Biblioteka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Biblioteka > Astronomia, Astronautyka > NIEBO ZA OKNEM 2002  




Jarosław Włodarczyk
REFRAKTOR (NAJWIĘKSZY NA ŚWIECIE)
Istnieją dwa rodzaje teleskopów astronomicznych: refraktory, w których za powiększenie obrazu odpowiedzialne są soczewki, i reflektory, wykorzystujące w tym celu zwierciadło w roli obiektywu. Do niedawna "ojcem" największych instrumentów w obu kategoriach był amerykański astronom George Ellery Hale (1868-1938). Hale studiował w Massachusetts Institute of Technology (MIT) i jeszcze przed ukończeniem nauki wynalazł spektroheliogaf, służący do obserwacji widma Słońca. Gdy miał 24 lata, otrzymał z Uniwersytetu w Chicago propozycję profesury. Przyjął ją, stawiając warunek: uczelnia musi zbudować obserwatorium za sumę co najmniej 250 tysięcy dolarów. Warunek został przyjęty. Wkrótce potem Hale dowiedział się, że w słynnej pracowni optycznej Alvan Clark & Sons leżą dwie szklane tafle, które miały stać się obiektywem największego teleskopu soczewkowego na świecie, lecz... zamawiającemu, Uniwersytetowi Południowej Kalifornii, zabrakło funduszy na doprowadzenie tego projektu do końca. Soczewka in spe o średnicy 102 cm kosztowała 16 tysięcy dolarów. W październiku 1892 roku Hale udał się z rektorem uniwersytetu do chicagowskiego bogacza, właściciela linii tramwajowych, Charlesa T. Yerkesa (1837-1905), z propozycją ufundowania największego refraktora świata. I ta propozycja została przyjęta, tyle że wyniknęło drobne nieporozumienie: Yerkes myślał o instrumencie, uczeni zaś - o sfinansowaniu budowy całego obserwatorium. Nim jednak magnat tramwajowy zdołał się wycofać, prasa w Chicago, poinformowana przez Hale'a, wychwalała pod niebiosa hojność Yerkesa. Pięć lat później, 21 października 1897 roku, obserwatorium wraz z największym na świecie teleskopem soczewkowym zaczęło działać w Williams Bay, 150 kilometrów od Chicago. Podczas uroczystości otwarcia Yerkes zwrócił uwagę na niekomercyjny aspekt astronomii: "Ludzie poświęcający się astronomii nie liczą na żadne zyski materialne, astronomia przecież nie ma niczego do sprzedania".

powiększenie...

Największy na świecie teleskop soczewkowy - refraktor w Obserwatorium Yerkesa (USA).
Obserwatorium Yerkesa pod dyrekcją Hale'a zrobiło bardzo wiele dla młodej dziedziny astronomii - astrofizyki, a zwłaszcza dla rozwoju badań spektroskopowych. A instrument już na zawsze pozostał największym refraktorem na świecie. Okazało się bowiem, że nie sposób zapobiec odkształceniom tak dużych soczewek (masa obiektywu Yerkesa wynosi 225 kg), co wpływało na jakość uzyskiwanych obrazów. Nadchodziły czasy zwierciadlanych olbrzymów. Z czego zresztą Hale zdawał sobie sprawę. To on, już po opuszczeniu Uniwersytetu w Chicago, rozpoczął starania, by na Mount Palomar w Kalifornii zbudować teleskop z lustrem o średnicy 5 m. I największy reflektor na świecie stanął tam w 1948 roku, 10 lat po śmierci Hale'a.
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach