Właściwa strona - http://www.wiw.pl/astronomia/0004-historia.asp Wiw Matematyka i przyroda: Astronomia Biologia Fizyka Matematyka Humanistyka: Historia Kultura antyczna Literatura Plastyka Inne: Szkoły wyższe Biblioteka Wszechświat w obrazkach Słowniki Nowinki Nowości Jesteś tutaj: Wirtualny Wszechświat Astronomia Historia astronomii Tematy - Historia astronomii - Astronomia przedteleskopowa - Astronomia starożytnego Egiptu i Mezopotamii - Astronomia starożytnej Grecji - Średniowieczna astronomia islamu - Astronomia średniowieczna i renesansowa w Europie - Astronomia nowożytna - Astronomia i astrofizyka XX wieku - Astronomia w Polsce - Narzędzia i metody astronomii - Astronomia sferyczna i praktyczna - Badania kosmiczne - Układ Słoneczny - Słońce - Galaktyki - Kosmologia - Niebo w tym miesiącu - Eseje Szukacz Przeszukaj za pomocą Szukacza: witrynę Astronomia cały Wirtualny Wszechświat Przeszukaj inne witryny wydawnictwa Prószyński i S-ka Jak zadawać pytania? Astronomia w Polsce [ 1 ] [ 2 ] Początki astronomii uniwersyteckiej w Polsce sięgają 1405 r., gdy w Akademii Krakowskiej Jan Stobner ufundował katedrę astronomii. W roku 1459 powstała ponadto katedra astrologii, zajmująca się nie tylko horoskopami, lecz również astronomią praktyczną. Do najwybitniejszych uczonych owych czasów należeli Marcin Król z Żurawicy ok.1422-1460 i jego uczeń Marcin Bylica z Olkusza 1433-1493, który przekazał w darze swojej Alma Mater instrumenty astronomiczne, przechowywane do dziś w Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego. W drugiej połowie XV w., dzięki wykładom m.in. Jana z Głogowa 1445-1507 i Wojciecha z Brudzewa 1445-1495, Akademia Krakowska zasłynęła z wysokiego poziomu wiedzy astronomicznej, przyciągając wielu uczonych i studentów, nawet z dalekich stron. Był wśród nich przybyły do Krakowa w 1491 r. Mikołaj Kopernik 1473-1543, przyszły autor wiekopomnego dzieła "O obrotach" De revolutionibus. W XVI i XVII w. astronomia krakowska utraciła swoją silną pozycję, mimo że niektórzy profesorowie nadal interesowali się teorią Kopernika. Należał do nich Jan Brożek z Kurzelowa 1585-1652, który, choć nie mógł wykładać podstaw teorii heliocentrycznej dzieło Kopernika znajdowało się na indeksie, gromadził jednak wszelkie materiały dotyczące wielkiego astronoma. Obserwatorium Jana Heweliusza, zbudowane na dachach jego trzech gdańskich kamienic. Wynalazek lunety i odkrycia Galileusza sprawiły, że z początkiem XVII w. nastąpił wzrost zainteresowań astronomią. Europejski rozgłos zyskał gdański astronom Jan Heweliusz 1611-1687, dysponujący własnym, dobrze wyposażonym obserwatorium astronomicznym, zlokalizowanym na dachach swoich domów. Do ważniejszych dzieł Heweliusza należą: "Selenografia" Selenographia wyd. 1647, w której znalazły się szczegółowe, starannie wykreślone mapy Księżyca; "Kometografia" Cometographia wyd. 1668, gdzie można znaleźć opisy i rysunki około 400 komet, w tym 9 odkrytych przez samego Heweliusza; oraz wydane pośmietnie "Prodromus astronomiae", zawierające atlas i katalog 1564 gwiazd. Opracowując atlas nieba, Heweliusz zaproponował wprowadzenie kilku nowych gwiazdozbiorów, wśród nich Tarczy Sobieskiego, na cześć polskiego króla, który udzielał astronomowi znacznego wsparcia. Prezentacja działania olbrzymiego teleskopu Heweliusza odbyła się poza murami Gdańska. Pierwsza połowa XVIII w. charakteryzowała się znaczną stagnacją nauki w Polsce, a więc i astronomii. Przełomem było utworzenie nowoczesnych obserwatoriów astronomicznych. Pierwsze z nich powstało w Wilnie w 1753 r. za sprawą ks. Tomasza Żebrowskiego 1714-1758, ale intensywny rozwój badań w tej placówce nastąpił po roku 1764, gdy kierownictwo objął ks. Marcin Poczobut-Odlanicki 1728-1808. Mimo że po powstaniu listopadowym Uniwersytet Wileński został zamknięty, obserwatorium kontynuowało prace aż do 1876 r. Otwarcie Obserwatorium Krakowskiego nastąpiło w 1792 r., a jego pierwszym dyrektorem został Jan Śniadecki 1756-1830, entuzjasta Kopernika i autor pierwszej w języku polskim rozprawy poświęconej temu wybitnemu uczonemu "O Koperniku", 1802. Przez krótki czas 1764-1773 istniało również obserwatorium w Poznaniu, zorganizowane przez ks. Józefa Rogalińskiego 1728-1802 przy tamtejszym kolegium jezuickim. Obserwatorium Warszawskie zostało założone w 1825 r. przez Franciszka Armińskiego 1789-1848. W znajdującej się pod zaborami Polsce rozwój astronomii był niewielki, a nieprzerwaną działalność utrzymywały jedynie obserwatoria w Krakowie i Warszawie. Wśród astronomów krakowskich wyróżnił się Maurycy Pius Rudzki 1862-1916, jeden z pionierów teorii budowy gwiazd, dyrektor obserwatorium w latach 1902-1916. Spod jego pióra wyszły dwa znakomite podręczniki akademickie: "Fizyka Ziemi" 1909 oraz "Astronomia teoretyczna" 1914. Obserwatorium Astronomicznym w Warszawie kierował w latach 1848-1869 Jan Baranowski 1800-1879, który zasłynął jako autor pierwszego tłumaczenia z łaciny na język polski dzieła Kopernika "O obrotach" 1854. Jego najwybitniejszym pomocnikiem był Adam Prażmowski 1821-1885, prekursor polskiej astrofizyki, odkrywca polaryzacji światła korony słonecznej. W latach 1869-1915 kierownictwo Obserwatorium Warszawskiego przeszło w ręce astronomów rosyjskich. [ 1 ] [ 2 ] Wiw - strona główna | Astronomia i kosmologia | Biologia | Fizyka | Matematyka | Historia | Kultura antyczna | Literatura | Szkoła-Plastyka | Nowinki | Nowości | Szkoły wyższe | Biblioteka | Wszechświat w obrazkach | Słowniki | Copyright Prószyński i S-ka SA 2000. All rights reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.