Filozofia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Filozofia > Historia filozofii w datach > FILOZOFIA STAROŻYTNA  
  Jesteś tutaj
HISTORIA FILOZOFII W DATACH
FILOZOFIA STAROŻYTNA
Strona: 35/46
  Skocz do
Spis rozdziałów
Początek rozdziału
Koniec rozdziału
  Źródła
HISTORIA FILOZOFII W DATACH powstała na podstawie dwóch książek Dominique Folscheid: Wielkie daty filozofii starożytnej i średniowiecznej
oraz
Wielkie daty filozofii nowożytnej i współczesnej, które w przekładzie Jerzego Niecikowskiego i pod redakcją Wiktorii Krzemień ukazały się w Polsce w 2000 roku w serii  W CZYM RZECZ?.
  Szukacz
35/46

3. Dwa ważne momenty historyczne

49
- Sobór jerozolimski: chrześcijanie ułatwiają poganom nawrócenie, odrzucając żydowskie Prawo. Po długich sporach i po przyjęciu szeregu formuł kompromisowych dokonuje się rozdział między chrześcijaństwem a judaizmem, gdyż sobór przyjmuje, że obrzezanie (znak przynależności do wspólnoty) nie obowiązuje nawróconych. Wyróżnikiem chrześcijanina jest jego wiara.

50-52
- Przemowa św. Pawła na Areopagu (Ateny): Bóg chrześcijan i Bóg filozofów (Dzieje apostolskie, 17, 16-34). W Atenach apostoł Paweł zwraca się do znakomitego audytorium, złożonego z ludzi wykształconych w duchu synkretyzmu filozoficznego i religijnego. Paweł zaczyna od pochlebstwa, wspominając ołtarz, który Ateńczycy poświęcili "nieznanemu Bogu", co było zapewne wyrazem oczekiwania na Boga prawdziwego, to znaczy Jezusa Chrystusa. Jednakże zapowiedź "zmartwychwstania" (anastasis), która najpierw nie wywołuje niczyjego sprzeciwu, przeradza się natychmiast w tumult, kiedy wychodzi na jaw nieporozumienie: otóż audytorium początkowo brało anastasis za imię niższego bóstwa, towarzyszącego Chrystusowi. Krótko mówiąc, ci ludzie, którzy gotowi byli wysłuchać każdej informacji o wschodnich bóstwach, nie byli w stanie pojąć przesłania naruszającego wszystkie ich przekonania. Nawrócił się jednak jeden słuchacz. Nie wiemy o nim niczego. Lecz w cztery wieki później podawał się za niego pewien nieznany filozof (patrz Dionizy Pseudo-Areopagita). Bilans filozoficzny: przewrót w intelektualnych i religijnych wyobrażeniach starożytności. W grę wchodzą następujące sprawy:
-    Rewolucja dotycząca logosu: absolutne Słowo pochodzące od absolutu objawia absolutną prawdę i zwraca się do wszystkich ludzi, w tym do filozofów. Wcześniej natomiast filozofowie zwykli byli uznawać logos za domenę zaprzężoną do swej wyłącznej dyspozycji, religię zaś umieszczali w sferze mitu przeznaczonego dla ludu. Nowy problem: niepodzielność prawdy wywołuje rywalizację między rozumem i wiarą.
-    Rewolucja dotycząca Boga: absolut-Bóg jest Jedyny, lecz nie jest już jednością, albowiem stanowi Trójcę (trzy osoby złączone żywą więzią); Bóg nie jest już niewzruszoną istotą nieśmiertelną, absolutem obojętnym wobec historii świata i ludzi, lecz Bogiem ucieleśnionym, który zaznał cierpień, zmarł i zmartwychwstał.
-    Rewolucja dotycząca prawdy: prawda przestaje być abstrakcją lub przedmiotem, staje się ona podmiotem, a prawdziwa metoda polega na naśladowaniu Chrystusa ("Jam jest droga, prawda i życie").
-    Rewolucja dotycząca zbawienia: do zbawienia nie prowadzi już filozoficzne wtajemniczenie czy intelektualna przemiana, lecz miłość (Boga i bliźniego) i jest ono zwycięstwem nad śmiercią (zmartwychwstanie ciał), a nie tylko sposobem, jak z nią sobie poradzić.
-    Rewolucja w pojmowaniu istoty wydarzeń: wszystko, co istotne, rozgrywa się w ramach historii, a nie w niebie złożonym z idei czy pozaczasowych esencji.
-    Rewolucja w antropologii: ponieważ Chrystus jest wzorem i miarą człowieczeństwa (Ecce homo - powiedział Piłat, przedstawiając go tłumowi), człowiek jest jednością ciała i duszy, ma tylko jedno życie, a nie kilka, jest powołany do całościowego zbawienia. To wszystko stanowi podstawę godności ludzkiej osoby, która należąc do uniwersalnej wspólnoty jest niepowtarzalna, wolna i nieskończona (wszyscy ludzie są stworzeni na wzór i podobieństwo Boga, wszyscy z racji wspólnego Ojca są braćmi bez względu na płeć, rasę, narodowość i pozycję społeczną).
-    Rewolucja w dziedzinie polityki: zdecydowane odróżnienie Królestwa Bożego od królestwa ziemskiego.

Niemal żaden wielki filozof Zachodu jest nie do pomyślenia bez tych założeń, nawet ci, którzy uważali się za ateistów (ponieważ występowali przeciw chrześcijaństwu, co przez negację określało ich postawę). Przekonania, które zrodziło chrześcijaństwo, będą stanowić wspólną podstawę takich wielkich metafizyk i spekulacji, jak dzieła Malebranche´a, Fichtego, Schellinga, Hegla, Kierkegaarda itd., a także zaciążą na filozoficznych koncepcjach moralnych (Rousseau, Kant itd.). Rzecz ciekawa, nawet Spinoza nazywał Chrystusa "największym filozofem".

42-65
- Seneka (ur. około 4 p.n.e.): opanowanie moralne. Seneka, który w bardzo niespokojnych czasach angażował się w zmienne koleje życia publicznego, jest autorem tekstów napisanych w wielkim stylu stoickim, które wzywają do życia moralnego. Mędrzec jest, jego zdaniem, odporny na ciosy losu i niewzruszony (O stałości mędrca, około 42-49), mądrość jest prawdziwym lekarstwem duszy, dla której zdrowiem jest spokój (O spokoju duszy, 49-61). Szczytowym osiągnięciem Seneki są Listy do Lucyliusza (około 63-65), które będą inspirować wszystkie późniejsze koncepcje moralne. Seneka głosi tutaj, że dla mędrca dobrem jest cnota, a nie przyjemność, że wszystkie dobra są równe, a śmierć jest czymś obojętnym. Natomiast życie zgodne z naturą to zgoda duszy z samą sobą (O życiu szczęśliwym, około 57-60).

około 80-130
- EPIKTET (ur. około 60): wyzwolony niewolnik nauczycielem stoicyzmu. Epiktet, który urodził się we Frygii, był początkowo niewolnikiem. W związku z tym zachowała się słynna anegdota: kiedy Epikteta torturował jego pan Epafroditos, będący wyzwoleńcem Nerona, filozof uprzedził go, że może mu złamać nogę, a kiedy rzecz się stała, Epiktet miał rzekomo spokojnie stwierdzić: "przecież cię uprzedzałem!". Epiktet niczego nie napisał. Zachowały się jedynie notatki zrobione przez jego ucznia Flawiusza Ariana, składające się na Diatryby, które w połowie zaginęły, oraz Encheiridion, streszczenie szkolnego podręcznika. Diatryby to mieszanka argumentów i anegdot, które Epiktet rzucał ku pouczeniu swoich słuchaczy, aby ich wyzwolić z błędnych mniemań i przesądów. Gdy Domicjan wygnał z Rzymu wszystkich filozofów (około 94), Epiktet założył szkołę w Nikopolis w Epirze (obecna Grecja), do której zewsząd przyjeżdżali ludzie pragnący go poznać (między innymi cesarz Hadrian).



35/46
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach