1337-1350
- Bizancjum: Grzegorz Palamas (1296-1359). Jest to bojownik walczący z filozofią scholastyczną odwołującą się do Platona i Arystotelesa. Opowiada się za drogą mistyczną, która pozwala chrześcijaninowi osiągnąć świętość. Głosi konieczność uduchowienia ludzkiego ciała na drodze zjednoczenia (w Kościele) z ciałem Chrystusa. Koncepcja Grzegorza odnosi zwycięstwo na soborze z 1351 roku, a jego kanonizacja w 1358 potwierdza zwycięstwo ortodoksów nad zwolennikami racjonalizacji teologii. Myśl Grzegorza będzie rozwijać jego uczeń Mikołaj Kabazilas (1320-1398). Grzegorz kładzie nacisk na kenozę, która w swej zgodności z wewnętrzną logiką absolutu wyraża się w ekonomii zbawienia; głosi, że należy wyjść poza Boga, gdyż tym, co nie posiada żadnego praźródła, jest miłość. Wpływ myśli Grzegorza można odnaleźć w niemieckim idealizmie (Hegel, Schelling).

-    około 1360-1380 - Bizancjum: spór o Tomasza z Akwinu.
-    1360: emetrios Kydones (około 1324-1398) tłumaczy na język grecki Contra Gentiles Tomasza z Akwinu.
-    1380: Kalikst Angelikudes (około 1340-1420) pisze swoje dzieło: Przeciw Tomaszowi z Akwinu.

Spór, który punkt szczytowy osiągnie w 1452 roku, trwać będzie do upadku Konstantynopola. Leży on u źródeł określenia "bizantyjskie kłótnie", które oznacza spory równie zajadłe, jak jałowe.

789-814
- Zachód: Karol Wielki (ur. w 742) i Alkuin (730-804): renesans karoliński i pierwsi "scholastycy". Wyprowadzenie Europy Zachodniej z czasów barbarzyństwa jest nade wszystko zasługą Karola Wielkiego, który na terenie swego cesarstwa, głównie we Francji, zaczyna zakładać szkoły. Do tych szkół sprowadza skąd się da nauczycieli (stąd ich nazwa: "scholastycy"), wśród których najważniejszy jest pochodzący z Yorku Alkuin, mianowany przez Karola rektorem Szkoły Pałacowej (793). Przewodnią ideą jest tutaj chęć odnowienia wielkiej tradycji kulturalnej, w szczególności greckiej (Alkuin pragnie z Chartres uczynić nowe Ateny). Nauczanie filozofii ogranicza się jednak do kręgów dworskich. Organizacja polityczna, którą tworzy Karol Wielki, opiera się na ideach zawartych w Państwie Bożym św. Augustyna, zgodnie z którymi każda część państwa posiada swoją władzę świecką (książę) i duchową (biskup), które z kolei są podporządkowane władzy cesarskiej.

począwszy od 830
- Bagdad: "Dom mądrości": przekłady filozofii greckiej na arabski. W Bagdadzie, stanowiącym w latach 762-1055 nowe centrum kulturalne, muzułmańskie władze tworzą instytucję zajmującą się tłumaczeniem na syryjski, a następnie na arabski (urzędowymi tłumaczami są również chrześcijanie) tekstów greckich, wśród których znajduje się tak zwana Teologia Arystotelesa (w rzeczywistości ostatnie księgi dzieła Plotyna) oraz Księga przyczyn (wybór tekstów Proklosa). Teksty te wywrą ogromny wpływ.

około 830-870
- Bagdad: Al-Kindi: pierwszy muzułmański filozof Arab. Al-Kindi jest duszą koła tłumaczy w Bagdadzie. W swych dziełach (O rozumie, List o filozofii pierwszej) broni energicznie tezy, że nie ma sprzeczności między filozofią a Koranem. Pod tym wszakże warunkiem, że uzna się metafizykę Arystotelesa za naukę propedeutyczną, której prawdziwym dopełnieniem jest teologia. Pod wpływem neoplatonizmu Al-Kindi uważa, że Bóg to wieczne, niematerialne, różne od wszystkich rzeczy Jedno, którego nie są w stanie przedstawić żadne wyobrażenia.