Biologia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
 Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Biologia > Genetyka > Historia odkryć genów i genetyka klasyczna 
  Indeks
Genetyka
Historia odkryć genów
i genetyka klasyczna

Badania nad . . .
Komórka . . .
Chromosomy
Prawa G.Mendla
Prace T.H. Morgana
Związek genów i . . .
Geny jako . . .
Podstawy genetyki
Genetyka molekularna
Geny i ewolucja
Świat wirusów i . . .
Inżynieria genetyczna
Słowniczek
  Źródło
Wybrane fragmenty pochodzą z książki
Język genów autorstwa Paul'a Berg'a i Maxine Singer


  Komórka - podstawowa jednostka organizmów żywych
 
Komórki
 
N
a początku XIX wieku, dzięki udoskonaleniu mikroskopów pojęcie komórki stało się podstawą jednego z najważniejszych uniwersalnych praw dotyczących istot żywych. Wszystkie organizmy żyją albo jako pojedyncze komórki, mnożące się niezależnie w swoim środowisku, albo jako spójne zbiorowiska komórek. Bakterie to pojedyncze komórki i podczas wzrostu w zasadzie każda komórka może funkcjonować niezależnie od innych. Natomiast rośliny i zwierzęta, jako organizmy złożone, zbudowane są z tysięcy, milionów, miliardów lub bilionów komórek o rozmaitych rozmiarach i kształtach. W takich organizmach odmienne typy komórek pełnią odmienne funkcje. Często komórki określonego rodzaju łączą się w bardziej złożone struktury, takie jak tkanki, które z kolei tworzą wątrobę, mózg albo liść. Tkanki pełnią specyficzne funkcje, określone właściwościami komórek wchodzących w ich skład. Jednym z ważniejszych osiągnięć biologii XIX wieku było wykazanie, że nowe komórki powstają jedynie przez podział komórek już istniejących.
Zdjęcia i przekroje typowej komórki zwierzęcej i roślinnej
       Niektóre komórki, na przykład ikra ryb lub żabi skrzek, są dość duże, ale większość można oglądać tylko pod mikroskopem. Rozwój optyki mikroskopowej i nowe metody barwienia materiałów biologicznych umożliwiły bardziej szczegółowy opis komórek i ich wnętrza. Chociaż komórki bardzo różnią się kształtem, każdą z nich można traktować jako określony zestaw cząsteczek biologicznych wewnątrz woreczka zamkniętego warstewką białkowo-lipidową zwaną błoną komórkową. Materiał wewnątrz komórki, czyli cytoplazma zawiera wiele odrębnych i łatwo odróżnialnych struktur. Każda z tych struktur jest związana z określonymi procesami komórkowymi. W komórkach zwierzęcych i roślinnych mitochondria odpowiadają za produkcję energii potrzebnej do reakcji chemicznych, ruchu i wzrostu, siateczka śródplazmatyczna i aparat Golgiego transportują cząsteczki z jednego miejsca do drugiego wewnątrz komórki lub wydzielają je do jej otoczenia. Wysoko wyspecjalizowane komórki mają charakterystyczne struktury przeznaczone do pełnienia specjalistycznych funkcji. Dobrym przykładem takich struktur są chloroplasty występujące w komórkach roślin zielonych. Są to organelle (dosłownie: małe narządy), w których energia słoneczna jest przekształcana w energię chemiczną, wykorzystywaną przez rośliny i w końcu przez żywiące się nimi zwierzęta. Oprócz wielu elementów strukturalnych komórka zawiera wodę, w której rozpuszczone są różnorakie cząsteczki: od prostych soli po złożone cukrowce i białka. Najbardziej widoczną i zazwyczaj największą strukturą wewnątrz komórek zwierzęcych i roślinnych jest jądro komórkowe, które także wyglądem przypomina woreczek. Największymi strukturami widocznymi w jego wnętrzu są jąderka.
       Obecnie w zależności od tego, czy komórki zawierają jądra komórkowe, czy nie, organizmy żywe dzielimy na dwie grupy. Organizmy wielokomórkowe, których komórki zawierają jądra, takie jak rośliny i zwierzęta, a także niektóre organizmy jednokomórkowe, jak drożdże i pierwotniaki, są nazywane eukariontami (Eukaryota).
Zdjęcia i przekrój typowej komórki bakteryjnej
Druga grupa to te, które nie mają jąder, czyli prokarionty (Prokaryota); należą do niej jedynie jednokomórkowe bakterie. (Nazwy te pochodzą od greckiego słowa karyon – co oznacza jądro, przedrostek pro- znaczy przed, zaś eu- dobry, właściwy. Zatem komórki organizmów eukariotycznych zawierają „właściwe” jądra, a prokariotycznych – nie). Komórki organizmów eukariotycznych są większe i bardziej złożone niż prokariotycznych i z zasady zawierają więcej informacji genetycznej. Co więcej, eukarionty są zdolne do rozmnażania płciowego i dla wielu z nich jest to jedyny sposób wydania potomstwa. Wirusy, mające swoje własne geny, nie są komórkami, nie mogą więc powielać się niezależnie. Aby się powielić, muszą wniknąć do żywych komórek, w których ich geny produkują nowe wirusy, w rezultacie czego zainfekowane komórki często giną.
       Po sformułowaniu teorii komórkowej podjęto trzy kierunki badań istot żywych: analizę statystyczną dziedziczenia się pojedynczych cech, badania struktury i własności chromosomów oraz badania związków chemicznych wchodzących w skład jądra i cytoplazmy. Te trzy rozwijające się równolegle nurty legły u podstaw ważnych i niezależnych dyscyplin naukowych, zanim w połowie obecnego stulecia połączyły się w jedną – genetykę.
góra strony
poprzedni esej następny esej
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach