Filozofia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Filozofia > Historia filozofii w datach > FILOZOFIA XVII WIEKU  
  Jesteś tutaj
HISTORIA FILOZOFII W DATACH
FILOZOFIA XVII WIEKU
Strona: 3/9
  Skocz do
Spis rozdziałów
Początek rozdziału
Koniec rozdziału
  Źródła
HISTORIA FILOZOFII W DATACH powstała na podstawie dwóch książek Dominique Folscheid: Wielkie daty filozofii starożytnej i średniowiecznej
oraz
Wielkie daty filozofii nowożytnej i współczesnej, które w przekładzie Jerzego Niecikowskiego i pod redakcją Wiktorii Krzemień ukazały się w Polsce w 2000 roku w serii  W CZYM RZECZ?.
  Szukacz
3/9

Rozprawa o metodzie: manifest i program.

Nacisk przyjaciół, by przedstawił opinii publicznej swą metodę, sprawia, że Kartezjusz ogłasza trzy szkice poprzedzone przedmową, którą była właśnie Rozprawa o metodzie. Znaczący jest cały tytuł dzieła: Rozprawa o metodzie dobrego kierowania rozumem i poszukiwania prawdy w naukach. Rozprawie towarzyszą: Dioptryka, MeteoryGeometria, które stanowią próbę zastosowania "metody". Warto zauważyć, że z perspektywy czasu całość dzieła oceniamy inaczej niż sam Kartezjusz - w pamięci potomnych zachowała się wyłącznie Rozprawa, autor natomiast najbardziej cenił Dioptrykę. Rozprawa: (I) Opisuje rozwój poglądów Kartezjusza; dowodzi, że aby całość wiedzy zbudować na pewnych podstawach, należy całkowicie zerwać z tradycją; głosi wreszcie, że niezbędna jest uniwersalna metoda, jeśli chce się uniknąć błędów, zjednoczyć naukę i osiągnąć prawdę pojętą jako oczywistość. (II) Przedstawia swoisty, nowy organon, zaopatrzony w zarys czterech zasad postulowanej metody (oczywistość, analiza, synteza, wyliczenie). (III) Prezentuje szkic "prowizorycznej" moralności, wzywającej do rozwagi i dobrowolnego stoicyzmu, która to moralność ma obowiązywać w życiu, dopóki filozofia nie uczyni oczekiwanego postępu. (IV) Pokazuje, że metoda prowadzi do metafizyki. Poza wszelkimi wątpliwościami leży teza: "myślę, więc jestem", która stanowi pierwszą zasadę filozofii. Istnieje również Bóg (dwa dowody - pierwszy, a posteriori, głosi, że niedoskonały rozum ludzki nie mógł wytworzyć doskonałej idei Boga, a drugi, a priori, pokazuje, że z samej istoty Boga wynika jego istnienie). Dusza ludzka natomiast jest tożsama z myśleniem, wskutek czego może istnieć niezależnie od ciała. (V) Kładzie fundamenty pod światopogląd mechanistyczny: Bóg stworzył świat, podporządkowując go prawom fizycznym, które rozum poznaje. Zwierzęta nie mają duszy, są więc zwykłymi maszynami. (VI) Głosi, że nauka prowadzi do powstania użytecznej techniki, dzięki czemu możemy się uważać za "władców i posiadaczy przyrody".

1641
- Medytacje o pierwszej filozofii KARTEZJUSZA. Najpierw dzieło ukazuje się po łacinie, a potem, nieco poprawione, wychodzi w roku 1647 pod tytułem Medytacje metafizyczne we francuskim przekładzie księcia de Luynes. Metafizyka jest tu przedstawiona ze względu na nią samą, a nie z punktu widzenia metody. Kartezjuszowi chodzi o swoiste ćwiczenie filozoficzno-duchowe. Pragnie on obalić poglądy sceptyków i wszelkiego rodzaju libertynów, dowodząc niezbicie za pomocą czystych rozumowań, które całkowicie abstrahują od wiary i dogmatów Kościoła, że Bóg istnieje, a dusza jest nieśmiertelna (co osiąga, odróżniając ją radykalnie od ciała). Medytacje: (I) Doprowadzają wątpienie do skrajności - nie tylko błądzimy i wątpimy, ale jest rzeczą całkiem możliwą, że Bóg nas oszukuje, albo że istnieje złośliwy demon, który zwodzi nas w sprawach z pozoru tak oczywistych, jak elementarne prawdy matematyczne. (II) Głoszą zasadę ego cogito, ego existo - żeby się mylić, trzeba istnieć, w ten sposób "ja myślę", akt myśli myślącej, tworzy pierwszą jasną i wyraźną ideę istnienia, która jest całkowicie niewątpliwa, w każdym razie wówczas, gdy Ja myśli (wprowadzenie temporalności). Dusza jest substancją myślącą, całkowicie różną od ciała. Wszystko, co nie jest substancją myślącą, jest substancją rozciągłą i stanowi przedmiot poznania naukowego (słynna analiza kawałka wosku). (III) Dzielą idee na trzy rodzaje: wrodzone, nabyte i urobione. Ponieważ idea nieskończoności (chodzi o nieskończoność pozytywną, a nie zaprzeczenie skończoności) jest śladem, który Bóg odcisnął w umyśle, Bóg istnieje (dowód psychologiczny). Świat natomiast jest podtrzymywany w istnieniu przez nieprzerwany akt boskiej kreacji. (IV) Głoszą, że fałsz i błąd wywodzą się z niewspółmierności między naszym skończonym rozumem a naszą nieskończoną władzą potwierdzania (wolność). (V) Przytaczają dowód ontologiczny - Bóg jest bytem bezwzględnie doskonałym, a więc musi istnieć. (VI) Wyprowadzają istnienie świata zewnętrznego z idei rzeczy cielesnych.

Medytacje zostały uzupełnione przez zbiór zarzutów autorstwa: Caterusa (I), uczonych skupionych wokół Mersenne´a (II), Hobbesa (III), Arnauda (IV), Gassendiego (V), grupy matematyków (VI) i Bourdina (VII), na które Kartezjusz udzielił odpowiedzi, uściślając swoje stanowisko. W polemicznych wywodach Kartezjusza na szczególną uwagę zasługuje koncepcja causa sui, według której Bóg jest przyczyną samego siebie.



3/9
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach