Filozofia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Filozofia > Nauka i życie filozofów starożytnych > ANAKSYMENES  
  Jesteś tutaj
NAUKA I ŻYCIE FILOZOFÓW STAROŻYTNYCH
ANAKSYMENES
Strona: 2/6
  Skocz do
Spis rozdziałów
Początek rozdziału
Koniec rozdziału
  Polecamy
KRÓTKA HISTORIA FILOZOFII
Robert C. Solomon, Kathleen M. Higgins
Przeczytaj rozdział:
Spinoza, Leibniz, Pascal i Newton
  Szukacz
2/6

W I księdze Fizyki Arystoteles dzieli filozofów przyrody (hoi fysikoi) na tych, którzy przyjmują jedną pierwotną substancję rzeczy (woda, powietrze, ogień lub coś pośredniego), dającą początek wszystkim innym ciałom (bądź przez zgęszczanie, bądź przez rozrzedzanie), i na tych, którzy twierdzą, że przeciwieństwa tkwią w jedności i z niej się wyłaniają. Do drugiej grupy zaliczył Arystoteles nie tylko Empedoklesa i Anaksagorasa, lecz także Anaksymandra (analityczny umysł Arystotelesa nie mógł uznać jego apeironu za prawdziwą jedność). W pierwszej nie wymienił imiennie nikogo, ale nie ulega wątpliwości, że miał na myśli Anaksymenesa, który mówił o zgęszczaniu i rozrzedzaniu pierwotnego substratu; jego wybór powietrza na pierwszą zasadę bytu potwierdza Arystoteles w Metafizyce.

Według informacji Hipolita, Anaksymenes miał twierdzić, że wszystko, co już powstało, aktualnie powstaje i w przyszłości powstanie, łącznie z bogami i rzeczami boskimi, powstało z powietrza, a cała reszta powstanie z jego wytworów (ta de loipa ek ton toutou apogonon - a więc dosłownie z jego potomstwa). Dokładniej zinterpretował ten tekst Cyceron w Księgach akademickich: "Później uczeń Anaksymandra, Anaksymenes, uznał za nieskończone powietrze, a za skończone wszystko to, co z niego bierze swój początek; a powstaje z powietrza ziemia, woda i ogień, z których znowu powstaje wszystko inne." A więc owymi wytworami powietrza są elementy: ziemia, woda i ogień, a wszystko, co nie jest nimi, jest tworem tych elementów. Przy interpretacji tego przekazu nasuwa się myśl o dwóch stadiach tworzenia się świata: najpierw kształtowanie się elementów wskutek zgęszczania i rozrzedzania się powietrza, a następnie tworzenie się "wszystkich innych rzeczy", co zapewne oznacza w pierwszym rzędzie świat organiczny, żywy. Jednakże o poglądach biologicznych Anaksymenesa nie wiemy nic pewnego; źródła milczą na ten temat. Wydaje się, że nie wypowiedział on w tej materii nic takiego, co by się dało porównać ze śmiałymi i pomysłowymi teoriami Anaksymandra.

"Anaksymenes i Diogenes [z Apolonii] twierdzi Arystoteles w Metafizyce - uczynili powietrze bardziej pierwotnym od wody i dopatrywali się w nim zasady wszystkich ciał prostych." Wybierając powietrze jako pierwotny składnik i czynnik rzeczywistości, brał Anaksymander pod uwagę jego elastyczność. Powietrze, będące w wiecznym ruchu, może przybierać różne formy pod wpływem kondensacji bądź rozrzedzania. Nietrudno wszak zaobserwować, że w dni wilgotne powietrze staje się widzialną mgłą, chmurą, a następnie w toku dalszego krzepnięcia przekształca się w deszcz czy inne formy wody. Jeżeli woda się ogrzeje, dokonuje się proces odwrotny. Najpierw przekształca się w parę, która z kolei miesza się z niewidzialnym powietrzem. Transformacja rozwija się teraz w dwóch kierunkach: z jednej strony w dalszym ciągu dokonuje się krzepnięcie pary zmieszanej z powietrzem, w wyniku czego tworzy się ziemia, kamienie i inne ciała; z drugiej - część tej mieszaniny rozrzedza się coraz bardziej i wskutek tego rozgrzewa się, aż wreszcie zaczyna się żarzyć jako ogień.



2/6
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach