Właściwa strona - http://www.wiw.pl/astronomia/1002-galaktyki.asp Wiw Matematyka i przyroda: Astronomia Biologia Fizyka Matematyka Humanistyka: Historia Kultura antyczna Literatura Plastyka Inne: Szkoły wyższe Biblioteka Wszechświat w obrazkach Słowniki Nowinki Nowości Jesteś tutaj: Wirtualny Wszechświat Astronomia Galaktyki Tematy - Historia astronomii - Narzędzia i metody astronomii - Astronomia sferyczna i praktyczna - Badania kosmiczne - Układ Słoneczny - Słońce - Galaktyki - Typy i klasyfikacja galaktyk - Promieniowanie galaktyk normalnych - Powstanie i ewolucja galaktyk - Ciemna materia w galaktykach - Galaktyki aktywne - Radioźródła pozagalaktyczne - Galaktyki Seyferta - Kwazary - Lacertydy - Aktywne jądra galaktyk - Rozmieszczenie galaktyk - Układ Lokalny galaktyk - Grupy galaktyk - Supergromada Lokalna - Gromady galaktyk - Ciemna materia - Kosmologia - Niebo w tym miesiącu - Eseje Szukacz Przeszukaj za pomocą Szukacza: witrynę Astronomia cały Wirtualny Wszechświat Przeszukaj inne witryny wydawnictwa Prószyński i S-ka Jak zadawać pytania? Promieniowanie galaktyk normalnych W dobrym przybliżeniu na świecenie galaktyk w promieniach widzialnych składa się suma emisji miliardów gwiazd, wchodzących w ich skład. W innych dziedzinach widma elektromagnetycznego gwiazdy nie stanowią na ogół głównego źródła promieniowania galaktyk. Typowa jasność galaktyk normalnych w zakresie radiowym mieści się w przedziale od 10 28 watów W dla galaktyk karłowatych do 10 31 W. W tej dziedzinie widma emisja ma pochodzenie termiczne oraz synchrotronowe nietermiczne. W większości wypadków w całkowitym strumieniu dominuje emisja nietermiczna. Promieniowanie termiczne wiąże się z obłokami zjonizowanego wodoru tzw. HII. Chmury gazowe wypełniają znaczne obszary dysku galaktyk spiralnych. W sąsiedztwie gorących gwiazd pod wpływem ich promieniowania nadfioletowego chłodne obłoki ulegają ogrzaniu i jonizacji. Część energii cieplnej zostaje wypromieniowana w przejściach swobodno-swobodnych w zakresie radiowym. Wybuchy gwiazd supernowych wprowadzają do przestrzeni międzygwiezdnej - obok innych składników - duże ilości wysokoenergetycznych elektronów. Cząstki te są przyspieszane do jeszcze większej energii wskutek oddziaływania z obłokami gazu i polem magnetycznym. Ponieważ pole magnetyczne o niewielkiej indukcji rzędu 10 -10 tesli występuje powszechnie w materii międzygwiazdowej, większość galaktyk jest źródłem promieniowania synchrotronowego. Jasność radiowa jest w tym wypadku silnie skorelowana z liczbą elektronów relatywistycznych, a ta z kolei - z częstością wybuchów supernowych. Zależność ta uwidacznia się związkiem między intensywnością procesu tworzenia gwiazd a natężeniem synchrotronowego promieniowania radiowego galaktyki. Z tworzeniem gwiazd związana jest również silna emisja w podczerwieni. Największy wkład do tej dziedziny widma wnosi w szerokim zakresie temperatur 20-1000 K pył międzygwiazdowy, występujący obficie w galaktykach spiralnych. Obłoki pyłu ogrzewają się kosztem promieniowania gwiazd i przechwyconą energię wypromieniowują w podczerwieni. W bilansie energii galaktyki promieniowanie podczerwone może stanowić istotną pozycję. Przykładowo, Wielka Mgławica w Andromedzie, czyli galaktyka M31, stosunkowo uboga w pył, emituje zaledwie 10% swojej energii w podczerwieni, natomiast Droga Mleczna - około połowy. Galaktyki szczególnie jasne w podczerwieni często wysyłają ilości energii bliskie jasności kwazarów. Większemu udziałowi promieniowania podczerwonego towarzyszą odpowiednio większe ilości pyłu: w M31 jest go około 10 6 M , w naszej Galaktyce - 10 7 M , a w galaktykach z dominującą emisją w podczerwieni - ponad 10 8 M . Galaktyki eliptyczne emitują niewiele promieniowania w tym zakresie widma. Niemniej dzięki wykryciu emisji podczerwonej w wielu z nich stwierdzono obecność pyłu w ilości 10 4 -10 5 M . Promieniowanie rentgenowskie "zwykłych" gwiazd - jakkolwiek mierzalne - daje znikomy wkład do całkowitej emisji galaktyk w tym zakresie widma. Typowa jasność galaktyki spiralnej w dziedzinie rentgenowskiej mieści się w zakresie 10 28 -10 32 W. Energia ta jest produkowana w niewielkiej liczbie 10-100 rentgenowskich układów podwójnych gwiazd i porównywalnej liczbie pozostałości po wybuchach supernowych. Jasności galaktyk eliptycznych są na ogół większe nawet 100 razy od galaktyk spiralnych o podobnych absolutnych optycznych wielkościach gwiazdowych. Źródłem świecenia jest tu gorący o temperaturze rzędu 10 7 kelwinów i rzadki o gęstości w centrum galaktyki rzędu 10 -22 kg/m 3 gaz wypełniający całą objętość galaktyki. Gaz ten świeci termicznie. Andrzej M. Sołtan Wiw - strona główna | Astronomia i kosmologia | Biologia | Fizyka | Matematyka | Historia | Kultura antyczna | Literatura | Szkoła-Plastyka | Nowinki | Nowości | Szkoły wyższe | Biblioteka | Wszechświat w obrazkach | Słowniki | Copyright Prószyński i S-ka SA 2000. All rights reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.