Filozofia
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Filozofia > Historia filozofii w datach > FILOZOFICZNY WIEK XX  
  Jesteś tutaj
HISTORIA FILOZOFII W DATACH
FILOZOFICZNY WIEK XX
Strona: 22/22
  Skocz do
Spis rozdziałów
Początek rozdziału
Koniec rozdziału
  Źródła
HISTORIA FILOZOFII W DATACH powstała na podstawie dwóch książek Dominique Folscheid: Wielkie daty filozofii starożytnej i średniowiecznej
oraz
Wielkie daty filozofii nowożytnej i współczesnej, które w przekładzie Jerzego Niecikowskiego i pod redakcją Wiktorii Krzemień ukazały się w Polsce w 2000 roku w serii  W CZYM RZECZ?.
  Szukacz
22/22

1966
- Człowiek jednowymiarowy Marcusego: od "fenomenologii świadomości wyalienowanej" do krytyki (uwieńczonej sukcesem) "systemu" (kapitalizmu i konsumeryzmu).

1966
- Dialektyka negatywna Theodora W. Adorno (1903-1969): w poszukiwaniu nietożsamości. Jest to jedna z zasadniczych prac Adorno, autora dzieła Minima moralia z 1951 roku, współzałożyciela (wraz z Horkheimerem) Szkoły Frankfurckiej, niestrudzonego przeciwnika globalnych syntez i wszelkich uroszczeń do wiedzy absolutnej. W dziele tym Adorno krytykuje tę historyczną formę rozumu, która swą kulminację osiąga w zasadzie tożsamości; uważa, iż z zasady tej uczyniono narzędzie zniewolenia. Kategoria "dekompozycji", obecna w całej twórczości Adorno, odgrywa tutaj centralną rolę. Należy ją również powiązać ze stałym zainteresowaniem Adorno awangardowymi formami sztuki, które, jego zdaniem, słusznie przeciwstawiają się złudnemu światu tożsamości (patrz Teoria estetyczna z 1970 - dzieło niedokończone).

1966
- Les mots et les choses (Słowa i rzeczy) Michela Foucaulta (1926-1984). Michel Foucault, który cieszył się już wcześniej uznaniem z powodu swej błyskotliwej (choć bardzo krytykowanej) Historii szaleństwa w dobie klasycyzmu (1961), odniósł ogromny sukces dzięki Słowom i rzeczom, stanowiącym dzieło fascynujące, mimo że wysoce niejasne. Zapewniło mu ono pozycję mistrza duchowego dla znacznej części pokolenia ówczesnych intelektualistów (choć pozostała część odniosła się do książki sceptycznie, czy zgoła krytycznie). Jest z pewnością zbyt wcześnie, by można było stwierdzić, w jakim stopniu sukces Foucaulta był efektem mody panującej w czasie, gdy "śmierć człowieka" była tematem szczególnie popularnym. Foucault bada przede wszystkim założenia umożliwiające wytwarzanie wiedzy, której produktem jest również "człowiek" (co stanowi uzasadnienie dla badań nad genealogią zarówno jego powstania, jak i jego "śmierci"). Ta metoda wymaga badań historycznych pozwalających uchwycić épistéme (ramy określające myśl danej epoki). Choć mamy tu oczywiście do czynienia ze swoistą konstrukcją pojęciową, dzisiaj trudno jest stwierdzić, czy tego rodzaju projekt, który próbuje zastąpić filozofię "archeologią wiedzy" (tytuł książki z 1967), rzeczywiście należy do filozofii.

1979
- Das Prinzip Verantwortung (Zasada odpowiedzialności) Hansa Jonasa (1903-1993): etyka techniki. Ten tekst Jonasa jest jednym z największych filozoficznych sukcesów wydawniczych mijającego stulecia. Z wielką swadą autor pokazuje nam, jak groźne wyzwanie stanowi ostatni rozwój biotechnologii, która zmienia samą istotę ludzkiego działania, tradycyjna etyka zaś nie zabiera w tej sprawie głosu. Etyki tradycyjne są moralnością dotyczącą tego, co bliskie (w czasie, lub w przestrzeni, lub też dotyczą bliźniego), gdy tymczasem rodzą się siły wciągające do gry to, co dalekie (cały świat, przyszłość ludzkości), czyniąc problemem to, co nim nigdy nie było - przyszłe istnienie istot ludzkich (jako istot moralnych) w ludzkim świecie. W obliczu tego wyzwolonego z kajdan prometeizmu jedyną praktyczną odpowiedzią staje się etyka odpowiedzialności, stosująca "heurystykę trwogi", która zmusza nas do odpowiedzi na wezwanie (stąd nasza odpowiedzialność) bytu, zawarte w pojęciu człowieka.

1983
- L´etre et l´esprit (Byt i duch) Claude´a Bruaire´a (1932-1986): byt ducha i ontologia daru. Praca ta stanowi ukoronowanie dzieła, stojącego na wysokim poziomie spekulatywnym, które poświęcone było badaniom dotyczącym absolutu, ciała i zagadnieniom medycyny. To dzieło jest jednak zbyt "świeże", by z całą pewnością wyjść z historycznego "czyśćca". Stwierdzając niezdolność tak zwanych filozofii spirytualistycznych do położenia kresu tym wszystkim poczynaniom, które sprowadzają byt człowieka do jego empirycznych przejawów (do "przedmiotu złożonego z ciała i kości"), Claude Bruaire dowodzi, że rzeczywistość ducha dopóty pozostanie fantomem, dopóki nie odkryjemy bytu ducha. Ten byt, odrzucany lub zapominany przez filozofów, jest w swoich najrozmaitszych przejawach (jako uśmiech albo tajemnica dzieciństwa, czy też jako spotkanie z Innym) w całości dostępny każdemu. Zdaniem filozofa, ejdetyczna analiza ducha pozwala przeskoczyć arbitralne rozróżnienie między esencją i egzystencją, a także pozwala odkryć byt ducha jako bycie darem (bycie dane samemu sobie, co jest równoznaczne z wolnością). Według Bruaire´a, zanurzony w przyrodzie i historii człowiek jest bytem historycznym i ucieleśnionym, lecz staje się bytem-dla-siebie, wykonując ruch konwersji ku sobie. Jednakże wobec niemożności zamknięcia się w sobie samym, człowiek zmuszony jest uznać "ślepy obowiązek", który ujawnia mu, że nie jest swym własnym źródłem. Sprawia to, że zaczyna pojmować siebie jako zadłużonego wobec swego bytu, co stanowi podstawę moralnego istnienia.



22/22
[góra strony]
Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach