Biblioteka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Biblioteka > Medycyna, psychologia > ZEGAR ŻYCIA  



[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6]  [7]  [8] 
Zamieniamy się w słuch

Z upływem lat zegar życia odmienia nie tylko nasz wzrok. Daleko idące zmiany dotyczą zdolności odbierania niemal wszystkich bodźców zewnętrznych; także zdolności słyszenia. W niniejszej części porozmawiamy o wrażliwości słuchu i o jej zmianach w okresie późnej dorosłości (ryc. 30). Rzecz jasna, nim zajmiemy się oddziaływaniem upływu lat, powiemy kilka słów o anatomii. I o irlandzkich kołysankach.

UCHO I LUDZKIE SŁYSZENIE

Aby zrozumieć, jak proces starzenia wpływa na słuch, musimy poszerzyć nasze wiadomości z dziedziny anatomii.


MAMY POTRÓJNE USZY

Mamy ucho zewnętrzne, środkowe i wewnętrzne. Fale dźwiękowe wchodzą do ucha zewnętrznego przez jego widoczną część, czyli małżowinę uszną. Następnie biegną kanałem słuchowym zewnętrznym do błony bębenkowej (bębenka słuchowego).

Do błony przymocowane są kosteczki ucha środkowego: młoteczek, kowadełko i strzemiączko. Wibracja powstająca podczas uderzenia fali dźwiękowej w błonę bębenkową wprawia kosteczki w drżenie. Strzemiączko jest przymocowane do przedsionka, który stanowi część ucha wewnętrznego.

Ucho wewnętrzne to złożony twór wypełniony płynem oraz komórkami nerwowymi. Strzemiączko wibruje w przód i w tył, a jego ruch jest odbierany przez neurony przesyłające pobudzenie do mózgu. Dzięki temu słyszymy dźwięki.
ryc. 30

Oto prawdziwa historia. Starsza kobieta obudziła się nagle. Usłyszała dziwnie znajomy głos śpiewający irlandzką kołysankę. Pomyślała, że to niesforny budzik pośród ciemnej nocy uruchomił radio. Poirytowana, zapaliła światło, założyła kapcie i obeszła dom. Nim skończyła przeszukiwać piwnice, wiedziała już, że głos nie pochodzi z radia - to był głos jej babci. Głos śpiewający znane jej z dzieciństwa piosenki.

Trzy melodie powtarzały się w nie mającym końca cyklu. Nikt inny ich nie słyszał i kobieta sądziła, że zaczyna tracić zmysły. Kilka wizyt u lekarza rozproszyło jej obawy. To, co się z nią działo, było realne i miało konkretną przyczynę biologiczną. Nie była nią jednak choroba umysłu, ale powiększający się tętniak.

Zdaniem specjalistów tętniak znajdował się głęboko w jej głowie i mógł lada chwila pęknąć. Ale jeszcze nie pękł. Na razie tylko się wybrzuszał, uciskając tkankę mózgu. Lekarze powiedzieli pacjentce, że istnieje lek, który może jej pomóc i że powinna go zażywać, cokolwiek działoby się z głosami w jej głowie. Kobieta poddała się leczeniu i niebezpieczne wybrzuszenie szybko się zmniejszyło, a głosy nagle ucichły.

Co działo się ze zmysłami tej nieszczęsnej kobiety? Zdaniem klinicystów powiększający się tętniak nie tylko uciskał neurony w jej czaszce, ale także je pobudzał. Pobudzone neurony zawierały słuchowe wspomnienia z jej dzieciństwa bądź były połączone z neuronami przechowującymi te wspomnienia. Kobieta słyszała głos swojej babki, gdy neurony były pobudzone. A kiedy obrzmienie minęło, ucichły także komórki nerwowe.

Dobrze jest mieć uszy

To, co działo się w głowie tej kobiety, świadczy wyraźnie o współudziale uszu i mózgu w percepcji słyszenia. Tak jak oczy są aparatami do odbioru światła, tak uszy są aparatami do odbioru dźwięków. Niemniej rzeczywiste słyszenie zachodzi w mózgu, gdzie neurony bezustannie odbierają i przekształcają pobudzenie wywołane przez dochodzące z otoczenia fale dźwiękowe.

Mózg ma do dyspozycji narząd słuchu, w którym wyróżnia się ucho zewnętrzne, środkowe i wewnętrzne. Ucho wewnętrzne zawiera komórki nerwowe połączone z korą słuchową w mózgu. To dzięki nim słyszymy dźwięki.

Widoczną częścią ucha zewnętrznego jest małżowina uszna, przypominająca kształtem klucz basowy. Z falami dźwiękowymi obchodzi się tak jak lejek z płynem - skupia je i przewodzi w wąskim kanale. Kanał ów, nazywany przewodem słuchowym zewnętrznym, prowadzi do błony bębenkowej, stanowiącej granicę między uchem zewnętrznym a środkowym. Uderzając w błonę bębenkową, fale dźwiękowe wprawiają ją w drganie. Błona wibruje niczym skóra opinająca bęben. Do wibracji tej dochodzi dzięki pomocy mięśni i więzadeł.

Ucho środkowe to pomost między uchem zewnętrznym a wewnętrznym. Zbudowane jest z trzech kosteczek - najmniejszych w ludzkim ciele. Pierwsza z nich jest połączona z błoną bębenkową, ostatnia - ze strukturą należącą już do ucha wewnętrznego. Ruch błony bębenkowej wprawia owe kosteczki w drżenie, które przenoszone jest do ucha wewnętrznego. Zadaniem ucha środkowego jest przetworzenie dźwięku, polegające na transformacji energii przemieszczającej się w atmosferze w energię przemieszczającą się w ciałach stałych.

W wewnętrznej części ucha znajduje się struktura zwana ślimakiem. I rzeczywiście wygląda jak ślimak. Jest ona wypełniona płynem i nafaszerowana wiodącymi do mózgu zakończeniami nerwowymi. Ostatnia z trzech kosteczek (zwana strzemiączkiem) łączy się ze ślimakiem, który wyczuwa jej drgania. W jaki sposób? Wyobraźmy sobie strzemiączko jako przepychacz do zlewu, poruszający się w górę i w dół w zapchanej umywalce. Kosteczka ta, poruszając się w przód i w tył, wzbudza fale w płynie wypełniającym ślimak. Fale te są wyczuwane przez zakończenia nerwowe znajdujące się w zakrętach ślimaka. Ich stymulacja zależy od rodzaju fali, którą wyczuwają. Impulsy są przesyłane dalej i wkrótce pobudzone zostają neurony w ośrodkach słuchowych mózgu, dzięki czemu słyszymy docierające do nas dźwięki.

[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6]  [7]  [8] 
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach