Filozofia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Filozofia > Historia filozofii w datach > OŚWIECENIE  
  Jesteś tutaj
HISTORIA FILOZOFII W DATACH
OŚWIECENIE
Strona: 14/15
  Skocz do
Spis rozdziałów
Początek rozdziału
Koniec rozdziału
  Źródła
HISTORIA FILOZOFII W DATACH powstała na podstawie dwóch książek Dominique Folscheid: Wielkie daty filozofii starożytnej i średniowiecznej
oraz
Wielkie daty filozofii nowożytnej i współczesnej, które w przekładzie Jerzego Niecikowskiego i pod redakcją Wiktorii Krzemień ukazały się w Polsce w 2000 roku w serii  W CZYM RZECZ?.
  Szukacz
14/15

1789 - Rozprawa wstępna Lavoisiera: rewolucja w chemii.

1789 - Wprowadzenie do zasad moralności i prawodawstwa Jeremy´ego Benthama (1748-1842): utylitaryzm i jego rachunkowość. Pod wpływem Locke´a i Helwecjusza Bentham uważa, że człowiek z natury podlega prawu przyjemności i przykrości. "Użyteczne" jest to, co prowadzi do wzrostu przyjemności (czy radości, dobrobytu, szczęścia). W życiu mamy więc do czynienia ze wzrostem lub spadkiem życiowych korzyści. Zachodzące zmiany dają się wyliczyć, gdyż szczęście jest sumą materialnych i duchowych korzyści, które osiągają jednostki. Zasada użyteczności pozwala ustalić, co należy do dziedziny prywatności (moralność, seks, wyznanie), a co do sfery życia społecznego (to rozróżnienie stanowi podstawę prawa pozwalającego karać za wszelkie wykroczenia przeciw społeczeństwu). Ostatecznie można więc dokonać bilansu całości. Cel zaś, do którego należy dążyć, to "jak najwięcej szczęścia dla jak największej liczby ludzi" (formuła zapożyczona od Priestleya).

1789 - Wielka Rewolucja Francuska oraz Deklaracja praw człowieka i obywatela. 14 lipca 1789 - zburzenie Bastylii (symboliczny początek Rewolucji). 26 sierpnia 1789 - uchwalenie Deklaracji praw człowieka i obywatela. Deklaracja... - która została ułożona zbiorowo, w sposób niemal anonimowy - należy do tradycji złożonej z: Magna Charta Libertatum z 1215 (napisanej we Francji, w opactwie cystersów w Pontigny, przez Anglików zbuntowanych przeciw królowi), Petition of Rights z 1629, Bill of Rights z 1688, Deklaracji niepodległości Stanów Zjednoczonych z 1776. "Deklarować" to nie znaczy wprowadzać w życie czy decydować. "Deklarować" to wyraźnie wypowiedzieć i zapisać to, co stanowi prawo naturalne obecne w podświadomości ludzi i które było opisywane przez różne doktryny.

1790 - Refleksje na temat rewolucji francuskiej Edmunda Burke´a (1729-1797): krytyka koncepcji praw człowieka.

1790 - Krytyka władzy sądzenia KANTA. W tekście tym wyraża się przekonanie Kanta o konieczności połączenia wcześniejszych, wielkich Krytyk, które oddzielały od siebie teorię i praktykę oraz przyrodę i wolność. Władza sądzenia ma służyć jako ogniwo pośrednie między intelektem a rozumem. Uczucie przyjemności i przykrości ma pośredniczyć między władzą poznawczą a władzą pożądania. Kant przedstawia tu analizę sądów, nie występujących w poprzednich dziełach. Chodzi o sądy refleksyjne, w których dokonuje się subsumpcja tego, co szczegółowe, temu, co ogólne (sąd taki sprawia, że przechodzimy od szczegółu, który jest dany, do ogółu, podczas gdy w sądach determinujących podążamy od ogółu do szczegółu). Sąd refleksyjny pozwala zrozumieć (ponieważ jego zasadą jest teleologia), a nie poznać, podczas gdy sąd determinujący zapewnia nie rozumienie, lecz poznanie. Gdy w grę wchodzi celowość subiektywna, mamy do czynienia z sądami estetycznymi, a gdy obiektywna - z teleologicznymi. Stąd dwie wielkie części tego dzieła: 1) krytyka estetyki (piękno nie ma charakteru obiektywnego, jednak mimo to, ponieważ sądy smaku nie mają nic wspólnego z doznawaną rozkoszą czy przyjemnością, lecz rodzą się ze swobodnej gry naszych władz, sądy tego rodzaju mogą być powszechnie ważne), 2) krytyka teleologii naturalnej (bez pojęcia celowości wewnętrznej przyroda nie daje się pojąć, co ma szczególne znaczenie dla poznania istot żywych, które są samocelowe).



14/15
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach