Biblioteka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Biblioteka > Medycyna, psychologia > Wirusy, plagi i dzieje ludzkości  



[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6]  [7]  [8]  [9] 
Cofnijmy się teraz do początków wieku XIX, kiedy Napoleon snuł plany poszerzenia swego imperium o Amerykę. Jego bazą były pozostające w rękach Francji obszary Karaibów, część Ameryki Środkowej, Meksyk, Nowy Orlean i środkowo-zachodnia część Ameryki Północnej, rozciągająca się na północ aż do Kanady. Skolonizowana przez Francuzów Haiti funkcjonowała dzięki czarnej sile roboczej. W 1801 roku wybucha tam murzyńskie powstanie, któremu przewodzi czarnoskóry Toussaint Louverture. Napoleon wysyła korpus ekspedycyjny dowodzony przez jego szwagra, generała LeClerka [w skład korpusu ekspedycyjnego wchodziły m.in. dwie półbrygady polskich legionistów - przyp. tłum.]. Kilka miesięcy po wylądowaniu korpusu na Santo Domingo 27 000 doborowych żołnierzy - łącznie z samym LeClerkiem - umiera na żółtą febrę. Bardzo niewielu Francuzów przeżyło epidemię. Zaraza oszczędziła wojska powstańcze. Oznaczało to podwójną klęskę Napoleona: nie tylko Haiti wyzwoliła się spod kontroli Francji, ale - co więcej - upadły plany podboju kontynentu północnoamerykańskiego. Rezygnując ze swoich zamierzeń, Napoleon postanowił sprzedać Amerykanom terytorium Luizjany. Transakcja ta zmieniła zupełnie losy Nowego Świata. Dobrowolne wycofanie się Francji z terytoriów północnoamerykańskich pozwoliło na bezkonfliktową ekspansję Stanów Zjednoczonych na zachód. W poprzednim układzie sił ekspansja taka byłaby możliwa tylko za cenę konfliktu zbrojnego z Francją. Napoleon zaś skierował swoje imperialne ambicje na Egipt i Maltę.

powiększenie...

Wpływ żółtej febry na bieg historii. Korpus ekspedycyjny Napoleona na Haiti został zdziesiątkowany przez żółtą febrę. Napoleon potrzebował wojska do prowadzenia kampanii egipskiej i do walki przeciwko Anglii. To wszystko skłoniło go do sprzedania w 1803 roku terytorium Luizjany rządowi Stanów Zjednoczonych, którym kierował wówczas Thomas Jefferson.

W przeciwieństwie do wyrywkowych danych dotyczących wczesnych epidemii ospy i odry, o przebiegu epidemii żółtej febry w XIX wieku wiemy dosyć dużo, dzięki szczegółowej dokumentacji i istniejącym już wówczas środkom łączności. Z doniesień prasowych i przekazów ustnych wiemy na przykład, jak w fatalnym roku 1878 żółta febra posuwała się wzdłuż rzeki Missisipi i dotarła do Memphis w stanie Tennessee. Przed samą wojną domową, w 1861 roku, Memphis miało 22 000 mieszkańców. Ta liczba wzrosła do 48 000 w roku 1878. W ciągu kilku miesięcy to prężne i rozwijające się miasto zostało zniszczone przez zarazę, na którą zmarła ponad połowa jego mieszkańców.

Ówcześni świadkowie opisują Memphis jako centrum jednego z najważniejszych światowych rejonów uprawy bawełny. Miasto położone nad rzeką Missisipi łączyły z resztą kraju trzy linie kolejowe. Jego ludność tworzyli biali osadnicy, od wielu pokoleń mieszkający na Południu, nowo wyzwoleni czarni Amerykanie oraz imigranci, głównie z Irlandii, ale także z Niemiec, Francji, Włoch i Chin. Nikt w Memphis, jak zresztą i gdziekolwiek indziej, nie wiedział, że owady przenoszą choroby. A komary Aedes aegypti zadomowiły się w całej dolinie Missisipi. Do wybuchu epidemii brakowało tylko osoby, której krew zawierałaby wirusy żółtej febry. Wtedy napojone krwią zakażonego komary stałyby się nosicielami choroby i żerując na zdrowych osobnikach, przenosiłyby zakażenie. Ten właśnie moment i następujący po nim wybuch epidemii opisał J. M. Keating, redaktor wychodzącej w Memphis gazety "Daily Appeal", który pozostawał w Memphis przez cały ten trudny okres i opublikował swoje wspomnienia w osobnej broszurze.

Pani Kate Bionda i jej mąż byli właścicielami małej restauracji położonej przy ulicy Front Row na wybrzeżu wielkiej rzeki Missisipi. Dzięki tej lokalizacji ich klientelę stanowili przeważnie marynarze statków rzecznych. Plaga komarów dręczyła Memphis, szczególnie w lecie roku 1878. W końcu czerwca zanotowano przypadki żółtej febry w Nowym Orleanie (Nowy Orlean leży u ujścia Missisipi, około 800 km od Memphis). "Daily Appeal" 24 lipca odnotował:

Dowiadujemy się, że w Nowym Orleanie w ciągu ostatnich kilku dni na żółtą febrę zmarły 24 osoby. Mieszkańcy Memphis nie mają żadnych podstaw do obaw. Miasto nasze nigdy nie było w tak dobrym stanie pod względem warunków sanitarnych jak dzisiaj. Nasze ulice i uliczki nigdy nie były tak czyste, a władze przywiązują obecnie wielką wagę do przestrzegania wszystkich przepisów sanitarnych na terenach prywatnych. W naszym powietrzu nie ma niczego, co mogłoby ściągnąć tę straszną chorobę. Nie mamy żadnych podstaw do bicia na alarm. Na naszej szerokości geograficznej żółta febra nie występuje endemicznie i jeżeli nie zostanie do nas zawleczona, nie mamy podstaw do obaw. Nie może zaś zostać zawleczona, dopóki będziemy przestrzegać przepisów sanitarnych.

Mimo tych zapewnień, mieszkańcy zaczęli się niepokoić, gdy prasa 6 sierpnia doniosła, że w szpitalu na Wyspie Prezydenta, gdzie prowadzono kwarantannę, zmarł na żółtą febrę majtek statku z Nowego Orleanu. Człowiek ten, William Warren, po przybyciu do Memphis wstąpił do restauracji Biondów wieczorem 1 sierpnia, a 2 sierpnia zachorował. Przyjęto go do szpitala miejskiego, gdzie rozpoznano żółtą febrę, a następnie przewieziono do szpitala. Tam zmarł 5 sierpnia. W kilka dni później właścicielka restauracji, pani Bionda, 34-letnia kobieta, zachorowała i zmarła 13 sierpnia. Na podstawie objawów klinicznych, z żółtaczką włącznie, lekarze rozpoznali jej chorobę jako pierwszy przypadek żółtej febry wśród mieszkańców Memphis.

Chociaż dla ludzi żyjących wzdłuż rzeki Missisipi i w jej dolinie żółta febra nie była niczym nowym, dotąd Memphis nie zostało dotknięte wielką epidemią, taką na przykład, jak ta, która w 1853 roku zabiła w Nowym Orleanie 9000 osób. Mniejsze epidemie tej choroby zdarzały się jednak i tutaj: w 1855 roku zmarło w Memphis na żółtą febrę 75 osób, w 1867 - 250, w 1873 - 2000. Mieszkańcy zdawali sobie sprawę, że w miarę rozrastania się miasta epidemie stają się coraz poważniejsze. Największe przerażenie budził jednak brak wiedzy o tym, co powoduje żółtą febrę i w jaki sposób zaraza ta się rozprzestrzenia. W XIX wieku żółta febra była dla wszystkich, w tym mieszkańców Memphis, zupełną zagadką, taką jak wielkie epidemie średniowiecza dla ówczesnych społeczeństw. Jedyne, co było wiadome o żółtej febrze, to fakt, że stosunkowo łatwo przenosiła się z miasta do miasta i że kwarantanna towarów i ludzi przybywających z terenów opanowanych epidemią ograniczała szerzenie się zarazy lub nawet jej zapobiegała.

Metodę kwarantanny wprowadzono przypuszczalnie po raz pierwszy w 1374 roku w Republice Weneckiej, a następnie w Mediolanie. Nazwa pochodzi od włoskiego słowa quaranta (czterdzieści), gdyż zwykle tyle dni trwała izolacja. Celem kwarantanny było odseparowanie osób przybywających z zakażonej strefy - zwłaszcza gdy wybuchały epidemie dżumy. Wyłamanie się z kwarantanny często karano śmiercią. W 1838 roku Marsylia wprowadziła obowiązkową stałą kwarantannę, niezależną od epidemii, i określiła czas jej trwania na 40 dni. W XV wieku większość krajów europejskich posiadała specjalne placówki, w których przetrzymywano zakażonych.

Żółta febra, w odróżnieniu od innych chorób, takich jak odra lub ospa, nie rozprzestrzenia się przez kontakt z zakażonymi i chorymi osobami. Mimo to władze zdawały sobie sprawę, że ludzie uchodzący z terenów objętych epidemią w jakiś sposób przynoszą zarazę do miejsc, do których przybywają w poszukiwaniu ratunku. Dlatego uchodźcom zabraniano wstępu do miast, a własnym mieszkańcom - udawania się do miejsc dotkniętych zarazą.

[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6]  [7]  [8]  [9] 
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach