów muzułmańskich wykładano po angielsku nowoczesne sztuki i nauki. Wcześniej Sajjid Ahmad Khan był urzędnikiem Kompanii Wschodnio-Indyjskiej. Jego celem było stworzenie elity wykształconych muzułmanów, zdolnych współzawodniczyć z Hindusami o pracę w indyjskiej administracji. Uważał, że aby przetrwać, muzułmanie muszą zacząć myśleć i działać w nowocześniejszy sposób. Dokonując osobowego idżtżhadu opartego na studiach arabskich idiomów koranicznych, Sajjid Ahmad Khan, uczynił podstawowe rozróżnienie pomiędzy szczegółami objawienia (furu), które, jak dowodził, odnosiły się do specyficznych warunków historycznych, a ogólnymi zasadami (usul), leżącymi u podstaw objawienia. Wierzył on, że prawa Boga, jako objawione za pomocą szari'atu, są identyczne z prawami natury ponieważ Ostateczna Przyczyna czyli Bóg Stwórca określa relacje przyczynowe pomiędzy wszelkimi rzeczami materialnymi i niematerialnymi. Poniższy tekst pochodzi z dokumentu zatytułowanego "Piętnaście zasad", który Sajjid Ahmad Khan przedstawił ulemom z Saharanpuru w 1873 roku:

Jeżeli wydaje się nam, że któryś werset cudownego Koranu zaprzecza prawdzie czy rzeczywistości, oznacza to, że albo poczyniliśmy błąd w zrozumieniu znaczenia tego wersetu, albo popełniliśmy błąd w zrozumieniu tego, co jest prawdą i rzeczywistością. Żadne słowo jakiegokolwiek tradycjonalisty czy egzegety nie może być uznawane za prawdziwe, jeżeli jest sprzeczne ze słowem Cudownego Koranu. W sprawach religijnych jesteśmy zobowiązani do posłuszeństwa wobec sunny Proroka i islamu, w sprawach dotyczących świata możemy być im posłuszni (lecz nie jest to naszym obowiązkiem). Przez słowo "sunna" rozumiemy nakazy religii, to wszystko. Jeżeli chodzi o dokładnie objawione nakazy dotyczące religii (din), ich obowiązkowy charakter jest pewny. Lecz pozostałe kwestie, które są otwarte dla niezależnych sądów (idżtihad) i analogicznego rozumowania (kijas), pozostają w sferze domysłów. Wszelkie nakazy religii i islamu pozostają w zgodzie z naturą. Gdyby tak nie było, należałoby uznać, że ślepiec winny jest temu, że nie widzi, a osoba obdarzona dobrym wzrokiem winna temu, że widzi. Działania, które zostały nakazane, są dobre same w sobie, te zaś, które zostały zabronione, są złem same w sobie. Prorok jedynie informuje nas o tym, czy są dobre czy złe, tak jak lekarz informuje o zaletach i wadach różnych leków.

Christian W Troll, Sajjid Ahmad Khan: A Reinterpretation of Muslim Theology (Sajjid Ahmad Khan: Reinterpretacja teologii muzułmańskiej). Vikas Publishing House, New Delhi, brw.

Bracia Muzułmanie

Wiele z koncepcji Raszida Ridy zostało podjętych przez najbardziej wpływowy ruch reformistyczny, Braci Muzułmanów, założony w 1928 roku przez egipskiego nauczyciela Hasana al-Bannę. Bractwo wytknęło sobie zarówno cele moralne, jak i polityczne. Bracia Muzułmanie usiłowali zreformować społeczeństwo nie podejmując bezpośrednich akcji politycznych, ale raczej podtrzymując rytuały islamu i przeciwstawiając się kulturowym wpływom Zachodu. Jednakże nasilający się w czasie II wojny światowej i po jej zakończeniu kryzys palestyński sprawił, że Bracia Muzułmanie zaczęli się stopniowo radykalizować. W 1948 roku członkowie bractwa zamordowali premiera Nukrasziego Paszę. Hasan al-Banna zapłacił za to życiem - w następnym roku został zgładzony przez służby bezpieczeństwa.

Bracia Muzułmanie wzniecili rozruchy, które doprowadziły do obalenia monarchii w 1952 roku, lecz po rewolucji popadli w konflikt z nacjonalistycznym rządem Dżamala Abd an-Nasira. W 1954 roku, po zamachu na życie An-Nasira, Braci Muzułmanów ponownie zaczęto prześladować, wielu z nich znalazło się w więzieniach, inni musieli opuścić Egipt lub zejść do podziemia. W tym właśnie okresie bractwo stało się organizacją o zasięgu międzynarodowym. Ruch Braci Muzułmanów zaczął rozwijać się w Jordanii, Syrii, Sudanie, Pakistanie, Indonezji i Malezji. W Arabii Saudyjskiej rządzonej przez księcia (później króla) Fajsala Ibn Abd al-Aziza Bracia Muzułmanie uzyskali azyl oraz polityczne i finansowe wsparcie. Ponadto egipscy intelektualiści znaleźli tam dobrze płatne posady.

Nowa dżahilijja

Radykalny członek Braci Muzułmanów Sajjid Kutb, skazany w 1966 roku za zawiązanie spisku mającego na celu obalenie rządu egipskiego, uważany jest za najbardziej wpływowego "terrorystę" muzułmańskiego. Niektóre z najważniejszych idei Sajjida Kutba są jednak przypisywane pakistańskiemu uczonemu i dziennikarzowi Abu al-A'li al-Mawdudiemu, którego prace zostały przetłumaczone na język arabski w latach pięćdziesiątych. Jedna z doktryn Al-Mawdudiego wywarła szczególnie silny wpływ na ruchy islamskie. Była to idea mówiąca, że walka na rzecz islamu nie ma prowadzić do odtworzenia idealnej przeszłości, lecz do urzeczywistnienia tego, co najważniejsze tu i teraz: władzy sprawowanej przez człowieka pod zwierzchnictwem Boga. Dżihad nie jest zatem defensywną wojną w obronie terytorium muzułmańskiego - dar al-islam. Może być wypowiedziany tym rządom, które nie dopuszczają do ogłoszenia prawdziwego islamu, ponieważ dżahilijja (stan niewiedzy poprzedzający nadejście islamu) istnieje także obecnie.

Kutb opowiadał się za stworzeniem nowej elity spośród młodzieży muzułmańskiej, pragnącej walczyć z nową dżahilijją, tak jak Prorok walczył ze starą. Podobnie jak Prorok i jego Towarzysze, taka elita musi wybrać, kiedy wycofać się z dżahilijji, a kiedy szukać z nią kontaktu. Idee Sajjida Kutba miały duży wpływ na muzułmańskich radykalistów w świecie islamu sunnickiego. Do jego zwolenników należeli: Szukri Mustafa, wcześniej członek Braci Muzułmanów, aktywista i przywódca grupy znanej jako At-Takfir wa-al-Hidżra ("Oskarżenie o niewiarę i wywędrowanie"), członkowie tej grupy - idąc za przykładem wczesnych charydżytów - uważali tych, którzy popełnili ciężki grzech, (w danym wypadku rząd) za niewiernych (kafirun); Chalid Islambuli i Abd as-Salam Faradż, skazani za zamach na prezydenta Anwara as-Sadata w październiku 1981 roku; Hizb at-Tahrir al-Islami (Islamska Partia Wyzwolenia) założona w 1952 roku przez absolwenta Al-Azharu szajcha Takiego ad-Dina an-Nabhaniego (1910-1977), którego pisma zawierają szczegółowe zalecenia dotyczące odnowienia kalifatu.

[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6]  [7] 
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach