Biblioteka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Biblioteka > Religie, Filozofia > ISLAM  



[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6]  [7] 
Urbanizacja i jej efekty

Jak wskazują liczne badania, migracja z miast w rejony wiejskie często prowadzi do wzrostu religijności, jakby spokojniejszy rytm wiejskiego życia sprzyjał intensywniejszym i bardziej świadomym praktykom religijnym. W ostatnich czasach niższe miejskie klasy społeczne stały się szczególnie podatne na przesłania populistycznych kaznodziejów. Jednocześnie ruchy islamskie zyskały sobie szacunek i wdzięczność muzułmańskich społeczności, zakładając instytucje opiekuńcze, które wypełniły lukę spowodowaną zaniedbaniami rządu. Restrykcje finansowe, nałożone przez Międzynarodowy Fundusz Monetarny, doprowadziły do zaostrzenia się kryzysu mieszkaniowego i ograniczenia wydatków na cele społeczne. Państwo musiało wycofać się z niektórych dziedzin działalności, a jego rolę przejęły organizacje pomocy społecznej oraz zakładane przez islamistów stowarzyszenia charytatywne wspomagane finansowo głównie przez Arabię Saudyjską i kraje Zatoki. Islamski sektor finansowy, chociaż osłabiony masowymi stratami ponoszonymi przez inwestorów w Egipcie, stwarza jednak możliwości zatrudnienia oraz rozwija sieć opieki spłecznej, która zastępuje dawne instytucje komunalne i struktury patronackie. Szybka urbanizacja i rosnąca ilość slumsów sprawiły, że stary system przestał funkcjonować, ponieważ szajchowie i notable, lokalni i partyjni bossowie, stracili swą uprzednią klientelę. Wcześniejsi działacze nacjonalistyczni, retorycy, tacy jak naseryści i sympatycy partii Ba's, zostali zdyskredytowani.

"Grupy islamistów - pisze Sami Zubajda - wkroczyły w próżnię organizacji i siły, aby narzucić swój autorytet i władzę. Stworzona przez nich organizacja nie jest organizacją powszechnego uczestnictwa. Odpowiedzialność ponoszą aktywiści i bojownicy, zaś zwykli ludzie, którym służą za skromną opłatę, mają podporządkować się etycznej reformie, nawrócić się na ortodoksyjny konformizm i udzielać politycznego wsparcia".

Wymiar międzynarodowy

Chociaż rozwój ruchów islamskich był zazwyczaj efektem przemian dokonujących się w danym kraju, pewną rolę w tym procesie odegrały również czynniki międzynarodowe. Weterani afgańskiej wojny przeciwko okupacji sowieckiej stali się trzonem zbrojnych, wyćwiczonych grup islamistów w Algierii, Jemenie i Egipcie. W czasie największego nasilenia działań wojennych w Afganistanie walczyło od 10 do 12 tysięcy mudżahidinów z państw arabskich. Byli oni finansowani przez meczety i prywatne organizacje z Arabii Saudyjskiej i państw Zatoki. Szkoleniem wielu z nich zajmowało się podobno CIA. Arabia Saudyjska wywierała wpływ religijny i ideologiczny także na inne kraje. Wielu islamistów z Algierii czy Egiptu - przybyłych do Arabii Saudyjskiej jako nauczyciele lub wygnańcy - nawróciło się na ortodoksyjną purytańską wersję islamu obowiązującą w tym kraju. Przywódca działającego w Algierii FIS (Dżabhat al-Inkad al-Islamijja - Muzułmański Front Ocalenia) Ali Ben Hadż, nie miał zamiaru działać w miejscowej malikickiej szkole prawnej, która dopuszcza rozważną wolność interpretacji prawa "w interesie publicznym", lecz pod egidą (obecnie skazanego na wygnanie) FIS próbował narzucić sztywne zasady hanbalickiej szkoły prawnej, przejęte z Arabii Saudyjskiej.

Islamizacja narzucona "odgórnie" przez rząd albo będąca efektem działań lokalnych, doprowadziła wszędzie do ograniczenia praw kobiet i mniejszości religijnych, ponieważ modernistyczne interpretacje sprzyjały rozwojowi bardziej tradycyjnych postaw. Tendencja do wyrażania żądań politycznych w terminach religijnych znalazła zwolenników wśród przybywających do miast migrantów ze wsi, których sposób myślenia został uformowany w typowych środowiskach wiejskich, gdzie wpływ mułłów i ulemów był znacznie silniejszy od wpływów modernistycznych. W efekcie idee modernistyczne, które odgrywały ważną rolę w dyskursie Abduha, Kutba, Al-Banny, a nawet, choć w mniejszym stopniu, Al-Mawdudiego, zaczynają ustępować miejsca tradycjonalizmowi niedawno przybyłych mas. Tak jednak nie dzieje się wszędzie. W Azji Centralnej po upadku Związku Radzieckiego ludzie generalnie odrzucili "wariant islamski", pomimo odrodzenia aktywności islamskiej w szkołach i na uczelniach, a rosyjskie manipulacje doprowadziły do powrotu starej komunistycznej nomenklatury działającej obecnie pod szyldem nacjonalizmu. W społecznościach tych, gdzie umiejętność czytania jest powszechna, nie ma warunków do powstania islamskiej formy rządów.

Tyrania materializmu nad państwami arabskimi

Europejczycy pragnęli, by fala materialistycznego życia, niosąca mordercze ziarna zepsucia zalała wszystkie państwa islamu, po które wyciągali ręce i nad którymi zły los dał im władzę. Pragnęli wprowadzić do tych państw elementy dobrobytu i siły pochodzące z nauk, wiedzy, przemysłu i dobrej organizacji. Wzmocnili plan agresji gospodarczej, posługując się w tym intuicją polityczną i wykorzystując swoją przewagę wojskową, aż osiągnęli zamierzony skutek. Wodzili przywódców muzułmańskich na pokuszenie, zbliżając się do nich i współpracując z  nimi. Ułatwili im wszystko i uczynili łatwo osiągalnym. Mogli dzięki temu wmieszać się w sprawy gospodarcze i zatopić kraje arabskie swym kapitałem, zakładając banki i spółki. Ustawili machinę działań gospodarczych tak, jak chcieli. Przejęli kontrolę nad dochodami i zdobyli wielkie wpływy, odsuwając na bok lud arabski. Zmienili podstawowe zasady rządzenia, nauczania i  wymierzania sprawiedliwości i nawet w najsilniejszych państwach islamu, nasycili system polityczny, prawny i kulturalny swym własnym charakterem. Przywieźli ze sobą swoje półnagie kobiety, swój alkohol, swoje teatry, kluby taneczne, opowieści i gazety, opowiadania i fantazje, swoje gry i złe nawyki. Zezwalali tutaj na takie występki, których nie tolerowaliby w swoich własnych państwach. Upiększali dla szumnych wygłupów ten świat dymiący od grzechu i  przepełniony upadkiem, w oczach prostych, niedoświadczonych muzułmanów, obdarzonych siłą i posiadających prestiż, oraz w oczach tych, którzy posiadają znaczenie i władzę. To im jednak nie wystarczyło - zaczęli zakładać w samym sercu obszarów islamu szkoły, a także instytuty naukowe i kulturalne, a wszystko to po to, aby zasiać w duszach synów muzułmańskich zwątpienie i  ateizm i aby nauczyć ich, jak mają umniejszyć samych siebie, porzucić swą religię i ojczyznę, oddalić się od swych obyczajów i  wiary, zacząć traktować jak świętość wszystko to, co zachodnie i  uwierzyć, że tylko to, co pochodzi od Europejczyków, może stać się godnym naśladowania wzorcem. W szkółkach tych kształcili się wyłącznie młodzi ludzie należący do najwyższej klasy społecznej. Tworzą oni potężną i wpływową grupę, która już wkrótce będzie podejmować decyzje we wszystkich najważniejszych sprawach dotyczących państw muzułmańskich i ich mieszkańców.

Hasan al-Barmana, Madżmu'at rasa'il al-imam asz-szahid Hasan al-Banna (Wybór traktatów imama Hasana al-Banny) Bejrut, brw,. s. 220-222 (przekład z  arabskiego).

Problem modernizacji

Tendencje modernizacyjne, które jak podkreśla Olivier Roy, pojawiały się w islamie już wcześniej, lecz nie były powszechnie akceptowane, doszły do głosu dzięki exodusowi wiejskiemu, emigracji, wzrostowi konsumpcji, zmianom w życiu rodzinnym (obniżeniu liczby urodzeń) a także dzięki kinu, muzyce, ubraniom, antenom satelitarnym, czyli innymi słowy dzięki globalizacji kultury. Doprowadziło to w rezultacie do zmiany pozycji kobiet, uprzednio ochranianych i symbolicznie "niewidzialnych" członków tradycyjnych społeczeństw muzułmańskich. Podobnie jak w wielu innych częściach świata, ekonomia globalna zniszczyła dawne struktury rodzinne, ponieważ kobiety musiały zacząć zarabiać i pobierać wynagrodzenie za swoją pracę. Zmieniła się także sytuacja odłamów religijnych i mniejszości etnicznych, które w czasach przednowożytnych koegzystowały w społecznościach muzułmańskich w skostniały czy zrytualizowany sposób. Obecne rządy muzułmańskie starają się przeprowadzać religijną i ideologiczną uniformizację, której rezultatem jest znaczący wzrost konfliktów religijnych w krajach o różnych tradycjach muzułmańskich, takich jak Pakistan czy Turcja.

Rządy terytorialne utworzone po dekolonizacji były podatne na wpływy islamskie. Nowe państwa narodowe zostały narzucone społeczeństwom, w których kultura instytucji publicznych była słaba, a związki rodzinne silniejsze od więzi społecznych. W większości państw bliskowschodnich, a także w wielu innych instytucje rządowe były manipulowane przez wielkie klany rodzinne lub odłamy wyznaniowe. Nawet tam, gdzie władzę przejęła armia - jedyna grupa posiadająca wewnętrzną spójność - jej przywódcy pochodzili często z jednej rodziny, ugrupowania czy plemienia. W okresie, który nastąpił po dekolonizacji, nowe elity starały się umocnić swoją pozycję przez odwoływanie się do nacjonalizmu. Klęska, jaką poniosły na polu ekonomicznym i militarnym (dotyczy to szczególnie państw walczących z Izraelem oraz Pakistanu, któremu nie udało się odzyskać części Kaszmiru), sprawiła, że straciły one zaufanie społeczeństwa i przyczyniła się do wzrostu popularności ruchów dążących do przywrócenia muzułmańskich rządów po latach dżahilijji.

[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6]  [7] 
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach