Biblioteka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Biblioteka > Medycyna, psychologia > PSYCHOLOGIA  



[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6] 
Psychologowie wyróżniają motywy pierwotne, które pomagają nam zaspokoić podstawowe potrzeby: pożywienia, wody, ciepła, schronienia. Potrzeby te muszą być zaspokojone, by zapewnić organizmowi przetrwanie; nie poddają się one łatwo próbom świadomej kontroli - jest to jeden z powodów, dla których tak trudno przestrzegać diety. Niektóre z tych potrzeb mają charakter cykliczny (np. potrzeba jedzenia i snu), a siła, z jaką są odczuwane, wzrasta i maleje w mniej więcej regularny sposób. Ale nawet takie powtarzające się wzorce są efektem złożonych interakcji - ludzie, którzy jedzą regularnie, odczuwają głód, jeżeli minie pora posiłku, podczas gdy ci, którzy cały czas coś pogryzają lub jedzą nieregularnie, rzadziej doświadczają ostrego głodu.

Motywy wtórne (tak jak przyjaźń czy wolność - lub "honor, władza, bogactwo, sława i miłość kobiet", jak to określił Freud) są nabyte lub wyuczone, a potrzeby, które zaspokajają, mogą być pośrednio związane z motywami pierwotnymi. Zarobione pieniądze pozwalają mi zaspokoić popęd głodu i pragnienia, ale twórcze działanie, np. pisanie książki, nie musi się wiązać z jakąkolwiek pierwotną potrzebą. Niektóre z wtórnych motywów są łatwo rozpoznawalne, np. potrzeba przyjaźni czy niezależności. Inne mogą znajdować się poza obszarem świadomych doznań, jak potrzeba ochrony lub wzmocnienia poczucia własnej wartości; mogą również odgrywać rolę jako uzasadnienie działania, jak to się dzieje wówczas, gdy unikam konfliktów z myślą o dobrym samopoczuciu innych. W 1954 roku Maslow opracował hierarchię, rozpoczynającą się od potrzeb niższego stopnia, których zaspokojenie redukuje niedobory w systemie fizjologicznym (potrzeba pożywienia i wody), a kończącą się wyższego stopnia potrzebami osobistymi i abstrakcyjnymi (tab. 12).

Tab.12. Hierarchia potrzeb

samorealizacja i rozwój osobisty
doznania estetyczne
aktywność poznawcza
poczucie własności wartości
miłość i przynależność
bezpieczeństwo
przetrwanie biologiczne

A. H. Maslow: Motivation and Personality

Maslow był przekonany, że potrzeby wyższego stopnia mogą się pojawić tylko wtedy, gdy są zaspokojone potrzeby niższego stopnia. Wartość tej teorii wiąże się z wkładem, jaki wniosła w rozwój terapii humanistycznej. Wielu ludzi żyjących we współczesnych społeczeństwach czuje się nieszczęśliwych mimo zaspokojenia podstawowych potrzeb. Można przypuszczać, że osobowy rozwój i potrzeba pełnego wykorzystania własnego potencjału są ważnymi siłami motywującymi, a być może nawet bardziej znaczącymi i głębiej oddziałującymi czynnikami w wymiarze humanistycznym niż należące do niższego stopnia siły fizjologiczne; jak wiadomo "nie samym chlebem żyje człowiek". Jednakże teoria ta ma niewielkie poparcie empiryczne, a samorealizacja, która nie została jasno zdefiniowana, może w praktyce zależeć od czynników zewnętrznych, takich jak dostęp do nauki, otoczenie kulturowe i warunki ekonomiczne, w równym stopniu co od motywacji.

Nie powstała dotychczas teoria motywacji, która w pełni uwzględniałaby to wszystko, co wiemy dzisiaj o motywach niższego stopnia, takich jak potrzeby fizjologiczne, oraz potrzebach wyższego stopnia, wśród których istotne są czynniki kognitywne, na przykład pragnienie bycia lubianym i akceptowanym. Jednakże nie ulega wątpliwości, że próbując odpowiedzieć na pytanie, dlaczego robimy to, co robimy, musimy wziąć pod uwagę oba rodzaje potrzeb. Dwie przeciwstawne teorie ilustrują sposoby myślenia psychologów o motywacji: teoria potrzeby homeostazy oraz teoria celu.

[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6] 
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach