Filozofia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Filozofia > Nauka i życie filozofów starożytnych > ANAKSYMENES  
  Jesteś tutaj
NAUKA I ŻYCIE FILOZOFÓW STAROŻYTNYCH
ANAKSYMENES
Strona: 6/6
  Skocz do
Spis rozdziałów
Początek rozdziału
Koniec rozdziału
  Polecamy
KRÓTKA HISTORIA FILOZOFII
Robert C. Solomon, Kathleen M. Higgins
Przeczytaj rozdział:
Spinoza, Leibniz, Pascal i Newton
  Szukacz
6/6

Kosmologia

W kosmologii Anaksymenesa zaznaczył się raczej regres niż postęp. Ziemia powstała najpierw - jako pierwsza część kosmosu - wskutek kompresji powietrza. Jej kształt jest podobny do płaskiej tarczy. Dzięki tej płaskości Ziemia pozostaje w miejscu i utrzymuje się w takiej pozycji na tej samej zasadzie, co wszelkie ciała płaskie. Zachowuje się bowiem jak płaska przykrywa czy dysk, których nawet wiatr nie potrafi ruszyć z miejsca dzięki oporowi, jaki mu stawiają. Również i ciała niebieskie są takimi płaskimi tarczami, powstałymi z wilgotnych wyziewów, które unosiły się coraz wyżej, aż wreszcie wskutek gwałtownego obrotu świata, musiały się nagle zagęścić, co z kolei spowodowało ich rozżarzenie się. Ciała niebieskie nie poruszają się z góry na dół, lecz dookoła Ziemi, nieco skośnie, wskutek oporu powietrza, tak jak kapelusz obraca się wokół naszej głowy. Słońce nie zachodzi pod Ziemię, lecz znika gdzieś za wyższymi wzniesieniami Ziemi, a także wskutek wzrastającego oddalenia od nas. Wczesnym rankiem Słońce wyłania się spoza zasłony górskich wzniesień i znów ukazuje się naszym oczom. Gwiazdy przyrównuje Anaksymenes do gwoździ tkwiących w przezroczystej, kryształowej materii. Powstały zaś one z ziemi w sposób następujący: z ziemi parowała wilgoć i unosiła się do góry; w miarę jak się rozrzedzała, coraz bardziej się rozgrzewała aż wreszcie przeszła w stan ognisty: z tego to właśnie ognia uniesionego do góry utworzyły się gwiazdy. W tej gwiezdnej przestrzeni znajdują się również ciała ziemskie unoszące się wokół gwiazd. "Słońce, księżyc i pozostałe ciała niebieskie powstały z ziemi. Utrzymuje [Anaksymenes] w każdym razie, że słońce jest ziemią, i że wskutek szybkiego ruchu nadzwyczaj mocno się rozgrzewa."

Teoria pochodzenia ciał niebieskich, a nawet samego Słońca, z ziemi dowodzi świadomej emancypacji myśli Anaksymenesa i jej uniezależnienia się od założeń religijnych. Jednakże wywodom jego brak tej siły przekonywającej, która cechuje argumentację Anaksymandra.

Meteorologia

Wszystkie zjawiska meteorologiczne mają swe źródło w rozmaitych stanach powietrza. Powietrze zgęszczone nabierając ruchu staje się wiatrem, a dalsza jego kondensacja tworzy chmury, deszcz, grad i lód. Grzmoty i błyskawice powstają wskutek rozdarcia chmur przez silne wiatry. Tęcza nie jest już jaśniejącą boginią Iris, lecz zjawiskiem wywołanym oddziaływaniem promieni słonecznych na gęsto zbite chmury. Występuje ono w różnych kolorach w zależności od tego, czy przeważa żar słoneczny, czy wilgoć chmur przyćmiewająca blask Słońca.

Arystoteles przekazał nam w Meteorologii pogląd Anaksymenesa na przyczyny wywołujące trzęsienie ziemi. Zjawisko to wywołane jest działaniem różnych sił w przyrodzie. Rozmokła ziemia wysycha i pęka na części. Wskutek tego obrywają się szczyty górskie i całą swoją masą uderzają w ziemię, która pod wpływem tych uderzeń drga, wywołując wstrząsy.

Świat przedstawia się Anaksymenesowi jako wielki i żywy organizm. Sam będąc tworem powietrznym, otoczony jest warstwą najdoskonalszego powietrza, którym się odżywia. Życie świata jest ciągłym i wiecznym procesem oddychania.

Kazimierz Leśniak



6/6
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach