Biblioteka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Biblioteka > Socjologia, Polityka > POLITYKA  




Kenneth Minogue
ANTYCZNI GRECY: JAK BYĆ OBYWATELEM?
[1]  [2]  [3]  [4]  [5] 
Dla antycznych Greków polityka była nowym sposobem myślenia, odczuwania i przede wszystkim nowym rodzajem związków z ludźmi, którzy co prawda różnili się bogactwem, urodą i inteligencją, ale jako obywatele byli sobie równi. Działo się to z tej przyczyny, że obywatel był istotą myślącą racjonalnie i jako taka ulegał perswazji. Perswazja zaś różni się od rozkazu tym, że zakłada równość między mówiącym a słuchającym. Piękną wizję takiego życia politycznego przedstawia Platon w dialogu zatytułowanym Kriton. Sokrates, skazany na śmierć za demoralizowanie młodzieży, odmówił przyjęcia pomocy w ucieczce z więzienia, uzasadniając swe stanowisko brakiem racjonalnej zgody między chęcią uniknięcia kary a przywiązaniem do Aten, któremu dał wyraz całym swoim życiem. Nawet jego egzekucja odzwierciedlała przekonanie, że przemoc nie jest właściwą relacją między obywatelami: umarł po wypiciu podanej mu trucizny. Grecy z własnej woli przestrzegali praw swego polis i byli z tego dumni. Identyfikowali się ze swoim miastem. Wygnanie było czymś najgorszym, śmiercią obywatelską. Zdarzało się zresztą czasem, że ateńskie Zgromadzenie Ludowe karało ostracyzmem polityków, gdy uznano, iż zagrażają prawom.

U Greków spełniona była większość koniecznych warunków wolności: życie wśród równych sobie, podległość jedynie prawu, połączenie biernego i czynnego uczestnictwa w polityce. Grecy byli pierwszym ludem historycznym, który stworzył właśnie tę formę ustroju; z pewnością należeli też do pierwszych, którzy o nim pisali i go analizowali. Polityka stanowiła aktywność charakterystyczną dla nowego typu człowieka, jakim był obywatel. Mogła przybierać różne formy, nawet tak deprecjonujące jej wartość, jak tyrania czy uzurpacja, ale starożytni Grecy bardzo twardo trzymali się poglądu, że orientalny despotyzm nie jest polityką.

Takie były zasady i właśnie one wycisnęły silne piętno na naszej cywilizacji. Rzeczywistość była jednak znacznie bardziej złożona. Zwolennicy demokracji i oligarchii walczyli o pierwszeństwo wewnątrz poszczególnych miast-państw. Rolnicy żyli na skraju nędzy; marne zbiory, a w konsekwencji długi, mogły każdego z nich uczynić niewolnikiem. Zasady równości, obowiązującej wewnątrz miast, nie przestrzegano w stosunkach między nimi, toteż zagrożenie wojną było bezustanne. Gadatliwi i porywczy Grecy często imali się przemocy, a czasem też korupcji. Nie zmienia to faktu, że byli również zdolni do brawurowych wyczynów, takich jak odparcie Persów i w końcu zwycięstwo nad nimi. Czytając dzieła z tamtej epoki, chętnie myślimy o ich autorach jak o ludziach nam współczesnych: racjonalistach, którzy do nas, swych kulturowych spadkobierców, mówią ponad wiekami ze zwodniczą łatwością wysławiania się. Mimo tych wspólnych fundamentów Grecy zasadniczo różnili się od nas pod względem religii, obyczajów i koncepcji życia. Właśnie ta różnica sprawia, że badanie ich cywilizacji jest tak pasjonujące.

[1]  [2]  [3]  [4]  [5] 
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach