ANAKSYMANDER

Anaksymander, syn Praksiadesa z Miletu, był krewnym, uczniem i następcą Talesa. Apollodor podaje w swej Kronice, że w drugim roku 58 Olimpiady (547/546 p.n.e.) Anaksymander miał 64 lata i że wkrótce potem umarł. Żył więc w latach 610-545 p.n.e. Napisał pierwszą filozoficzną książkę grecką - O przyrodzie - ale nie było to jedyne jego dzieło. Suidas podaje kilka innych tytułów: Obwód Ziemi, O gwiazdach stałych, Mapa niebios"oraz inne dzieła". Dzieło Anaksymandra O przyrodzie miał w swym ręku chronolog Apollodor, a znajdowało się zapewne także w bibliotece Liceum w Atenach za życia Arystotelesa i Teofrasta. Trzeba zaznaczyć, że przed Arystotelesem nie spotyka się imion ani Anaksymandra, ani Anaksymenesa. Platon, który cytuje zdanie Talesa, że "wszystko jest pełne bogów", nie wymienia nigdzie obu tych Milezyjczyków, ani nie odwołuje się do ich dzieł. Możliwe, że dopiero Arystotelesowi, zainteresowanemu historią filozofii, udało się odnaleźć odpisy dzieł, które już wcześniej musiały zaginąć.

Anaksymander był nie tylko filozofem, ale także geografem i astronomem. Skonstruował model nieba, o którym nie mamy jednak bliższych wiadomości. U Cycerona czytamy, że pierwszy model nieba skonstruował Tales (eam Thalete Milesio primum esse tornatam). Pliniusz twierdzi, że Anaksymander odkrył pochylenie Zodiaku (obliquitatem eius [Zodiaci] intellexisse). Podobnie jak Tales, Anaksymander miał również wynaleźć czy wprowadzić zegar słoneczny, który wskazywał zrównania i przesilenia dnia z nocą. Zegar ten umieszczony został w Sparcie, z którą Anaksymander związany był historią opowiedzianą przez Cycerona w traktacie O wróżbiarstwie: ocalił mianowicie życie wielu Spartanom, ostrzegając ich przed trzęsieniem ziemi i nakłaniając do spędzania nocy pod gołym niebem. Cyceron nie dopatruje się w tym wróżby, lecz biegłości i doświadczenia podobnego do przewidywań lekarzy, sterników i rolników; nazywa przy tym Anaksymandra "fizykiem".

Jak przystało na geografa, Anaksymander zdradzał zamiłowanie do podróży. Elian podaje, że stał on na czele ekspedycji, która miała założyć jedną z licznych kolonii milezyjskich na wybrzeżu Morza Czarnego.

Arche-apeiron

Swoje poglądy filozoficzne wyłożył Anaksymander, pierwszy wśród Greków pisarz filozoficzny (Tales nie spisywał swych myśli, ale głosił je ustnie), w dziele O przyrodzie (Peri fyseos), które już w czasach Apollodora (II w. p.n.e) było rzadkością; znano je przeważnie z cytatów i streszczeń. To tłumaczy sprzeczności w relacjach starożytnych o tym pierwszym dziele filozoficznym.