Filozofia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Filozofia > Historia filozofii w datach > FILOZOFIA XVII WIEKU  
  Jesteś tutaj
HISTORIA FILOZOFII W DATACH
FILOZOFIA XVII WIEKU
Strona: 8/9
  Skocz do
Spis rozdziałów
Początek rozdziału
Koniec rozdziału
  Źródła
HISTORIA FILOZOFII W DATACH powstała na podstawie dwóch książek Dominique Folscheid: Wielkie daty filozofii starożytnej i średniowiecznej
oraz
Wielkie daty filozofii nowożytnej i współczesnej, które w przekładzie Jerzego Niecikowskiego i pod redakcją Wiktorii Krzemień ukazały się w Polsce w 2000 roku w serii  W CZYM RZECZ?.
  Szukacz
8/9

1672
- De iure naturae et gentium (O prawie naturalnym i ludzkim) Samulea Pufendorfa (1632-1694): filozofia prawa opartego na rozumie. Kontynuując linię Grocjusza, Pufendorf opowiada się za autonomią naturalnego rozumu, aby w nim ugruntować prawo bez odwoływania się do teologii. Jego zdaniem obowiązki wynikające z prawa (obowiązki ludzkie i obywatelskie) nie pokrywają się z boskimi przykazaniami zawartymi w Piśmie Świętym. Dla dobra rodziny i społeczeństwa konieczne jest przejście od stanu naturalnego do stanu prawnego. Przejście to dokonuje się na mocy umowy, której strony osiągają zgodę (przy czym umowy nic nie ogranicza, może więc ona na przykład dopuszczać niewolnictwo). Pufendorf był jednym z autorów, z którymi dyskutował Rousseau.

1674-1675
- De la recherche de la vérité (O poszukiwaniu prawdy) Nicolasa MALEBRANCHE´A (1638-1715). Członek zakonu oratorian, Nicolas Malebranche, pragnął pogodzić ze sobą kartezjanizm i augustynizm, aby stworzyć prawdziwą filozofię chrześcijańską. Jego pierwsze dzieło, które spotkało się ze znacznym sukcesem, uznane zostało za wyraz czysto kartezjańskiego stanowiska, co okazało się pomyłką, gdy w 1678 ukazał się trzeci tom pracy. Rozwijając na swój sposób myśl Kartezjusza, Malebranche dochodzi do wielu tez oryginalnych: (I) Koncepcja "widzenia w Bogu" - ponieważ idee pochodzą wyłącznie od Boga i jedynie w Bogu istnieją jako wzorce wszelkich możliwych bytów, poznanie jest widzeniem w Bogu. (II) Idea "modlitwy naturalnej" - zwracając się do uniwersalnego rozumu, uczestniczymy jednocześnie w boskim Słowie, a zatem intelektualne skupienie jest modlitwą. (III) Teoria "przyczyn okazjonalnych" - tylko Bóg jest rzeczywistą przyczyną, co likwiduje wszystkie trudności, które zrodził dualizm kartezjański. Byty skończone stanowią jedynie "przyczyny okazjonalne". Mylimy się, sądząc, że ciało oddziałuje na duszę (i odwrotnie), w rzeczywistości stany duszy lub ruchy ciała stanowią jedynie okazję dla boskiej interwencji. (IV) Teoria świata - czymś innym jest czysta rozciągłość, którą pojmuje jedynie Bóg, a czymś innym stworzony świat materialny. Méditations chrétiennes et métaphysiques (Chrześcijańskie i metafizyczne medytacje) z 1699 wzbogacają doktrynę Malebranche´a o teorię ładu, z której wynika, że nauka w żadnym razie nie prowadzi do zbawienia. Aby osiągnąć to, co przeznaczył nam los, musimy odkryć pochodzący od Boga ład.

1677
- Etyka SPINOZY. Etyka to główne dzieło Spinozy, nad którym pracował od 1661, nie zgadzając się jednak na jego publikację (praca została ogłoszona w roku jego śmierci przez zaprzyjaźnionego z nim Ludwika Meyera). Pracując nad Etyką, Spinoza pisał równolegle Traktat o poprawie rozumu, w którym wyłożył zasady swojej metody (dzieło nieukończone). Etyka wywołała zdziwienie. Wahano się, jaki w istocie jest sens tekstu. Bo też to potężne dzieło jest bardzo trudne w odbiorze ze względu na geometryczny sposób (more geometrico) wykładu, polegający na tym, iż Spinoza przyjmuje definicje i aksjomaty, z których wyprowadza wszystkie swoje twierdzenia. Praca składa się z pięciu części: "O Bogu", "O naturze i pochodzeniu duszy", "O pochodzeniu i naturze afektów", "O niewoli ludzkiej, czyli o siłach afektów", "O mocy rozumu, czyli o wolności ludzkiej". Posługując się tradycyjnymi pojęciami filozoficznymi, które wszakże mają często specyficzne znaczenie, Spinoza buduje monumentalny system:
-    Rzeczywistość jako całość jest, zdaniem Spinozy, nieskończoną substancją, która jest przyczyną samej siebie i sama przez się musi być pojęta oraz posiada nieskończoną liczbę atrybutów (z których człowiekowi znane są dwa: myślenie i rozciągłość).
-    Substancja jako przyczyna i natura tworząca jest Bogiem, a jako skutek i natura stworzona - przyrodą.
-    Myślenie i rozciągłość nie są odrębnymi substancjami, a dusza nie jest przeciwieństwem ciała (jest ona tylko ideą ciała).
-    Człowiek jest skończonym modusem substancji; kieruje nim, jak wszystkimi istotami, chęć zachowania własnego istnienia (conatus).
-    Opierając się na powyższych przekonaniach, Spinoza poddaje krytyce i określa na nowo takie zasadnicze pojęcia, jak: wolność (stanowiąca dla Spinozy przeciwieństwo wolnej woli, która jest złudzeniem), przyczynowość (przeciwstawiona celowości, która nie istnieje) oraz dobro i zło (które nie istnieją jako takie, istnieje tylko to, co dobre i to, co złe).
-    Na podstawie tych przekonań Spinoza tworzy również typologię sposobów istnienia (nasze czyny są uwarunkowane przez uczucia, których źródłem są przedmioty i nasze idee).
-    Jedynie mędrzec zdobywający najwyższy stopień poznania (intelektualna miłość do Boga), a więc człowiek, który poznał siebie, świat i Boga, osiąga zbawienie, które jest kontemplacją życia (a nie śmierci), przynosi radość i wzrost energii do działania.

Pierwsi czytelnicy dostrzegli w Etyce to, co uważali za "spinozyzm" (w tym znaczeniu, jakie to określenie zyskało w czasie dyskusji na temat Traktatu teologiczno-politycznego). Dopiero idealiści niemieccy z ubiegłego stulecia (Fichte, Hegel czy Schelling) docenili spekulatywną wielkość tego dzieła.



8/9
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach