Filozofia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Filozofia > Historia filozofii w datach > FILOZOFIA STAROŻYTNA  
  Jesteś tutaj
HISTORIA FILOZOFII W DATACH
FILOZOFIA STAROŻYTNA
Strona: 34/46
  Skocz do
Spis rozdziałów
Początek rozdziału
Koniec rozdziału
  Źródła
HISTORIA FILOZOFII W DATACH powstała na podstawie dwóch książek Dominique Folscheid: Wielkie daty filozofii starożytnej i średniowiecznej
oraz
Wielkie daty filozofii nowożytnej i współczesnej, które w przekładzie Jerzego Niecikowskiego i pod redakcją Wiktorii Krzemień ukazały się w Polsce w 2000 roku w serii  W CZYM RZECZ?.
  Szukacz
34/46

2. Kontynuacja starożytności

Metaforę heglowską o zawiasie historii musimy właściwie ocenić: owszem, w historii zaszedł zasadniczy zwrot, co nie znaczy wcale, że w pierwszym roku naszej ery za starożytnością zatrzasnęły się nagle drzwi.

-    Przede wszystkim większość ówczesnych filozofów o niczym nie wiedziała. Ci zaś, którzy wiedzieli cokolwiek, uważali, że chodzi jedynie o dość zwariowaną sektę (Pliniusz wspomina o amentia, czyli szaleństwie chrześcijan). W dodatku sekta podejrzewana była o ateizm i działalność wywrotową (chrześcijanie nie wierzyli w bogów, odrzucali ofiary i kult cesarza).
-    Przeważająca liczba filozofów bez specjalnych wahań dalej żyła pod wpływem wcześniejszych prądów, ignorując lub odrzucając chrześcijaństwo (Plotyn, Porfiriusz, Jamblich, Proklos, Damazy).
-    Wśród chrześcijan natomiast znajdujemy pisarzy, którzy nawrócili się, odebrawszy wcześniej wykształcenie w którejś z istniejących szkół filozoficznych. Stali się oni "Ojcami Kościoła". Ich dzieła wprawdzie nie koncentrują się już bezpośrednio na zagadnieniach filozofii, filozofia jednak jest ciągle obecna w toczonych przez nich sporach teologicznych.
-    "Ojcowie" często zwalczali wrogość wobec filozofii tych chrześcijan, którzy uważali, że sama wiara wystarczy, a filozofia jest co najmniej zbędna, jeśli nie całkiem szkodliwa. Frapujący jest fakt, że filozofia, która przeciwstawiała się chrześcijaństwu, sama ewoluowała w kierunku mistycznej religii, myśl chrześcijańska natomiast racjonalizowała się stopniowo i przerodziła z jednej strony w teologię, z drugiej zaś - w filozofię tout court. Ostatecznie mamy do czynienia z wielkim paradoksem - pod wpływem chrześcijaństwa filozofia raz na zawsze przestała uważać się za narzędzie zbawienia i weszła na drogę pojęciowej racjonalności, która zapewniła jej rozkwit.

Tak oto wśród bolesnych sprzeczności powstawał filozoficzny świat, który miał przygotować narodziny nowoczesnej kultury zachodniej.

około 10-50
- Filon z Aleksandrii (ur. w 20 p.n.e.): spotkanie judaizmu z hellenizmem. Filon, który był współczesnym Chrystusa, prawdopodobnie wcale go nie znał. Był Żydem, lecz paradoksalnie wywarł na myśl chrześcijańską wpływ dużo większy niż na myśl żydowską. Podstawowe tezy Filona:
-    Filozofia zawiera jakąś prawdę, lecz nie całą, ponieważ prawda ma swe ostateczne źródło w proroctwie (Mojżesz). Ale dlatego właśnie opierając się na objawieniu biblijnym, można na nowo zbudować filozofię integralną.
-    Logos nie jest Słowem chrześcijan, które jest tożsame substancjalnie z Ojcem, lecz zrodzonym z wieczności Pierworodnym-Dzieckiem-Boga, stanowiącym Jego obraz (z czego wynika, że człowiek jest obrazem obrazu).
-    Jedna i ta sama prawda wyrażona jest w Piśmie na dwa różne sposoby: bezpośrednio, z całą jasnością, i pośrednio (należy zatem odróżniać dosłowny i alegoryczny sens tekstu biblijnego).
-    Objawienie, które miało miejsce w czasie historycznym, prorok może zastosować do spraw ludzkich, przekładając boskie słowo, które jest Prawem, na przepisy prawne.
-    Moralność, którą zawiera Dekalog, lecz także niektóre filozofie (zwłaszcza stoicka), wbrew temu, co głoszą greccy mędrcy, propagujący ascezę jako sposób uwolnienia się od wpływu ciała, dotyczy całego człowieka.

około 27 (lub 29)-30
- Chrystus: paradoksalny wpływ na filozofię. Jak to się stało, że rewolucja o charakterze ściśle religijnym, jaką było chrześcijaństwo, wywarła aż taki wpływ na filozofię? Tak jak Sokrates, Jezus niczego nie napisał i zginął tragicznie. W odróżnieniu od Sokratesa jednak nie ma on w sobie nic z filozofa. Jego uczniowie również nie byli filozofami. A św. Paweł, który miał pewne pojęcie o filozofii (przede wszystkim stoickiej), w żadnym sensie nie był dla Chrystusa tym, czym był Platon dla Sokratesa. Chrystus nauczał w języku lokalnym (aramejskim) i na bardzo ograniczonym obszarze (żydowska Palestyna pod rzymską okupacją). W dodatku z niejasnych powodów (dla jednych był bluźniercą, dla innych - niebezpiecznym podżegaczem) przedwcześnie zginął śmiercią tragiczną (ukrzyżowanie). Lecz wszystko nabrało zupełnie innego wymiaru w momencie, gdy uczniowie uwierzyli w jego zmartwychwstanie (przyjęta data - 8 kwietnia 30 roku), poświadczające boskość jego osoby oraz niezwykłą wagę jego posłannictwa.

około 45-100
- Cztery Ewangelie: teksty opowiadające o słowach i czynach Chrystusa z perspektywy świadków i uczniów przenikniętych wiarą, która wydarzeniom nadaje sens.

-    Tradycyjna chronologia: przyjmuje się istnienie tekstu-źródła, "Mateusza aramejskiego" (około 45-50), stanowiącego podstawę dla Ewangelii; Marka (około 64]), Mateusza i Łukasza, do których dochodzi Jan (około 90-100). Teksty te zostały napisane po grecku.
-    Obecne badania "odmładzają" te daty (na przykład znalezione w Qumran fragmenty Marka datuje się na lata pięćdziesiąte).
-    Do Ewangelii dochodzą Listy oraz Dzieje apostolskie, ukończone około 62-63.

34-67
- Św. Paweł: wybitny apostoł. Był Żydem z Tarsu i obywatelem rzymskim, urodził się około 5-10, w latach 34-36 doznał gwałtownego nawrócenia na drodze do Damaszku. Od tej chwili poświęca się ewangelizacji antycznego świata i umiera jako męczennik w 67 roku. Zawdzięczamy mu pierwsze, niezmiernie ważne interpretacje, które pogłębiają ewangeliczne przesłanie.

-    Jego Listy apostolskie: 50-51: do Tesaloniczan (sens i cel historii; zmartwychwstanie ciała; doniosłość pracy); 53-56: do Galatów (w Chrystusie zanikają różnice między mężczyznami i kobietami, Żydami i Grekami); do Filipian (kenose Boga, który poniżył się w Chrystusie); 53-57: do Koryntian I (objawienie jest skandalem dla Żydów i szaleństwem dla pogan; człowiek cielesny i człowiek ducha; ciało jest świątynią duszy; wszystko jest dozwolone, jeśli człowiek należy do Chrystusa: przepisy prawne nie mają znaczenia; jeśli Chrystus nie zmartwychwstał, nasza wiara jest bez sensu); 57-58: do Rzymian (to, co możemy wiedzieć o Bogu, jest dostępne rozumowi ludzkiemu, lecz ludzie wyrzekli się prawdy; sumienie ma każdy człowiek, również poganin; sprzeczność Ja z samym sobą; nie pragnę tego, co czynię, nie czynię tego, co pragnę; zbawia wiara, a nie żydowskie Prawo); 61-63 (lub 53-56): do Kolosan (Bóg ponad żywiołami kosmicznymi); do Efezjan (wezwanie do pogan, by stworzyli jeden lud boży).



34/46
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach