Filozofia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Filozofia > Historia filozofii w datach > FILOZOFICZNY WIEK XX  
  Jesteś tutaj
HISTORIA FILOZOFII W DATACH
FILOZOFICZNY WIEK XX
Strona: 3/22
  Skocz do
Spis rozdziałów
Początek rozdziału
Koniec rozdziału
  Źródła
HISTORIA FILOZOFII W DATACH powstała na podstawie dwóch książek Dominique Folscheid: Wielkie daty filozofii starożytnej i średniowiecznej
oraz
Wielkie daty filozofii nowożytnej i współczesnej, które w przekładzie Jerzego Niecikowskiego i pod redakcją Wiktorii Krzemień ukazały się w Polsce w 2000 roku w serii  W CZYM RZECZ?.
  Szukacz
3/22

1894
- Zasady metody socjologicznej Emila Durkheima (1858-1917); socjologia jako nauka o faktach społecznych. Tekst ten dla socjologii dążącej do tego, by zostać nauką, stał się czymś w rodzaju Rozprawy o metodzie. Pojawia się tutaj twierdzenie, że fakty społeczne mają własną, niesprowadzalną do psychologii specyfikę i że zachodzi konieczność traktowania "faktów społecznych jak rzeczy" (jak to robią ze swymi przedmiotami nauki przyrodnicze). Książka ta wywołała szereg stanowczych sprzeciwów. Dzisiaj za większą zasługę Durkheima uważa się raczej to, że do socjologii wprowadził statystykę, czyniąc z niej narzędzie weryfikacji hipotez, co zrobił w Le suicide (Samobójstwo, 1897). Reszta dzieła Durkheima - do której autor przywiązywał ogromną wagę - wskazuje, że szło mu głównie o reformę społeczną świadczącą o jego skłonnościach do socjologicznego imperializmu.

1894
- O treści i przedmiocie przedstawień Kazimierza Twardowskiego (1866-1938): opublikowana w Wiedniu w języku niemieckim rozprawa ucznia Franza Brentano stanowi jedno z ogniw prowadzących od epistemologicznego psychologizmu do antypsychologistycznej fenomenologii Edmunda Husserla.

1895
- Kazimierz Twardowski rozpoczyna działalność nauczycielską na Uniwersytecie we Lwowie. W jej wyniku ukształtuje się filozoficzna szkoła lwowsko-warszawska. Szkołę współtworzyło ponad stu uczonych, w większości filozofów i logików. Najważniejszymi postaciami byli: Kazimierz Ajdukiewicz, Stanisław Leśniewski, Jan Łukasiewicz, Tadeusz Kotarbiński, Alfred Tarski, Tadeusz Czeżowski. Szkoła wraz z brytyjską filozofią analityczną i filozofią Koła Wiedeńskiego jest inicjatorką współczesnej filozofii analitycznej.

1896
- Materia i pamięć Bergsona. W tym ważnym tekście, o podtytule "Esej o relacji między duszą a ciałem", autor dąży do tego, by przyznać materii i duchowi ich właściwe miejsce bez popadania w redukcjonizm o idealistycznym lub realistycznym (materialistycznym) charakterze. Zasadniczym przedmiotem analizy jest tutaj pamięć, której nie sposób, zdaniem Bergsona, sprowadzić do śladów w mózgu powstających w następstwie powtarzania danej czynności. Tej pamięci-nawykowi, która odnosi się zawsze do teraźniejszości, a nigdy do przeszłości, należy przeciwstawić pamięć-wspomnienie, która pokrywa się ze świadomością trwania. Oba rodzaje pamięci stale przenikają się wzajemnie, gdyż ciało jest organem, narzędziem i filtrem ducha, który w istocie jest pamięcią.

1896-1905
- Sigmund Freud (1856-1939): początki psychoanalizy. Psychoanaliza nie rodzi się na terenie filozofii, ale w jej późniejszym rozwoju odegrała bardzo poważną rolę, zmieniając dogłębnie naszą koncepcję człowieka (przez wskazanie roli nieświadomości) oraz podkreślając rolę funkcji, którą spełnia język (dzięki czemu psychoanaliza ma bliski związek z filozofią i oddala się od zajmujących obiektywistyczną postawę nauk przyrodniczych). Freud sam określił się mianem "awanturnika" i miał pełną świadomość, że naszą wizję człowieka zmienia w stopniu nie mniejszym niż darwinizm. Za tekst inaugurujący psychoanalizę tradycyjnie uważa się Traumdeutung (Objaśnianie marzeń sennych) z 1900 roku, przy czym nader pośpiesznie zinterpretowano tę książkę jako sprawozdanie z autoanalizy, jaką Freud przeprowadził, wskutek czego zrodził się swoisty mit na temat powstania psychoanalizy, gdy tymczasem wydaje się, że ten tekst ma raczej charakter czysto analityczny. Początkowo Freud zajmuje stanowisko fizjologiczne i neurologiczne, czyli scjentystyczne (choć trzeba przyznać, że ma też przekonania zapożyczone od Empedoklesa, Schopenhauera i Nietzschego, do których należałoby dodać jeszcze Leibniza); potem paradoksalnie uznaje chorobę za niezbywalny składnik życia i nadaje sens temu, co go pozornie nie miało. Interpretuje także to, co ukazuje się na powierzchni (przede wszystkim w postaci ludzkich zachowań) jako ekspresję konfliktowych procesów, które zachodzą w mrokach nieświadomości i dlatego nie są uchwytne dla osoby zainteresowanej. Wiele pojęć psychoanalitycznych weszło nie tylko do języka współczesnej filozofii, lecz stało się również składnikiem świadomości potocznej (nieświadomość, analiza, popęd, libido, superego, kompleks kastracyjny, narcyzm, projekcja, regresja itd.).

1897
- La modalité du jugement (Modalność sądu) Leona Brunschvicga (1869-1944): "idealizm krytyczny" i redukcja filozofii do poznania.

począwszy od 1898
- Estetyka i "absolutny historyzm" Benedetto Crocego (1866-1952).

1899
- Kultur- und Naturwissenschaften (Nauki o kulturze i nauki o przyrodzie) Heinricha Rickerta (1863-1936): filozofia jako system wartości.

1900
- Max Planck (1859-1947): rewolucja kwantowa. Została tutaj podważona zasada, że "przyroda nie robi skoków". W istocie wielkości fizyczne nie są ciągłe, ponieważ kwant energii jest wielkością dyskretną. A zatem zachodzi ziarnistość, a nie ciągłość - przyroda czyni więc skoki. To odkrycie - powitane z uznaniem przez Einsteina - zostanie rozwinięte przez Bohra i Heisenberga. Prowadzi ono do redukcji wprowadzonego przez Galileusza przeciwieństwa między "dlaczego" i "jak" oraz między faktem a prawem. Albowiem nie chodzi już tylko o to, żeby wiedzieć, jak działa przyroda, lecz o to, dlaczego jest taka, jaka jest.



3/22
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach