Filozofia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Filozofia > Nauka i życie filozofów starożytnych > HERAKLIT  
  Jesteś tutaj
NAUKA I ŻYCIE FILOZOFÓW STAROŻYTNYCH
HERAKLIT
Strona: 9/10
  Skocz do
Spis rozdziałów
Początek rozdziału
Koniec rozdziału
  Polecamy
KRÓTKA HISTORIA FILOZOFII
Robert C. Solomon, Kathleen M. Higgins
Przeczytaj rozdział:
Spinoza, Leibniz, Pascal i Newton
  Szukacz
9/10

Heraklit - filozof "ciemny"

Interpretacja myśli Heraklita nie jest łatwa, jego wypowiedzi są w wysokim stopniu niejasne i metaforyczne. Jego myśl jest dialektyczna; podobnie jego styl jest antytetyczny. Słowa i zdania przeciwstawiają się sobie w ten sposób, że obnażają sprzeczności wyrażonych przez nie myśli [...]

W języku o takim bogactwie form fleksyjnych, jak grecki, stylowi takiemu z konieczności towarzyszą ciągłe rymy i asonanse, a Heraklit dodaje do nich jeszcze kalambury, które powszechnie charakteryzują mowę pierwotną i mają za zadanie nadać tej mowie znaczenie magiczne lub mistyczne. Nie można określić tego stylu jako retoryczny, gdyż jest ściśle związany z tematem, a jednak zdradza te wszystkie rysy charakterystyczne, które stały się później tak pospolite w szkołach, że wynaleziono dla nich terminy techniczne: antithesis,asýndeton. (zdania leżące obok siebie bez wyrazów łączących), parisosis (zdania o tej samej liczbie zgłosek), paromoiosis (asonans), paronomasia (gra słów). Można to krótko nazwać >>stylem antytetycznym<<, przeciwstawnym (Norden określa go jako Satzparallelismus).

Platon w Teajtecie tak charakteryzuje ustami Teodora technikę dyskutowania heraklitejczyków i ich styl filozofowania: "Bo o tych heraklitejczykach zupełnie mówić nie można z tymi tam koło Efezu; oni robią takie miny, jakby się na doświadczeniu opierali, a w rozmowie - jakby ich szerszeń ukłuł. Po prostu nosi ich coś, oni nawet tak piszą. A to, żeby zostać przy jednej myśli, żeby wytrwać przy zagadnieniu, żeby spokojnie punkt po punkcie odpowiadać i pytać - tego u nich jest mniej niż nic. To może zresztą przesada powiedzieć, że mniej niż nic, ale w każdym razie spokoju w tych ludziach nie ma ani odrobiny. Jeżeli którego o coś zapytasz, ten ci zaraz jak z kołczana powiedzeńka zagadkowe dobywa i strzela nimi jak z łuku, a jak próbujesz w tym sens uchwycić, co on powiedział właściwie, dostaniesz zaraz drugim po łbie, jakąś nową przenośnią, a nie dojdziesz nigdy do niczego z żadnym z nich. Nawet i oni sami ze sobą nawzajem; oni bardzo pilnie przestrzegają, żeby nie dać istnieć niczemu, co stałe, ani w myślach, ani w duszach własnych, bo im się zdaje, że to byłby zastój. A z tym walczą zacięcie i gdzie tylko mogą, stamtąd go wyrzucają."

Antytetyczny i zarazem aforystyczny styl, w jakim Heraklit wypowiadał swe myśli, uniemożliwił jednolitą interpretację jego filozofii. Wśród licznych komentatorów nie ma dwóch, którzy by się we wszystkim zgodzili, a wielu późniejszych filozofów widziało w nauce Heraklita antycypację własnych poglądów. Tak np. Justyn Męczennik (II w.) stawia Heraklita obok Sokratesa, Abrahama i innych, a więc wśród tych, którzy żyli zgodnie z logosem i wobec tego musieli być uznani za chrześcijan. Guthrie twierdzi; że znał osobiście człowieka, który nawrócił się pod wpływem lektury fragmentów Heraklita. Włodzimierz Lenin przytoczywszy w konspekcie Filozofii Heraklita Lassalle'a wypowiedź Heraklita: "Świat, co jednią jest wszystkiego, nie został stworzony przez żadnego z bogów ani przez żadnego z ludzi, lecz był, jest i będzie wiecznie żyjącym ogniem, który zgodnie z prawidłowością rozpłomienia się i zgodnie z prawidłowością gaśnie", dodaje: "Bardzo dobry wykład zasad materializmu dialektycznego." Znany jest podziw, jaki Friedrich Nietzsche (1844-1900) żywił dla przedsokratyków, a zwłaszcza dla Heraklita.



9/10
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach