Właściwa strona - http://www.wiw.pl/astronomia/0203-narzedzia.asp Wiw Matematyka i przyroda: Astronomia Biologia Fizyka Matematyka Humanistyka: Historia Kultura antyczna Literatura Plastyka Inne: Szkoły wyższe Biblioteka Wszechświat w obrazkach Słowniki Nowinki Nowości Jesteś tutaj: Wirtualny Wszechświat Astronomia Narzędzia i metody astronomii Tematy - Historia astronomii - Narzędzia i metody astronomii - Teleskopy i detektory - Instrumenty pomocnicze i techniki obserwacyjne - Pozaziemskie obserwatoria astronomiczne - Astronomia sferyczna i praktyczna - Badania kosmiczne - Układ Słoneczny - Słońce - Galaktyki - Kosmologia - Niebo w tym miesiącu - Eseje Szukacz Przeszukaj za pomocą Szukacza: witrynę Astronomia cały Wirtualny Wszechświat Przeszukaj inne witryny wydawnictwa Prószyński i S-ka Jak zadawać pytania? Pozaziemskie obserwatoria astronomiczne [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] Wyniesienie w przestrzeń kosmiczną instrumentów astronomicznych dało szanse obserwowania nieba w promieniowaniu, które nie dochodzi do powierzchni Ziemi z powodu ekranującego działania jej atmosfery. Przed astronomią otworzyło to ogromne możliwości badania zjawisk i procesów zachodzących we Wszechświecie w całym zakresie widma promieniowania elektromagnetycznego. Wykorzystanie tych szans zrewolucjonizowało wiedzę o Kosmosie. Obiektem pierwszych obserwacji astronomicznych wykonanych z orbity okołoziemskiej była najbliższa i najjaśniejsza gwiazda, Słońce. Już 7 marca 1962 r. w USA wystrzelono sztucznego satelitę Ziemi OSO 1 Orbiting Solar Observatory, przeznaczonego do obserwacji Słońca, który zapoczątkował serię siedmiu tego typu obiektów ostatni wystartował we wrześniu 1971 r.. Zostały one wyposażone w detektory promieniowania nadfioletowego ultrafioletowego, rentgenowskiego i gamma, a ich celem były przede wszystkim obserwacje obszarów aktywnych na powierzchni Słońca, korony słonecznej, a także pomiary strumienia neutronów oraz składowej słonecznej i galaktycznej promieniowania kosmicznego. Obserwacje promieniowania słonecznego na różnych częstościach należały do głównych punktów programu pracy trzech załóg stacji orbitalnej Skylab, o której jest mowa w części Badania Ziemi. Po raz pierwszy na przykład przeprowadzono systematyczną analizę struktur korony słonecznej. Badaniom Słońca poświęcono też wiele eksperymentów realizowanych z pokładu satelitów i sond kosmicznych. Przykładem mogą być niektóre polskie dokonania w tej dziedzinie: pierwszy polski eksperyment satelitarny, przeprowadzony w 1973 r. z pokładu satelity Interkosmos 9 - Kopernik 500, dotyczący m.in. badań widm dynamicznych sporadycznego promieniowania Słońca w zakresie 0,6-6,0 MHz; a także badania przepływu energii w zjawisku rozbłysku słonecznego, wykonane za pomocą spektrofotometru rentgenowskiego z pokładu satelity Koronas, wyniesionego na orbitę okołoziemską 2 marca 1994 r. Szczególne zasługi w kompleksowych badaniach Słońca położył satelita amerykański SMM Solar Maximum Mission, który został wystrzelony 14 lutego 1980 r. na orbitę kołową wokół Ziemi, oddaloną od powierzchni o około 560 km. Obiekt o masie 2315 kg był wyposażony w koronograf oraz fotometry i spektrometry, umożliwiające rejestrację promieniowania w zakresie długości fali od 10 -5 do 10 3 nanometrów nm. Po niespełna 10 miesiącach niezawodnego działania SMM uległ uszkodzeniu, ale okazało się, że można go naprawić. W kwietniu 1984 r., po trzyletnich przygotowaniach, załoga promu kosmicznego Challenger lot STS-11 przechwyciła zepsutego satelitę, ściągnęła go do luku wahadłowca, usunęła uszkodzenie i ponownie umieściła na odpowiedniej orbicie okołoziemskiej. Była to pierwsza tego typu operacja w przestrzeni kosmicznej. Od 9 kwietnia 1984 r. SMM funkcjonował już normalnie. Zaobserwował około 10 tys. wybuchów na Słońcu, zarejestrował promieniowanie gamma z kilkunastu źródeł we Wszechświecie, odkrył 10 nowych komet muskających Słońce, a na początku 1986 r. śledził kometę Halleya. Drugiego grudnia 1989 r. wszedł w górne warstwy atmosfery Ziemi i spłonął nad Oceanem Indyjskim. Amerykański satelita Solar Maximum Mission. Ryc. NASA. Wnikliwe badania zjawisk i procesów zachodzących w koronie słonecznej umożliwił japoński satelita Yohkoh Solar A, wystrzelony 30 sierpnia 1991 r. na orbitę okołoziemską o perygeum i apogeum wynoszących, odpowiednio, 526 i 795 km. Jego dwa teleskopy rentgenowskie, zespół szerokopasmowych detektorów oraz czterozakresowy spektrometr umożliwiły poznanie wielu nowych zjawisk w koronie i zrozumienie procesów wydzielania się ogromnych ilości energii, obserwowanych jako tzw. rozbłyski słoneczne. Solar and Heliospheric Observatory czyli SOHO. Fot. NASA. Najbardziej zaawansowanym z dotychczasowych pozaziemskich obserwatoriów słonecznych jest sonda kosmiczna SOHO Solar and Heliospheric Observatory, która po starcie z Ziemi 2 grudnia 1995 r. została umieszczona na orbicie okołosłonecznej, poruszając się w taki sposób, że stale znajduje się między Ziemią i Słońcem w pobliżu punktu oddalonego od Ziemi o około 1,5 mln km jest to tzw. punkt Lagrange'a L1 układu Słońce-Ziemia. Dzięki takiemu usytuowaniu sonda monitoruje Słońce w sposób ciągły, przesyłając do jednej z trzech aktualnie widzianych stacji odbiorczych na Ziemi w Australii, Hiszpanii lub USA strumień danych o stanie aktywności słonecznej, niosący w ciągu sekundy 200 kilobitów informacji. Dane te pochodzą z aparatury, w której skład wchodzi układ teleskopów, spektrometrów i koronografów do obserwacji atmosfery i korony Słońca oraz przyrządów do analizy in situ składu izotopowego jonów wiatru słonecznego. Oprócz permanentnego śledzenia Słońca SOHO obserwował na przełomie kwietnia i maja 1996 r. kometę Hyakutake oraz odkrył kilka nowych komet muskających Słońce. [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] Wiw - strona główna | Astronomia i kosmologia | Biologia | Fizyka | Matematyka | Historia | Kultura antyczna | Literatura | Szkoła-Plastyka | Nowinki | Nowości | Szkoły wyższe | Biblioteka | Wszechświat w obrazkach | Słowniki | Copyright Prószyński i S-ka SA 2000. All rights reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.