Biblioteka
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:   Wirtualny Wszechświat > Biblioteka > Archeologia, Historia, Kultura antyczna > Z POWROTEM NA ZIEMIĘ  




Andrzej Niwiński
ZAGADKI Z KRAJU FARAONÓW
[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6]  [7]  [8]  [9]  [10] 
[11]  [12]  [13]  [14]  [15]  [16]  [17]  [18]  [19]  [20] 
[21]  [22]  [23]  [24]  [25]  [26]  [27]  [28]  [29]  [30] 
[31]  [32]  [33]  [34]  [35]  [36]  [37] 
Wodzić za nos można wprawdzie wszystkich ludzi przez jakiś czas i niektórych ludzi przez cały czas, ale nigdy wszystkich ludzi przez cały czas. (Abraham Lincoln, cyt. za E. von Däniken: Oczy Sfinksa, s. 162)

1. Oczami Sfinksa, czyli źródła, literatura egiptologiczna i egiptolodzy w ocenie E. von Dänikena

Powyższy cytat zawiera aluzję, którą autor Wspomnień z przyszłościOczu Sfinksa zaadresował do badaczy starożytnego Egiptu. Zdarza się wszelako, że list wraca do nadawcy; trudno o znalezienie lepszego motta, gdy chodzi o ocenę 30-letniej już twórczości E. von Dänikena. Piszę to nie bez pewnego żalu, gdyż szwajcarskiego autora licznych bestsellerów można też obdarzyć licznymi komplementami. Jego książki, pisane stylem łatwym, z poczuciem humoru, świadczą o literackim uzdolnieniu autora, który z powodzeniem stosuje połączenia różnych konwencji: reportażu, literatury science fiction i popularyzacji nauki. Wobec bardzo pożytecznej pasji gromadzenia rozsianych po całym globie ziemskim materialnych świadectw historii rozwoju ludzkości, mało znanych lub fascynujących swą nietypowością, można byłoby wybaczyć Dänikenowi jego idée fixe, polegającą na tłumaczeniu wszystkiego, co dziwne, mało znane lub niedostatecznie zbadane, ingerencją tajemniczych przybyszy z kosmosu; każda wiara jest świętym prawem człowieka. Naukowcy nie protestują przeciwko "kosmitom", ale przeciw niedopuszczalnym metodom prezentacji przez Dänikena rzekomych dowodów ich istnienia. Czytelnik, który na podstawie jego książek chciałby się czegoś dowiedzieć o starożytnym Egipcie, nie będzie w stanie "oddzielić ziarna od plewy", czyli informacji rzeczywistych od fałszywych, ani nie będzie mógł rozpoznać, kiedy Däniken opiera się na poważnych źródłach, a kiedy na literaturze fantastycznej. Ponadto odniesie wrażenie, że egiptologia jest "w powijakach", a jej przedstawiciele to mało rozgarnięci, ale za to niesympatyczni i głusi na wszelką nowość i zdobycze współczesnej techniki pyszałkowie, których Däniken zawstydza na każdym kroku. Oto kilka próbek stosunku autora Oczu Sfinksa do współczesnej archeologii i egiptologii:

- Dla konserwatywnego bractwa archeologów nie ulega wątpliwości, iż potężne sarkofagi Serapeum zawierały niegdyś mumie byków. (s. 12)
- Niezdolna rozpoznać ówczesne realia akademicka wyobraźnia przeobraża rzeczywistość w mity. (s. 119)
- Gdzieś w zakamarkach swoich mózgów szacowni uczeni na siłę próbują odtworzyć myśli starożytnych Egipcjan.(s. 124)
- Chciałbym podjąć i przedstawić do dyskusji sprawę tego panoptikum starożytnych przekazów i poglądów raz z tego względu, iż nasza akademicka nauka operuje jednotorowo, ale też dlatego, by wpuścić jakiś świeży powiew do sanktuarium duszącej się od kadzideł samozadowolenia nauki.(s. 171)

Trzeba tu z przykrością stwierdzić, iż atakując nauki humanistyczne, zwłaszcza archeologię, za "konserwatyzm", brak wyobraźni, a szczególnie za rzekome naginanie interpretacji faktów do "wygodnych hipotez", Däniken sam posługuje się dokładnie tak opisywanymi metodami, przekazując czytelnikom nieprawdziwe bądź niepełne informacje i zafałszowane dane w taki sposób, aby robiły wrażenie, że zostały sprawdzone naukowo, albo też odwrotnie, niektóre problemy będące od dawna w centrum zainteresowania badaczy i intensywnie dyskutowane, przedstawia jako rzekomo nietknięte bądź celowo pomijane przez naukę. "Wszelkie wyjaśnienia egipskiego kultu zmarłych zbudowane są na lotnych piaskach" (Oczy..., s. 22) - próbuje wmówić czytelnikom autor, który nie zadał sobie trudu, aby przeczytać choćby skromny procent literatury dotyczącej staroegipskiej religii. Podobnie, pisząc np. o łodziach odkrytych przy piramidach, twierdzi, iż "specjaliści nie wiedzą nic konkretnego na temat przeznaczenia tych łodzi" (Oczy..., s. 116). O ile autor wydanych w 1968 r. Wspomnień z przyszłości mógł jeszcze udawać, iż nie zna literatury fachowej na temat piramid (jego bibliografia zamieszczona na końcu polskiego wydania z 1975 r. nie zawiera ani jednej takiej pozycji), o tyle autor Oczu Sfinksa z 1989 r. (polskie wydanie z 1992 r.) nie powinien pomijać podstawowych egiptologicznych prac o piramidach, jeśli chce, by traktować poważnie, co sam ma na ten temat do powiedzenia. Do takich prac należą m.in. książki prof. Edwardsa The Pyramids of Egypt (nowsze wydania z 1985 i 1991 r., przy czym to ostatnie ukazało się po polsku w 1995 r., por. bibliografia na końcu tekstu) oraz prof. Stadelmanna Die ägyptischen Pyramiden (1985, a najnowsze wydanie z 1997 r.). Däniken z pewnością dotarł do tych prac, gdyż relacjonuje poglądy tam zawarte, udając, że to jego własne myśli. Autorowi Oczu Sfinksa jest znana także naukowa dyskusja o technicznych aspektach konstrukcji piramid, tocząca się w latach osiemdziesiątych na łamach fachowych czasopism egiptologicznych. Można to wywnioskować choćby z przytoczonej przez niego opinii niemieckiego badacza, prof. Arnolda, na temat możliwości zastosowania tzw. kołyski do pionowego transportu kamiennych bloków. Däniken obrazowo opisuje jej działanie (s. 98):

[1]  [2]  [3]  [4]  [5]  [6]  [7]  [8]  [9]  [10] 
[11]  [12]  [13]  [14]  [15]  [16]  [17]  [18]  [19]  [20] 
[21]  [22]  [23]  [24]  [25]  [26]  [27]  [28]  [29]  [30] 
[31]  [32]  [33]  [34]  [35]  [36]  [37] 
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach