Filozofia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Filozofia > Historia filozofii w datach > FILOZOFIA STAROŻYTNA  
  Jesteś tutaj
HISTORIA FILOZOFII W DATACH
FILOZOFIA STAROŻYTNA
Strona: 21/46
  Skocz do
Spis rozdziałów
Początek rozdziału
Koniec rozdziału
  Źródła
HISTORIA FILOZOFII W DATACH powstała na podstawie dwóch książek Dominique Folscheid: Wielkie daty filozofii starożytnej i średniowiecznej
oraz
Wielkie daty filozofii nowożytnej i współczesnej, które w przekładzie Jerzego Niecikowskiego i pod redakcją Wiktorii Krzemień ukazały się w Polsce w 2000 roku w serii  W CZYM RZECZ?.
  Szukacz
21/46

Osiągnięcia Arystotelesa:

1. Nowy podział filozofii (filozofia teoretyczna, praktyczna i poetyka).

a) Filozofia teoretyczna (od theoria), która jako jedyna rzeczywiście zasługuje na miano nauki, albowiem jest uniwersalna, poznaje za pomocą przyczyn i może być nauczana. Dzieli się ona na:
-    teologię, naukę o bytach wiecznych, nieruchomych i oddzielonych od materii;
-    matematykę, naukę o bytach, o ile są nieruchome i oddzielone od materii;
-    fizykę, naukę o bytach ruchomych i nieoddzielonych od materii.

b) Filozofia praktyczna (od praxis, czyli działalności, której rezultat nie jest czymś zewnętrznym w stosunku do działającego podmiotu) zajmuje się etyką, polityką, ekonomią, czyli wszelkimi dziedzinami ludzkiej działalności, która jest przejawem wolnego wyboru i zmierza do pożytecznych lub moralnych celów.

c) Poetyka (od poiesis, czyli działalności, której rezultat jest zewnętrzny w stosunku do działającego podmiotu) zajmuje się działaniem wytwórczym (tak rzemieślniczym, jak artystycznym).

Logika nie należy do tak podzielonej filozofii, gdyż stanowi jedynie jej narzędzie. Z innych powodów nie ma tu również metafizyki.

2. Stworzenie logiki (Organon), Arystoteles słusznie jest uważany za twórcę logiki (termin użyty przez Ksenokratesa dla oznaczenia dialektyki). Zostanie ona później nazwana organonem (narzędziem), gdyż zdaniem Arystotelesa nie stanowi ona nauki, lecz jej narzędzie. Nie jest to również logika formalna, abstrahująca od wszelkiej treści. W istocie stara się ona sformułować zasady funkcjonowania języka oraz określić kategorie myśli i prawa rządzące poznaniem.

-    Kategorie (od kategoria: "oskarżenie i sąd", czyli orzeczenie): rodzaje bytu. Wbrew temu, co twierdzili eleaci, pojęcie bytu nie jest jednoznaczne i nie da się, jak chciał Platon, sprowadzić do pojęcia istoty. Dlatego Arystoteles wprowadza dziesięć kategorii, które określają znaczenie, sposoby bycia i rodzaje bytu. Są to: substancja, ilość, jakość, stosunek, miejsce, czas, sytuacja, posiadanie, działanie, popęd.
-    Analityki pierwsze i drugie: zasady i prawidła poznania. Wykład prawideł, według których tworzy się zdania stanowiące wypowiedzi prawdziwe bądź fałszywe, teoria sylogizmu (jak wyciągać konieczne wnioski z prawdziwych przesłanek), definicja dedukcji (rozumowania wiodącego od ogółu do szczegółu) i indukcji (rozumowania od szczegółu do ogółu).

Przedstawiona w Analitykach... teoria nauki miała poważne reperkusje. Według niej, nauką w ścisłym sensie jest poznanie przyczyn oparte na zasadach czy aksjomatach. Te zasady każą nam cofać się aż do pierwszych zasad, które są niedowodliwe (albowiem są podstawą wszelkich możliwych dowodów). Tego rodzaju charakter ma zasada sprzeczności (to samo temu samemu nie może przysługiwać i nie przysługiwać w tym samym czasie i pod tym samym względem), która jest zarówno prawem bytu, jak myśli.

-    Topiki: teoria loci i nowy status dialektyki. Rozwinięte tutaj zostają zasady myśli dialektycznej (dialogicznej), która wychodzi od przesłanek jedynie prawdopodobnych (czyli od opinii). Wbrew temu, co twierdził Platon, dla Arystotelesa dialektyka nie jest więc najwyższą formą nauki, lecz metodą badań filozoficznych, która polega na klasyfikowaniu i rozpatrywaniu wszystkich opinii filozoficznych na dany temat.

Organon zawiera jeszcze rozprawy: O interpretacjiO dowodach sofistycznych.

-    Retoryka: sztuka przemawiania do całego człowieka. Ten tekst nie został zaliczony do Organonu, choć powinien do niego należeć, gdyż biorąc pod uwagę ludzkie namiętności, uzupełnia dialektykę, która ogranicza się wyłącznie do dziedziny słowa. By osiągnąć skuteczność perswazyjną, retoryka wymaga poznania ludzkich namiętności i obyczajów. Tekst zawiera teorię loci (punktów widzenia, z których rozważa się jakiś temat) oraz przedstawia słynne loci communes.



21/46
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach