Właściwa strona - http://www.wiw.pl/Astronomia/0001a3-historia.asp Wiw Matematyka i przyroda: Astronomia Biologia Fizyka Matematyka Humanistyka: Historia Kultura antyczna Literatura Plastyka Inne: Szkoły wyższe Biblioteka Wszechświat w obrazkach Słowniki Nowinki Nowości Jesteś tutaj: Wirtualny Wszechświat Astronomia Historia astronomii Tematy - Historia astronomii - Astronomia przedteleskopowa - Astronomia starożytnego Egiptu i Mezopotamii - Astronomia starożytnej Grecji - Średniowieczna astronomia islamu - Astronomia średniowieczna i renesansowa w Europie - Astronomia nowożytna - Astronomia i astrofizyka XX wieku - Astronomia w Polsce - Narzędzia i metody astronomii - Astronomia sferyczna i praktyczna - Badania kosmiczne - Układ Słoneczny - Słońce - Galaktyki - Kosmologia - Niebo w tym miesiącu - Eseje Szukacz Przeszukaj za pomocą Szukacza: witrynę Astronomia cały Wirtualny Wszechświat Przeszukaj inne witryny wydawnictwa Prószyński i S-ka Jak zadawać pytania? Średniowieczna astronomia islamu W wiekach średnich największy wpływ na rozwój astronomii miały dokonania astronomów islamu i prowadzone przez uczonych europejskich poszukiwania doskonalszej wersji systemu Ptolemeusza, które zaowocowały ostatecznie modelem heliocentrycznym Mikołaja Kopernika 1473-1543. Między VIII i XIV w. astronomia rozwijała się bujnie w krajach islamu: na Bliskim Wschodzie, w Afryce Północnej i w mauretańskiej Hiszpanii. Zadecydowały o tym dwa czynniki: geograficzna bliskość tych obszarów w stosunku do światowych ośrodków nauki starożytnej, gdzie przechowywano teksty naukowe, oraz praktyki religii islamu, które stawiały przed astronomią wiele zadań, dotyczących rachuby czasu kalendarz księżycowy, wymóg pięciokrotnego odmawiania modlitwy w ciągu dnia i wyznaczania kierunku ku Mekce w dowolnym miejscu na Ziemi. W IX w. większość greckich traktatów naukowych, w tym "Almagest" Ptolemeusza, została już przełożona na arabski. Poprzez Hiszpanię dzieła te - z powstałymi równolegle z tłumaczeniami komentarzami, kompilacjami i streszczeniami - trafiały do Europy Zachodniej. W taki na przykład sposób najważniejsze idee geocentrycznego modelu Ptolemeusza zostały rozpropagowane przez "Elementy" bagdadzkiego astronoma Ahmeda al-Farghaniego IX w.. Dzieło to przełożył w Toledo na łacinę w pierwszej połowie XII w. Jan z Sewilli, a kilkadziesiąt lat później, po raz drugi, Gerard z Cremony, który był także tłumaczem "Almagestu". Uczeni islamu wnieśli duży wkład w rozwój astronomii sferycznej rozwiązywanie trójkątów na sferze, co odzwierciedla terminologia przejęta z języka arabskiego: zenit, nadir, azymut. Świadectwem zainteresowania uczonych islamu katalogiem 1022 gwiazd z "Almagestu" jest jego krytyczna rewizja, opracowana w X w. przez Abd al-Rahmana al-Sufiego 903-986. Wraz z rozprzestrzenianiem się w Europie arabskiej wersji astrolabium płaskiego - przyrządu służącego do rozwiązywania zadań astronomii sferycznej, będącego jednocześnie miniaturową mapą nieba - upowszechniały się arabskie nazwy najjaśniejszych gwiazd. W krajach islamu funkcjonowały również duże obserwatoria astronomiczne, wyposażone w instrumenty i mające liczny personel; do najbardziej znanych zalicza się obserwatorium w Maradze. Astronomowie islamu próbowali wyznaczyć dokładniejsze parametry orbit w systemie Ptolemeusza i konstruować lepsze fizyczne modele Wszechświata. Thabit ben Qurra IX w., pragnąc wyjaśnić rozbieżność między obserwowaną wartością precesji a błędną wartością, podaną przez Ptolemeusza, opracował nową teorię tego zjawiska. Muhammad al-Battani ok. 854-929 na podstawie własnych obserwacji poprawił wiele parametrów modelu geocentrycznego m.in. orbitę Słońca. Jego "Zij", czyli "Tablice astronomiczne", zostały w XII w. przełożone na łacinę i były wykorzystywane przez astronomów europejskich. Wielką popularnością cieszyły się "Tablice toledańskie" mauretańskiego astronoma al-Zarqaliego Arzachela; XI w., które szybko zostały przetłumaczone na łacinę. Interesujące były próby usunięcia z modelu Ptolemeusza ekwantu, który przeszkadzał w konstrukcji systemu realnych sfer unoszących planety i nie pasował do filozoficznej koncepcji doskonałego ruchu jednostajnego. Wśród autorów najważniejszych prac, które zawierały krytykę tego mechanizmu w systemie Ptolemeusza i przedstawiały rozwiązania zastępcze, należy wymienić: Ibn al-Haithama Alhazena; 965-ok. 1040 z Kairu, Ibn Ruszda Awerroesa; 1126-1198 z mauretańskiej Andaluzji, Ibn Ishaka al-Bitrudżiego XII w., również Andaluzyjczyka, Nasira al.-Din al-Tusiego XII w. z Maragi i Ibn al-Shatira XIV w. z Damaszku. Jarosław Włodarczyk Wiw - strona główna | Astronomia i kosmologia | Biologia | Fizyka | Matematyka | Historia | Kultura antyczna | Literatura | Szkoła-Plastyka | Nowinki | Nowości | Szkoły wyższe | Biblioteka | Wszechświat w obrazkach | Słowniki | Copyright Prószyński i S-ka SA 2000. All rights reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.