Biblioteka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Biblioteka > Astronomia, Astronautyka > OBSERWATORZY NIEBA, SZAMANI I KRÓLOWIE  



[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6] 
Siła jako przejaw mocy nie jest jednak wyłącznie reakcją na przeszkody. Nasza zdolność do wyobrażania sobie przyszłości, do planowania i budowania oraz załatwiania normalnych, codziennych spraw odzwierciedla nasze umiejętności zmieniania ostatecznych rezultatów. Społeczne i indywidualne samookreślenie bywa nazywane "umocnieniem". Spędzamy również mnóstwo czasu z innymi, dzieląc się swymi sukcesami i porażkami, a cała ta działalność jest też przejawem zrozumiałego, powszedniego zaabsorbowania kwestią mocy.

Trzeba dalej sobie zdać sprawę z tego, że istnieją rozmaite rodzaje mocy, występujące pod postaciami sił politycznych, ekonomicznych, militarnych, a nawet boskich. Najczęściej spotykamy się z siłą osobowości, promieniującą z konkretnej jednostki, oraz siłami społecznymi, organizującymi i kierującymi całymi wspólnotami, zawsze jednak kojarzymy je sobie z dominacją, przywództwem, podejmowaniem decyzji i sprawowaniem władzy.

Ponieważ moc ma różnorakie oblicza, łączą nas z nią złożone relacje. Szanujemy ją, gdy objawia się w postaci władzy, i pragniemy ją zdobyć, zarazem jednak nie ufamy jej, szczególnie jeśli spoczywa w cudzych rękach. Już grecki historyk Herodot uważał, że "władza jest nietrwała". Odnosimy się podejrzliwie do władzy polityków, tych zaś z kolei trapi władza prasy. Rządzący muszą wejść w tryby władzy, rządzeni zaś domagają się władzy dla ludu.

Oczywiście, interesuje nas nie tylko sama natura władzy, ale i jej skutki. W 1887 roku lord Acton pisał w liście do biskupa Mandella Creightona: "Władza ma własności demoralizujące, a władza absolutna demoralizuje w sposób absolutny". Angielski poeta Shelley wtórował mu w wierszu Królowa Mab:

Władza, jak śmiertelna zaraza,
Zakaża wszystko, czego tknie...,

a amerykański historyk Henry Brooks Adams oświadczył wprost: "Władza to trucizna".

Henry Kissinger, mistrz w twardej grze na polu polityki międzynarodowej, przyznawał bez zażenowania: "Władza to najlepszy afrodyzjak", a Timothy Leary, jeden z wodzów tzw. rewolucji psychodelicznej, wyraził dokładnie to samo, mówiąc, że "poczucie władzy go nakręca".

Brytyjski mąż stanu Benjamin Disraeli, chcąc podkreślić rolę społecznej odpowiedzialności, pisał, że "cała władza polega na zaufaniu". Sto lat później podobne idee popularyzuje kultura masowa, kiedy w usta bohatera komiksów, Zdumiewającego Człowieka-Pająka, wkłada zdanie: "z wielką mocą musi iść w parze wielka odpowiedzialność".

W latach sześćdziesiątych XX wieku ruch Flower Power domagał się natychmiastowego pokoju, podczas gdy zwolennicy polityki siły rozumieli pokój jako podtrzymywanie równowagi sił. Black Power u wrót siedzib władzy organizowała demonstracje na rzecz praw i szacunku dla murzyńskiej mniejszości, a Norman Vincent Peale zaprzedał nas mocy pozytywnego myślenia. Wielebny Robert H. Schuller, duszpasterz z Kryształowej Katedry w okręgu Orange w Kalifornii, rozsyła swe natchnione porady w drukowanej postaci jako Power Thoughts (Myśli mocy), uzupełnione komentarzem pt. Living Powerfully One Day at a Time (Jak osiągnąć umiejętność życia mocą).

Legendarny chiński filozof Laozi, który ponad 23 stulecia temu zebrał podstawowe zasady taoizmu, roztropnie przestrzegał: "Jeśli ludzie nie uszanują tych, którzy mają władzę, może nadejść to, czego się najbardziej obawiają". Przewodniczący Mao, wyjaśniając podstawy władzy politycznej w zrozumiałych dla każdego słowach, przekonywał, że "bierze się ona z lufy karabinu". Dla Mahatmy Gandhiego, który doprowadził Indie do niepodległości polityką biernego oporu i unikania przemocy, władza była nierozerwalnie związana z "lękiem przed karą" i "aktami miłości".

Aby przydać sobie pozorów władzy, nosimy odpowiednie krawaty i garnitury, a nawet jadamy odpowiednie posiłki. Politycznych odstępców piętnujemy mianem żądnych władzy szaleńców. Służby komunalne zapewniają miastom dopływ energii, a kiedy jej zabraknie, wszyscy toniemy w mroku. Samochody mkną po autostradach dzięki mocy koni mechanicznych. Nawet czekoladowy batonik wzmacnia nasze siły, a komputer Macintosh Power-Book jest w stanie przekształcić przykutego do biurka pisarza w wojownika cyberprzestrzeni.

Znany z telewizji Superman był "potężniejszy od lokomotywy", a Cień, bohater radiowych i brukowych nowelek, postrach gangsterów i mistrz kamuflażu, miał "hipnotyczną moc mącenia ludziom w głowach". Na srebrnym ekranie pewien cyrkowy baloniarz z Kansas mógł, kryjąc się za zasłoną w pałacu w Szmaragdowym Mieście i posiłkując się salonowymi sztuczkami i megafonem, wystąpić w roli "Wielkiego i Potężnego Czarodzieja z Krainy Oz", sobotnie poranki zaś i sklepy z zabawkami pełne są ostatnio Potężnych Łowców Przemytników Morfiny, monopolizujących uwagę dzieci.

Amerykański poeta i eseista Ralph Waldo Emerson podsumował to zwięźle: "Życie to pogoń za władzą" (czytaj: mocą), wystarczy jednak krótka przechadzka po sklepach, aby się przekonać, że moc można znaleźć nawet na półkach supermarketów. Magiczny Szampon do Czyszczenia Dywanów ma obecnie "większą moc czyszczącą", a Klasyczny Proszek do Prania we Wszystkich Temperaturach oferuje "moc czyszczenia, której można zaufać", choć Ultra Proszek jest "mocniejszy". "Podwójna moc" Skoncentrowanego Zmywacza z Proszkiem wzmaga chęć do sprzątania w domowych porządnisiach, choć zwolennicy ręcznych metod z pewnością wybiorą Ultra Skoncentrowany Proszek, jest on bowiem "mocarnym narzędziem do usuwania plam", jeśli zaś masz surowe wymagania wobec prania, wezwij na pomoc Najnowszy Wybielacz z jego "czyszczącą mocą cytryny". Wzmocniony Cytryną Płyn do Zmywania jest "tak mocny", że "jedna łyżeczka wystarczy na pełny zlew", a "wzmocniony skład" Płynu do Mycia Okien zapewnia połysk bez smug.

Cóż, fascynacja mocą jest wszechobecna. Czy to w naiwnych fantazjach rozbawionych dzieci, czy też w działalności politycznych przywódców świata, zawsze ona jest przyczyną naszych zwycięstw i porażek.

[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6] 
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach